Katılımcı bütçeleme ve Çanakkale Belediyesi: Ülgür Gökhan dönemi üzerinden retrospektif bir değerlendirme
Participatory budgeting and Çanakkale Municipality: A retrospective evaluation through the Ülgür Gökhan period
- Tez No: 1024729
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ZENGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Bütçe hakkı, Katılımcı bütçeleme, Katılımcı demokrasi, Kent konseyleri, Yerel demokrasi, Yönetişim, Çanakkale Belediyesi, Power of purse, Participatory budgeting, Participatory democracy, City councils, Local democracy, Governance, Çanakkale Municiality
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, katılımcı bütçeleme uygulamalarını Çanakkale Belediyesi örneği üzerinden, Ülgür Gökhan'ın belediye başkanlığı dönemini (2002–2024) merkeze alarak retrospektif bir bakışla incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, bir yerel yönetimde katılımcı bütçelemenin nasıl gündeme geldiğini, hangi koşullarda kurumsallaşabildiğini ve liderlik değişimi, merkezi yönetim baskısı ve dijitalleşme gibi etkenler karşısında ne ölçüde sürdürülebildiğini ortaya koymaktır. Bu çerçevede, demokrasi ve yerel demokrasi kuramlarından başlayarak katılımcı demokrasi, yönetişim, bütçe hakkı ve katılımcı bütçeleme kavramları ele alınmış. Porto Alegre, Seul ve Barselona gibi uluslararası modeller ile Türkiye'deki yasal ve kurumsal çerçeve değerlendirilmiştir. Araştırma, nitel bir vaka çalışması deseniyle kurgulanmıştır. Çalışma iki ana veri kaynağına dayanmaktadır. Uygulamayı bizzat başlatan eski belediye başkanı ile doğrultusundaki bilgiler ve Çanakkale Kent Konseyi bünyesinde farklı konumlarda görev yapmış kişilerin katkılarıdır. Elde edilen veriler tematik analiz, eleştirel söylem analizi ve çoklu vaka karşılaştırması yöntemleriyle çözümlenmiştir. Bulgular, belediyenin stratejik planları ve faaliyet raporları gibi yazılı kaynaklarla desteklenerek yorumlanmıştır. Çalışmanın temel bulgusu, Çanakkale deneyiminin tam anlamıyla katılımcı bir bütçeleme modeli ile bir danışma kurulu modeli arasında değişken bir konumda yer aldığıdır. Deneyim, güçlü bir siyasal irade ve görece zengin bir sivil kapasite sayesinde Türkiye'nin en uzun soluklu yerel katılım denemelerinden biri olmuş. Ancak yasal güvence eksikliği, gönüllü emeğe dayalı kırılgan yapı ve merkeziyetçi idari gelenekle yaşanan gerilim nedeniyle kalıcı bir kurumsallaşmaya tam olarak ulaşamamıştır. Araştırma, katılımcı bütçelemenin kalıcılığının yalnızca prosedürel altyapının kurulmasına değil, onu taşıyan demokratik kültürün köklenmesine bağlı olduğu sonucuna ulaşmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines participatory budgeting practices through the case of Çanakkale Municipality, focusing retrospectively on the mayoral term of Ülgür Gökhan (2002–2024). The study's main objective is to reveal how participatory budgeting emerged on the local government agenda, under what conditions it was able to become institutionalized, and to what extent it proved sustainable in the face of factors such as leadership change, central government pressure, and digitalization. Within this framework, the concepts of participatory democracy, governance, the right to budget, and participatory budgeting are addressed, building outward from theories of democracy and local democracy. International models such as Porto Alegre, Seoul, and Barcelona are evaluated alongside the legal and institutional framework in Turkey. The research is designed as a qualitative case study. The study draws on two main data sources: information obtained from the former mayor who personally initiated the practice, and contributions from individuals who have served in various capacities within the Çanakkale City Council. The data obtained were analyzed using thematic analysis, critical discourse analysis, and multiple case comparison methods. The findings are supported and interpreted in light of written sources such as the municipality's strategic plans and activity reports. The study's central finding is that the Çanakkale experience occupies a variable position between a fully participatory budgeting model and an advisory board model. Owing to strong political will and a relatively rich civil society capacity, the experience became one of Turkey's longest-running local participation initiatives. However, due to the absence of legal safeguards, a fragile structure dependent on voluntary labor, and tensions with the centralist administrative tradition, it did not fully achieve durable institutionalization. The research concludes that the permanence of participatory budgeting depends not merely on the establishment of procedural infrastructure, but on the rooting of the democratic culture that sustains it.
Benzer Tezler
- Dünyada yeni bir bütçeleme anlayışı olarak katılımcı bütçeleme yaklaşımı ve Türkiye açısından değerlendirilmesi
Participatory budgeting as a new budgeting approach in the world and evaluation of participatory budgeting in Turkey
UĞUR DİKİCİ
- Belediye hizmetlerinde vatandaş odaklı yönetim anlayışı çerçevesinde katılımcı bütçe: Nilüfer Belediyesi örneği
Participatory budget on citizen-focused management approach in municipal services: Nilüfer Municipality example
SEDAT ULUGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Kamu YönetimiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA GÖRÜN
- Kamu bütçelemesinde yeni bir yaklaşım olarak katılımcı bütçeleme: Türkiye'de belediyelere yönelik bir araştırma
As a new approach in public budgeting: participatory budgeting a research for municipalties in Turkey
SEMRA ALTINGÖZ ZARPLI
- Belediyelerde harcama önceliklerinin belirlenmesinde katılımcı bütçe uygulaması: Çanakkale Belediyesi örneği
Participatory budget implementation in the determination of spending priorities in municipalities: The case of Çanakkale Municipality
BANU GÜRNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
MaliyeÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA SİVEREKLİ DEMİRCAN
- Yerel demokrasinin sağlanmasında katılımcı bütçeleme: Bandırma ve Çanakkale belediyelerindeki yöneticilerin algısı
Participatory budgeting in providing local democracy: The perception of Bandırma and Çanakkale municipal administrators
ERKAN DAĞLI