The effects of affect and product type on impulse buying behavior
Duygulanım ve ürün türünün anlık satın alma davranışı üzerindeki etkileri
- Tez No: 1024936
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU TEKEŞ TOLUNGÜÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, bireylerin anlık satın alma davranışını, duygulanım (pozitif, negatif ve nötr) ve ürün türü (hedonik ve faydacı) bağlamında ve gelişmeleri kaçırma korkusu (FoMO) ile ilişkili olarak iki çalışma aracılığıyla incelemektedir. Alan yazınında duygulanım ile satın alma davranışı arasındaki ilişki ele alınmış olsa da bu süreçte farklı ürün türlerinin rolü yeterince incelenmemiş ve tüm bu değişkenleri bir arada ele alan deneysel bir çalışma yapılmamıştır. Çalışma 1, deneysel bir desenle (N = 183) yürütülmüştür; katılımcılar duygu manipülasyonunun ardından çevrimiçi alışveriş görevini tamamlamıştır. Bulgular, duygulanımın toplam harcamadan çok satın alınan ürün sayısını etkilediğini; negatif duygulanımdaki katılımcıların kontrol grubuna kıyasla daha az ürün satın aldığını göstermiştir. Ürün türünün hem ürün sayısı hem de harcama üzerinde belirgin bir etkisi bulunmuş; ancak ürün türü tercihleri anlık duygulanımından bağımsız biçimde ortaya çıkmıştır. Çalışma 1'de, duygulanımın tek başına yeterli bir yordayıcı olmamasından hareketle, anket temelli olan Çalışma 2'de (N = 227), FoMO temel tetikleyici olarak modele eklenmiş ve duygulanım ile ürün türünün düzenleyici rolü incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre anlık satın almanın en güçlü yordayıcısı hedonik tüketim eğilimi olmuş; FoMO da anlamlı ama görece küçük bir katkı sağlamıştır. Faydacı tüketim eğilimi, FoMO'nun anlık satın alma üzerindeki etkisini zayıflatan bir düzenleyici işlev görürken, hedonik tüketim böyle bir etki göstermemiştir. Duygulanım, ürün türü ve FoMO'nun birlikte oluşturduğu üç yönlü etkileşimler anlamlı bulunmamıştır. Ayrıca kadınların erkeklere kıyasla daha yüksek düzeyde anlık satın alma sergilediği saptanmıştır. İki çalışma, anlık satın almanın yalnızca anlık duygusal dalgalanmalarla açıklanamayacağını; bu davranışın daha çok ürün türü ve sosyal/kaygı temelli tetikleyiciler ile biçimlendirildiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, tüketici davranışı ile onu etkileyen psikolojik süreçleri bir arada ele alarak alana kuramsal bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines individuals' impulse buying behavior in the context of affect (positive, negative, and neutral) and product type (hedonic and utilitarian), and in relation to the FoMO, through two studies. Although the relationship between affect and buying behavior has been addressed in the literature, the role of different product types in this process has not been sufficiently examined, and no experimental study has considered all of these variables together. Study 1 was conducted with a quasi-experimental design (N = 183); participants completed an online shopping task following an emotion manipulation. The findings showed that affect influenced the number of products purchased rather than total spending, and that participants in the negative affect condition bought fewer products compared to the control group. Product type had a clear effect on both the number of products and spending; however, product type preferences emerged independently of momentary affect. Since the findings of Study 1 indicated that affect alone was not a sufficient predictor, the survey-based Study 2 (N = 227) included FoMO in the model as the main trigger and examined the moderating role of affect and product type. According to the hierarchical regression results, the strongest predictor of impulse buying was hedonic consumption tendency, while FoMO made a significant but relatively small contribution. Utilitarian consumption tendency served as a moderator that weakened the effect of FoMO on impulse buying, whereas hedonic consumption showed no such effect. The three-way interactions formed by affect, product type, and FoMO together were not significant. In addition, women were found to display higher levels of impulse buying than men. Taken together, the two studies reveal that impulse buying cannot be explained by momentary emotional fluctuations alone; rather, this behavior is shaped more by product type and by social/anxiety-based triggers. By considering consumer behavior together with the psychological processes that influence it, the study makes a theoretical contribution to the field.
Benzer Tezler
- Çeşitli büyüklüklerdeki alışveriş mekanlarını aydınlatma sistemleri tasarım ilkeleri
Designing principles of lighting systems in store designs of various types
HALE İKİZLER
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET Ş. KÜÇÜKDOĞU
- Effects of container shipping on Turkish economy
Konteyner taşımacılığının Türkiye ekonomisi üzerine etkileri
EVREN DİNÇ
- An experimental study on homophily and in-group bias in poverty and pension games
Yoksulluk ve emeklilik oyunlarında homofili ve grup içi yanlılık üzerine deneysel bir çalışma
EMİNE ÖZGE YURDAKURBAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
EkonomiGalatasaray Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLGE ÖZTÜRK GÖKTUNA
- Dizel içten yanmalı motorlarda silindir içerisindeki hava hareketlerinin incelenmesi
In-cylinder flow characterization of air in diesel internal combustion engines
CEM DEMİRKESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜNER ÇOLAK