Küresel yapısal eşitsizlik bağlamında Çin ve Türkiye arasında temiz enerji işbirliği
Clean energy cooperation between China and Turkey in the context of global structural inequality
- Tez No: 1025076
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER ÇAYLA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Toplumsal Yapı ve Değişme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Toplumsal ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Çin-Türkiye temiz enerji işbirliğini küresel yapısal eşitsizlik ve bağımlılık teorisi bağlamında incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Çin'in Türkiye'nin temiz enerji dönüşümündeki rolünü yalnızca ekipman tedariki, yatırım veya proje işbirliği açısından değil, Türkiye'nin küresel yeşil sanayi iş bölümündeki yapısal konumu bakımından değerlendirmektir. Bu çerçevede tez, yeşil enerji dönüşümünün fosil yakıt ithalatına bağımlılığı azaltma potansiyeli taşıdığını; ancak teknoloji, sermaye, sanayi zinciri ve politika özerkliği alanlarında yeni bağımlılık biçimleri de yaratabileceğini savunmaktadır. Çalışma, nitel bir araştırma tasarımına dayanmaktadır. Literatür analizi, politika metni analizi ve vaka analizi birlikte kullanılmıştır. İlk olarak bağımlılık teorisi, dünya-sistemi yaklaşımı, küresel değer zinciri çalışmaları, yeşil finans, kritik mineraller ve düşük karbonlu teknoloji transferi literatürü incelenmiştir. Ardından Türkiye'nin enerji ithalatına bağımlılığı, yenilenebilir enerji hedefleri, elektrik sistemi entegrasyonu baskısı, yerel sanayi kapasitesi eksiklikleri ve Avrupa Birliği'nin yeşil kuralları ele alınmıştır. Son olarak Çin'in Türkiye'nin temiz enerji dönüşümündeki rolü; politika işbirliği, teknoloji ve ekipman tedariki, tedarik zinciri bağlantıları, şirket yatırımları ve yerel imalat imkânları üzerinden değerlendirilmiştir. Kamuya açık verilerin sınırlı olması nedeniyle çalışma, tekil projelerin kesin ekonomik etkilerini ölçmekten çok, yapısal riskleri ve olası kapasite dönüşümü koşullarını analiz etmektedir. Tez, Çin-Türkiye temiz enerji işbirliğini dört boyutlu bir analiz çerçevesiyle incelemektedir: teknolojik bağımlılık, sermaye bağımlılığı, sanayi zincirindeki konum bağımlılığı ve politika özerkliği. Bulgular, Çin'in Türkiye'ye Avrupa ve ABD merkezli yollara alternatif bir işbirliği alanı sunduğunu göstermektedir. Çin'in temiz enerji imalatındaki ölçek avantajı, Türkiye'nin dönüşüm maliyetlerini düşürmesine, dış ortaklarını çeşitlendirmesine ve bazı yeşil imalat halkalarını yerelleştirmesine katkı sağlayabilir. Bununla birlikte, bu işbirliği kendiliğinden bağımlılıktan kurtulma anlamına gelmemektedir. Eğer dış teknoloji, sermaye ve tedarik zinciri kaynakları yerel Ar-Ge kapasitesine, kritik bileşen üretimine, sistem entegrasyonuna, yeşil finansman kapasitesine ve politika özerkliğine dönüşmezse, temiz enerji dönüşümü Türkiye'yi yeni yeşil teknoloji, tedarik zinciri, finansman ve kural bağımlılıklarıyla karşı karşıya bırakabilir. Sonuç olarak tez, Çin-Türkiye temiz enerji işbirliğinin ne basitçe bağımlılığı derinleştiren ne de otomatik olarak bağımlılığı aşan bir süreç olduğunu ileri sürmektedir. Bu işbirliği, sonucu önceden belirlenmiş olmayan, açık uçlu ve koşullu bir yapısal süreçtir. Türkiye'nin bu işbirliğinden elde edeceği yapısal kazanım, Çin kaynaklı ekipman, yatırım ve tedarik zinciri kaynaklarının Türkiye içinde kalıcı teknolojik, finansal, sınai ve kurumsal kapasiteye dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğine bağlıdır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines China-Turkey clean energy cooperation in the context of global structural inequality and dependency theory. Its main aim is to assess China's role in Turkey's clean energy transition not only in terms of equipment supply, investment or project cooperation, but also in relation to Turkey's structural position within the global green industrial division of labour. The thesis argues that although the clean energy transition has the potential to reduce dependence on fossil fuel imports, it may also create new forms of dependency in technology, capital, industrial chains and policy autonomy. The study is based on a qualitative research design. It combines literature analysis, policy document analysis and case analysis. First, the thesis reviews dependency theory, world-systems analysis, global value chain studies, green finance, critical minerals and low-carbon technology transfer literature. It then examines Turkey's dependence on energy imports, renewable energy targets, electricity system integration pressures, limitations in domestic industrial capacity and the impact of the European Union's green rules. Finally, it evaluates China's role in Turkey's clean energy transition through policy cooperation, technology and equipment supply, supply chain linkages, corporate investments and local manufacturing opportunities. Due to the limited availability of public data, the study does not aim to measure the precise economic effects of individual projects. Instead, it analyzes structural risks and the conditions under which external cooperation may be transformed into local capacity. The thesis analyzes China-Turkey clean energy cooperation through a four-dimensional framework: technological dependency, capital dependency, positional dependency in the industrial chain and policy autonomy. The findings show that China provides Turkey with an alternative field of cooperation beyond Europe- and United States-centered pathways. China's scale advantage in clean energy manufacturing may help Turkey reduce transition costs, diversify external partners and localize some segments of green manufacturing. However, this cooperation does not automatically mean overcoming dependency. If external technology, capital and supply chain resources are not transformed into local research and development capacity, critical component production, system integration, green financing capacity and policy autonomy, the clean energy transition may expose Turkey to new forms of dependency in green technologies, supply chains, finance and regulatory rules. In conclusion, the thesis argues that China-Turkey clean energy cooperation should not be understood simply as a process that either deepens dependency or automatically overcomes it. Rather, it is an open-ended and conditional structural process. The structural gains Turkey may obtain from this cooperation depend on whether Chinese equipment, investment and supply chain resources can be transformed into lasting technological, financial, industrial and institutional capacity within Turkey.
Benzer Tezler
- A new key performance indicator design for academic publishing
Akademik yayınlar için yeni bir performans indikatoru geliştirilmesi
NEGAR HAMEDGOLZAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMED OĞUZHAN KÜLEKCİ
- Aid motives of emerging donors: Case studies of Turkey and India
Gelişmekte olan ülkelerin dış yardım motivasyonları: Türkiye ve Hindistan örnekleri
HENOK TEKA
Doktora
İngilizce
2020
Uluslararası İlişkilerEge ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF YENEROĞLU
- Sustainable development goals in lower-middle income economy: Relevancy and outlook in Cameroon
Alt gelirli ekonomi'de sürdürülebilir kalkınma hedefleri: Kamerun'da uygunluk ve görünüm
HAMAN ADAMA MOHAMADOU
Doktora
İngilizce
2022
EkonomiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULKADİR DEVELİ
- A Dutch disease approach into the premature deindustrialization
Erken sanayisizleşmeye Hollanda hastalığı yaklaşımı
MUHAMMET SAİT ÇAKIR
- Educational reforms in Ethiopia: From the imperial era to the present
Etiyopya'da eğitim reformları: Emperyal dönemden günümüze
SALİH AHMED MAHAMMODA
Doktora
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSA KORKMAZ