Elazığ ilinde su ürünleri yetiştiriciliği işletmelerinin üretim yapısı, teknik etkinliği ve sosyo-ekonomik özelliklerinin analizi
An analysis of the production structure, technical efficiency, and socioeconomic characteristics of aquaculture operations in Elaziğ
- Tez No: 1025030
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE ÖZPOLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoteknoloji, Biotechnology
- Anahtar Kelimeler: Avlanma teknikleri, Balık avcılığı, Balık yemleme, Balık yemleri, Balık yetiştirme, Balık üretimi, Balıkçılık, Denizler, Elazığ-Keban-Çakmaklıbeli, İstatistiksel analiz, Hunt techniques, Fishing, Fish feeding, Fish feeds, Fish farming, Fish production, Fisheries, Seas, Elazığ-Keban-Çakmaklıbeli, Statistical analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Su ürünleri yetiştiriciliği, gıda arzının sürdürülebilirliği, kırsal kalkınmanın desteklenmesi ve ekonomik değer oluşturması bakımından önemli bir üretim faaliyetidir. Bu araştırmada Elazığ ilinde faaliyet gösteren su ürünleri yetiştiriciliği işletmelerinin sosyo-ekonomik yapılarının ortaya konulması, üretim performanslarının değerlendirilmesi, teknik etkinlik düzeylerinin belirlenmesi ve teknik etkinsizliği etkileyen faktörlerin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın ana materyalini Elazığ ilinde faaliyet gösteren su ürünleri yetiştiriciliği işletmelerinden elde edilen veriler oluşturmuştur. İşletmelerin yapısal özelliklerinin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiklerden yararlanılmış, üretimi etkileyen faktörlerin belirlenmesinde Cobb–Douglas üretim fonksiyonu kullanılmıştır. Teknik etkinlik düzeyleri Veri Zarflama Analizi (VZA) ile belirlenirken, teknik etkinsizliği etkileyen faktörler Tobit modeli yardımıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre işletmelerin önemli bir üretim deneyimine sahip olduğu ve üretim faaliyetlerinin büyük ölçüde aile işgücüne dayandığı belirlenmiştir. Üretim fonksiyonu sonuçları, yem kullanımının üretim üzerinde en yüksek etkiye sahip değişken olduğunu göstermiştir. Ayrıca yavru balık, işgücü ve su kullanımının üretimi pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Veri Zarflama Analizi sonuçlarına göre işletmelerin ortalama toplam teknik etkinlik değeri 0,97, saf teknik etkinlik değeri 0,99 ve ölçek etkinliği değeri 0,98 olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlar, işletmelerin mevcut kaynaklarını büyük ölçüde etkin kullandığını ortaya koymaktadır. Tobit modeli sonuçları, ölüm oranlarının teknik etkinsizliği artırdığını, kredi kullanımının ise teknik etkinsizliği azalttığını göstermiştir. Ayrıca işletmeler arası mesafenin artmasının teknik etkinsizliği artırdığı belirlenmiştir. Sonuç olarak Elazığ ilindeki su ürünleri yetiştiriciliği işletmelerinin yüksek teknik etkinlik düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte biyolojik kayıpların azaltılması, finansmana erişimin güçlendirilmesi ve kaynak kullanım etkinliğinin artırılması, işletmelerin sürdürülebilir üretim performansının geliştirilmesi açısından öncelikli alanlar olarak öne çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
Aquaculture is an important production activity in terms of ensuring food security, supporting rural development, and creating economic value. This study aimed to determine the socio-economic characteristics of aquaculture enterprises operating in Elazığ Province, evaluate their production performance, measure their technical efficiency levels, and identify the factors affecting technical inefficiency. The primary data used in the study were collected from aquaculture enterprises operating in Elazığ. Descriptive statistics were employed to evaluate the structural characteristics of the enterprises. A Cobb–Douglas production function was used to determine the factors affecting production. Technical efficiency levels were measured using Data Envelopment Analysis (DEA), while the determinants of technical inefficiency were analyzed through a Tobit model. The findings revealed that the enterprises had considerable production experience and that production activities were largely based on family labor. The results of the production function indicated that feed was the most influential input affecting production. In addition, fingerling use, labor, and water use had positive and significant effects on production. According to the DEA results, the average overall technical efficiency, pure technical efficiency, and scale efficiency scores were calculated as 0.97, 0.99, and 0.98, respectively, indicating that the enterprises utilized their available resources efficiently. The Tobit model results showed that mortality rates increased technical inefficiency, whereas credit utilization reduced it. Furthermore, increasing inter-enterprise distance was found to have a negative effect on technical efficiency. In conclusion, aquaculture enterprises in Elazığ Province were found to operate at a high level of technical efficiency. However, reducing biological losses, improving access to financial resources, and enhancing resource-use efficiency remain critical for sustaining and improving production performance. The findings of this study are expected to contribute to the development of policies and strategies aimed at improving the sustainability and competitiveness of the aquaculture sector.
Benzer Tezler
- Isparta ilinde alabalık işletmelerinin zootekni, ekonomi ve kırsal kalkınma açısından incelenmesi üzerine bir çalışma
A study to investigate the trout farms in Isparta province in terms of animal production, economy and rural development
AYHAN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Su ÜrünleriSüleyman Demirel ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SULHATTİN YAŞAR
- Elazığ yöresinde gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) yetiştiriciliği yapan farklı kapasitedeki işletmelerin yapısal, teknolojik, verimlilik ve çalışanlarının sosyo-ekonomik analizleri
Analysis of socio-economic structure of employee, technical and productivity of different capacity rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) farms in Elaziğ region
SEDA İMERT AYDOĞDU
Doktora
Türkçe
2015
Su ÜrünleriFırat ÜniversitesiSu Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YAŞAR ÖZDEMİR
- Elazığ ili ve Erzincan ili, Kemaliye ilçesinde bulunan gökkuşağı alabalığı (oncorhynchus mykiss, walbaum 1792) üretim işletmelerinin teknik özelliklerinin araştırılması
The Research of technical characteristics of rainbow trout (oncorhynchus mykiss, walbaum 1792) farms in Elazığ province and Kemaliye district of Erzincan province
M. ERKAN ÖZGÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Su ÜrünleriYüzüncü Yıl ÜniversitesiSu Ürünleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. KENAN GÜLLÜ
- Stratejik yönetim uygulamalarının işletme performansına etkisi; Elazığ alabalık işletmeleri örneği
Performances of strategic management implementations; case study of trout farming in net cages in Elazığ
KUNTAY BARTU ŞEN
- Keban Baraj Gölü'nde kafeste alabalık yetiştiriciliği işletmelerinin ekonomik
Analizieconomic analysis of trout farming enterprises within cage in Keban Dam Lake
EROL ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
İşletmeSelçuk ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEKİ BAYRAMOĞLU