Elmalılı Hamdi Yazır'ın nübüvvet ve mûcize anlayışı
Elmalılı Hamdi Yazır's Understanding of Prophethood and Miracles
- Tez No: 1025184
- Danışmanlar: PROF. HÜSEYİN AYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam ve Mezhepler Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının temel amacı, Elmalılı Hamdi Yazır'ın(1878-1942) nübüvvet ve mûcize anlayışını, İslam düşüncesinin ana damarları olan tefsir, kelam ve felsefe gelenekleri çerçevesinde incelemektir. Yazır, özellikle Hak Dini Kur'an Dili adlı tefsirinde bu kavramlara geniş yer ayırmış, klasik literatürden beslenmekle birlikte modern çağın düşünsel ihtiyaçlarını da göz önünde bulunduran özgün bir yaklaşım ortaya koymuştur. Tezin birinci bölümünde, Yazır'ın hayatı, eğitimi, fikrî kişiliği ve ilmî birikimi ele alınmıştır. İkinci bölümde, nübüvvet ve mûcize kavramları incelenmiş; peygamberliğin mahiyeti, hikmeti, görevleri, aynı zamanda mûcizenin imkânı, şartları ve özellikleri ayrıntılı bir biçimde açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise kelam, tefsir ve felsefe geleneğinde bu iki kavramın ele alınış biçimleri mukayeseli bir biçimde değerlendirilmiştir. Özellikle Eş'arî, Maturidî ve Mu'tezile ekollerinin görüşleri karşılaştırılmış; İslam filozoflarının nübüvvet ve mûcizeye dair yorumları analiz edilmiştir. Bu tartışmaların ışığında Yazır'ın düşüncelerinin gelenekle bağı, aynı zamanda modern döneme özgü yorum tarzıyla ilişkisi ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Çalışmanın sonucunda ulaşılan bulgular, Yazır'ın nübüvveti yalnızca teolojik bir gereklilik olarak değil, akıl ve vahyin dengeli bir bütünleşmesi şeklinde yorumladığını ortaya koymaktadır. Ona göre mûcize, peygamberliğin doğruluğunu ispatlayan bir delil olmasının ötesinde, insanın imanını derinleştiren ve hakikate yönelten bir araçtır. Bu yönüyle Yazır, İslam düşünce geleneği ile modern çağın entelektüel ihtiyaçlarını uzlaştırmaya çalışan, özgün ve köprü kurucu bir yaklaşım sergilemektedir. Araştırmanın genel sonucu, Elmalılı'nın nübüvvet ve mûcize anlayışının, yalnızca dini ilimlerin kendi iç dinamiklerini değil, aynı zamanda çağdaş insanın anlam dünyasını da aydınlatabilecek nitelikte olduğu yönündedir. Onun düşünceleri, İslam ilim geleneğinin sürekliliğini muhafaza ederken, yeni açılımlar ve yorum imkânları sunması bakımından dikkat çekici bir özgünlük taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The main aim of this thesis is to examine Elmalılı Hamdi Yazır's (1878–1942) understanding of prophethood (nubuwwah) and miracle (muʿjiza) within the framework of the main traditions of Islamic thought, namely tafsir, kalam, and philosophy. Yazır, particularly in his tafsir Hak Dini Kur'an Dili, devoted extensive space to these concepts and, while benefiting from the classical literature, put forward an original approach that also takes into consideration the intellectual needs of the modern age. The thesis consists of three chapters. The first chapter discusses Yazır's life, education, intellectual personality, and scholarly background. The second chapter examines the concepts of prophethood and miracle; the nature, wisdom, and duties of prophethood, as well as the possibility, conditions, and characteristics of miracles, are explained in detail. The third chapter comparatively evaluates how these two concepts are addressed in the traditions of kalam, tafsir, and philosophy. In this context, the views of the Ashʿarī, Māturīdī, and Muʿtazilite schools are compared, and the interpretations of Islamic philosophers are analyzed. The findings show that Yazır interprets prophethood not only as a theological necessity but also as a balanced integration of reason and revelation. According to him, miracles are not only proofs of prophethood but also means that deepen faith and guide human beings toward truth. Overall, Yazır presents an original and bridging approach that seeks to reconcile the Islamic intellectual tradition with the intellectual needs of the modern period.
Benzer Tezler
- Elmalılı Hamdi Yazır'ın bilimsel tefsirciliği
Scientific comments of Elmalılı H. Yazır on the Quran
RECEP ORHAN ÖZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
DinCumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ AKPINAR
- Hak dini Kur'an dilinin kelamı açısında incelenmesi
Assessment of“hak dini Kuran dili-religion of truth, the language of holy Koran-”in the perspectrive of kalam
ZELİHA ŞEKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
DinÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. HALİFE KESKİN
- Et-Tefsîru'l-Kebîr ve hak dini Kur'ân dili'nde Allah, Nübüvvet ve Ahiret konularının mukayesesi
A comparison of the themes of Allah, Prophethood and hereafter in et-Tafsir al-Kabir and hak dini Kur'ân dili
ABDURRAHMAN AYDIN
Doktora
Türkçe
2015
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
- Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın kelami görüşleri
Opinions of Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır in the perspective of kalâm
MUHAMMET NECATİ BERBEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERAFETTİN GÖLCÜK
- Elmalılı M. Hamdi Yazır nimet ve azab kavramları üzerindeki yorumu
Elmalılı M. Hamdi YazIr's interpretati̇on on the concepts blessing and torment
NAGİHAN ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA HACIMÜFTÜOĞLU