Çalışanlarda teknostres algısı ile tükenmişlik arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünün incelenmesine yönelik bir araştırma
A study on the mediating role of cognitive flexibility in the relationship between perceived technostress and burnout among employees
- Tez No: 1024723
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN KUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Endüstri ve Örgüt Psikolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, çalışanlarda teknostres algısı ile tükenmişlik arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünü incelemektir. Araştırma, nicel yöntem ve ilişkisel tarama modelinde, kesitsel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de farklı sektörlerde işini yaparken teknoloji kullanan bireyler oluşturmuştur. Araştırmada veri elde etmek amacıyla demografik bilgi formu, İş Yerinde Teknostres Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Envanteri ve Bilişsel Esneklik Envanteri'nden yararlanılmıştır. Korelasyon analizi bulgularına göre teknostres ile tükenmişlik arasında pozitif, bilişsel esneklik ile tükenmişlik arasında negatif, teknostres ile bilişsel esneklik arasında ise negatif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Aracılık analizi kapsamında elde edilen sonuçlar, teknostresin bilişsel esnekliği ve bilişsel esnekliğin tükenmişliği anlamlı düzeyde yordadığını ortaya koymuştur. Teknostresin tükenmişlik üzerindeki doğrudan etkisi de istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuş, bilişsel esnekliğin bu iki değişken arasında kısmi aracılık işlevi gördüğü saptanmıştır. Bulgular genel olarak değerlendirildiğinde, artan teknostres düzeyinin tükenmişliği beraberinde getirdiği, ancak bilişsel esnekliğin söz konusu ilişkide azaltıcı bir aracı rol üstlendiği görülmektedir. Bu doğrultuda ilerleyen çalışmalarda boylamsal ve karma yöntemli desenlerin benimsenmesi, farklı sektör ve meslek gruplarının karşılaştırmalı olarak ele alınması, bilişsel esnekliği desteklemeye yönelik müdahale programlarının hayata geçirilmesi ve kurumsal düzeyde teknostresle mücadeleye ilişkin politikaların geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the mediating role of cognitive flexibility in the relationship between technostress perception and burnout among employees. The research was designed as a cross-sectional study employing a quantitative approach within a relational survey model. The sample consisted of individuals working across various sectors in Turkey who use technology in the course of their professional activities. Data were collected using a demographic information form, the Technostress at Work Scale, the Maslach Burnout Inventory, and the Cognitive Flexibility Inventory. Correlation analysis findings a revealed significant positive relationship between technostress and burnout, a significant negative relationship between cognitive flexibility and burnout, and a significant negative relationship between technostress and cognitive flexibility. Results of the mediation analysis demonstrated that technostress significantly predicted cognitive flexibility, and cognitive flexibility significantly predicted burnout. The direct effect of technostress on burnout was also found to be statistically significant, and cognitive flexibility was found to serve a partial mediating function between these two variables. Overall evaluation of the findings indicates that increasing levels of technostress lead to higher burnout, while cognitive flexibility acts as a buffer in this relationship. In light of these findings, future studies are recommended to adopt longitudinal and mixed-method designs, conduct comparative analyses across different sectors and occupational groups, implement intervention programs aimed at enhancing cognitive flexibility, and develop organizational policies to address technostress at the institutional level.
Benzer Tezler
- Hemşirelerin teknostres düzeyleri ve dijital yetkinlikleri ile ilişkisi: HIMSS 7 akreditasyonu bağlamında bir değerlendirme
The relationship between nurses' technostress levels and digital competencies: An evaluation in the context of HIMSS stage 7 accreditation
ORHAN TAYFUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaHemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE EŞKİN BACAKSIZ
- Mobil ağlara erişimin teknostres üzerindeki etkisinde dijital ortamda var oluş algısı, normatif sosyal etki ve güç mesafesinin rolü
The role of perception of digital presenteeism, normative social effect and power distance in the impact of access to mobile networks on technostress
PINAR SARP
- Türk bankacılık sektöründeki dijitalleşme sonucunda çalışanlarda ortaya çıkan tekno-stres ve tükenmişlik sendromu arasındaki ilişkinin incelenmesi
The effect of techno-stress, which occurs in employees as a result of digitalization in the Turkish banking sector, on burnout
ÖZLEM CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiNişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EYYÜP ENSARİ CİCERALİ
- Teknostres, dijital tükenmişlik, siber aylaklık ve işe adanmışlık arasındaki ilişkilerin makine öğrenmesi yöntemleriyle incelenmesi
Examining the relationships between technostress, digital burnout, cyberloafing, and work engagement using machine learning methods
CANSU GALAŞ
- COVİD 19 pandemi döneminde öğretmenlerin teknostres düzeylerinin belirlemesi
Determination of teachers' technostress levels during the COVID 19 pandemic period
YASEMİN KIZILTOPRAK