Gündelik yaşamda milliyetçiliğin yeniden üretiminde bir araç olarak mutfak: İstanbul'da falafel örneği
Nationalism as a tool in the reproduction of culinary in everyday life: Falafel example in Istanbul
- Tez No: 1024931
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜL PINAR GÜLBOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Siyasal Bilimler, Sosyoloji, Gastronomy and Culinary Arts, Political Science, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez İstanbul'da falafel tüketimi ve falafel mekânları üzerinden gündelik milliyetçiliğe dair tespit yapılıp yapılamayacağını sorgulamaktadır. Gündelik milliyetçilik, sıradan insanların gündelik yaşamlarındaki alışkanlık, rutinler, söylem ve tüketim tercihleri üzerinden ulusal kimliklerini yeniden nasıl ürettiklerine odaklanmaktadır. Kimliğin yeniden üretiminde odaklanılan gündelik ulus olma pratikleri ise ulusu konuşmak, seçmek, tüketmek ve performe etmek şeklindedir. Gündelik milliyetçiliğin sağladığı bu arka plan, gündelik yaşamda yemek kavramının ve rutinleşen bir eylem olarak yemek yemeye ilişkin dinamiklerin analizini mümkün kılmaktadır. Dolayısıyla milliyetçiliğin gündelik yaşamdaki yansımalarını ele alırken yemeğin sıradanlığı meselesi bir analiz konusu haline gelmektedir. Bu açıdan İstanbul gündelik yaşamında yaygınlaşmaya başlayan bir yemek olarak falafel, çalışma kapsamında analize konu edilen unsur olarak belirlenmiştir. Falafel, geçmişi Mısır'a kadar uzanan ve günümüzde başta Suriye ve Lübnan olmak üzere pek çok Orta Doğu ülkesi tarafından sahiplenilen bir yemektir. Türkiye'de ise falafel, 2010 sonrası Suriye'den gelen göçün kitleselliğiyle görünürlüğü artmış ve zaman içinde özellikle İstanbul'un farklı bölgelerinde önemli bir yer edinmiştir. Bu tezle, İstanbul gündelik yaşamında yaygınlaşmaya başlayan falafel yemeğini satan ve tüketen kişilerin gündelik ulus olma pratikleri ve yemekle ilişkileriyle ilgili görüşleri araştırılmıştır. Buradan hareketle, falafel yemeğinin yapılıp satıldığı ilçelerden seçilen 24 farklı falafel mekânı gözlem tekniğiyle incelenmiş; mekân sahipleri, çalışanları ve müşterilerden oluşan 34 farklı kişiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu sayede araştırmanın katılımcılarıyla yapılan görüşmeler ve mekân incelemeleri aracılığıyla nitel bir veri seti oluşturulmuştur. Tematik analiz yöntemine tabi tutulan bu veri seti, nitel veri kodlama programında öncelikle kodlanmış, sonrasında ise temalara ayrılarak falafelin İstanbul'daki varlığı gündelik milliyetçilik perspektifinden analiz edilmiştir. Bu bağlamda falafelin İstanbul'da tekil bir anlama sahip olmadığı; göçmen yemeği, Suriyeli, Lübnan deneyimi, otantik yemek ya da vegan alternatif gibi çoklu kimliklerle anlamlandırıldığı; katılımcıların falafelle tanışma hikâyelerinin değişkenliğinin milliyetçilik analizine tabi tutulabileceği; yemeğin tüketim zamanında görülen farklılıkların ulus kimliği temel alabildiği; mekânların tariflerinde görülen yerelleştirme pratiklerinin yemek ve milliyetçilik ilişkisi açısından ele alınabileceği gibi bulgular tespit edilmiştir. Bu bulgular İstanbul'daki falafel varlığının, gündelik milliyetçilik çerçevesinde ele alınabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the dynamics of everyday nationalism in Istanbul, focusing on falafel consumption and falafel establishments. Everyday nationalism centers on how ordinary people reconstruct their national identities through their daily habits, routines, discourses, and consumption choices. The everyday practices of nation-building focus on in this reconstruction of identity are speaking, choosing, consuming, and performing the nation. This background provide by everyday nationalism makes it possible to analyze the concept of food and the dynamics of eating as a routine act in everyday life. Therefore, the issue of the banality of food becomes a subject of analysis when considering the reflections of nationalism in everyday life. In this respect, falafel, a food that is becoming increasingly common in Istanbul's everyday life, has been selected as the element to be analyzed within the scope of this study. Falafel is a dish whose origins date back to Egypt and is now embraced by many Middle Eastern countries, primarily Syria and Lebanon. In Turkey, falafel's visibility increased after 2010 with the mass influx of migrants from Syria, and over time it has gained a significant place, especially in different regions of Istanbul. This thesis investigates the views of those who sell and consume falafel, a dish that has become widespread in everyday life in Istanbul, regarding their everyday national practices and their relationship with food. Based on this, 24 different falafel places selected from the districts where falafel is made and sold were examined using observation techniques; semi-structured interviews were conducted with 34 different individuals, including owners, employees, and customers. In this way, a qualitative dataset was created through interviews with the research participants and the examination of the establishments. This dataset, subjected to thematic analysis, was first coded in a qualitative data coding program and then separated into themes to analyze the presence of falafel in Istanbul from the perspective of everyday nationalism. In this context, it was found that falafel does not have a singular meaning in Istanbul; it is interpreted through multiple identities such as migrant food, Syrian, Lebanese experience, authentic food, or vegan alternative; The findings indicate that the variability in participants' stories of encountering falafel can be subjected to a nationalism analysis; that the differences observed in the timing of the falafel's consumption may be based on national identity; and that the localization practices seen in the descriptions of the venues can be examined in terms of the relationship between food and nationalism. These findings suggest that the presence of falafel in Istanbul can be analyzed within the framework of everyday nationalism.
Benzer Tezler
- Construction and re-construction of cultural codes through political violence: The case of Kurdish nationalism
Kültürel kodların siyasal şiddet yoluyla inşa ve yeniden inşa süreçleri: Kürt milliyetçiliği örneği
MERVE ÖNENLİ GÜVEN
Doktora
İngilizce
2021
Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI ÇIRAKMAN DEVECİ
- Banal milliyetçiliğin Lacanyen analizi
A Lacanian analysis of banal nationalism
IŞIK BİNİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜL PINAR GÜLBOY
- Türkiye'nin uluslararası göç deneyiminde milliyetçilik söyleminin yeniden inşası: İzmir'deki Suriyeliler örneği
Reconstruction of the discourse of nationalism in Turkey's international migration experience: The case of Syrians in İzmir
ÖZLEM KAHYA NİZAM
Doktora
Türkçe
2019
SosyolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONGÜL SALLAN GÜL
- Les manifestations du nationalisme dans la vie quotidienne en Turquie
Türkiye'de gündelik hayatta milliyetçiliğin tezahürleri
DENİZ DEMİR
Yüksek Lisans
Fransızca
2011
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİROL CAYMAZ
- Yeni Türkiye sinemasında milliyetçilik söylemi: Can Ulkay filmleri
Discourse of nationalism in new Turkish cinema: The films of Can Ulkay
BURHAN KONAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriAtatürk ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF KÜÇÜKDURUR