Güncel boyutlarıyla anadolu liselerinde din yorum biçimi (mezhep) algısı (İstanbul Fatih-İstanbul Gaziosmanpaşa örneği)
Perception of religious interpretation style (sect) in Anatolian high schools with its current dimensions (Istanbul Gaziosmanpasa-Istanbul Fatih example)
- Tez No: 1024888
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET DALKILIÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Anadolu lisesi öğrencilerinin din yorum biçimi (mezhep) algılarını güncel boyutlarıyla ortaya çıkarmayı ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin bu noktadaki işlevselliğini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, öğrencilerin mezhep kavramına yükledikleri anlamlar, bilgi düzeyleri ve ders kitaplarındaki ilgili ünitelerin gençlerin zihnî ve dinî ihtiyaçlarını karşılamadaki yetkinliği ampirik düzeyde sorgulanmıştır. İlişkisel tarama modeline göre tasarlanan araştırmanın örneklemini, İstanbul'un Fatih ve Gaziosmanpaşa ilçelerindeki altı Anadolu lisesinde öğrenim gören 765 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verileri geliştirilen anket formuyla toplanmış ve SPSS programı aracılığıyla betimsel istatistiksel analizlere tabi tutularak yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin mezhep algılarının geleneksel ve teorik düzeyde kaldığı, konunun sosyo-politik boyutlarını tam olarak anlamlandıramadıkları tespit edilmiştir. Sınıf ve okul değişkenlerinin mezhep algısı üzerinde anlamlı farklılıklar oluşturduğu, cinsiyetin ise tek başına belirleyici olmadığı görülmüştür. Bulgular, gençlerin mezhep tasavvurlarının tek tip olmadığını; sürecin“analitik kavramsallaştırma”,“mezhepsizleştirme”ve“özdeşleştirme”şeklinde üç farklı yaklaşımla şekillendiğini ortaya koymaktadır. Mezhep bilgisinin aile, yakın çevre, geleneksel söylem ve dinî habitus gibi çoklu kanallarla edinildiği anlaşılmıştır. Analizlerde kararsızlık oranlarının sürekli en büyük grubu oluşturması; kavramsal bilgi eksikliği, çok anlamlılık ve sosyal beğenirlik etkisiyle ilişkilendirilmiştir. Öte yandan, farklı normatif yönelimlere rağmen mezhep farklılıklarının toplumsal ilişkilerde dışlayıcı bir unsur teşkil etmediği saptanmıştır. Son olarak, mevcut öğretim programı ve ders kitaplarının gençliğin güncel ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kaldığı ve yenilenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, gençliğin mezhep algısını ampirik verilerle ortaya koyarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmakta ve gelecek araştırmalar için teorik ve yöntemsel bir referans noktası oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to reveal the current dimensions of Anatolian high school students' perceptions regarding forms of religious interpretation (sects) and, at the same time, to evaluate the effectiveness of the“Religious Culture and Moral Knowledge”courses. Accordingly, the study empirically examines the meanings students attribute to the concept of religious sects, their levels of knowledge, and the adequacy of relevant textbook units in meeting the intellectual and religious needs of young people. Designed using a relational survey model, the study's sample consists of 765 students attending six Anatolian high schools in the Fatih and Gaziosmanpaşa districts of Istanbul. Data were collected via a specially developed questionnaire and interpreted through descriptive statistical analysis using the SPSS software. The results indicate that students' perceptions of religious sects remain at a traditional and theoretical level, and they fail to fully grasp the socio-political dimensions of the subject. It was observed that grade level and school variables create significant differences in perceptions of religious sects, whereas gender alone is not a determining factor. The findings reveal that young people's conceptions of religious sects are not uniform; rather, the process is shaped by three distinct approaches:“analytical conceptualization”,“de-sectarianization”, and“identification”. It was found that knowledge regarding religious sects is acquired through multiple channels, such as family, immediate social circles, traditional discourse, and religious habitus. The fact that“undecided”responses consistently constituted the largest group in the analyses was attributed to a lack of conceptual knowledge, the ambiguity of the concept, and the social desirability bias. On the other hand, it was determined that, despite differing normative orientations, sectarian differences do not act as an exclusionary factor in social relationships. Finally, it has been concluded that the current curriculum and textbooks are inadequate in meeting the contemporary needs of young people and require revision. By revealing young people's perceptions of sectarianism through empirical data, this study fills a significant gap in the literature and establishes a theoretical and methodological reference point for future research.
Benzer Tezler
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL
- He-Ne laserinin yapımı
Başlık çevirisi yok
AKİF ÖZBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Fizik ve Fizik MühendisliğiGazi ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ATİLLA ÖZMEN
- Geleneksel Sivrihisar evleri
Traditional houses of Sivrihisar
FİSUN ÖZŞUÇA
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
MimarlıkGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ORHAN CEZMİ TUNCER
- Buca yerleşme merkezinde ekoloji yönünden önemli biyotoplar üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
KEMAL TULUHAN YILMAZ