Edirne merkezi 20-64 yaş arası popülasyonda uyku hijyeninin uykukalitesi ve uykululuk üzerine etkisi
The effect of sleep hygiene on sleep quality and daytime sleepiness among the 20–64-year-old population in the city center of Edirne
- Tez No: 1025188
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖNDER SEZER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Uyku, fiziksel ve ruhsal sağlığın sürdürülmesi, bilişsel işlevlerin korunması ve günlük yaşam aktivitelerinin sağlıklı biçimde devam ettirilebilmesi için temel bir gereksinimdir. Bununla birlikte günümüzde değişen yaşam biçimi, yoğun çalışma temposu, düzensiz uyku alışkanlıkları ve teknolojik alışkanlıklar nedeniyle uyku sorunları giderek daha yaygın bir halk sağlığı sorunu hâline gelmektedir. Uyku hijyeni ise bireyin değiştirebileceği davranış ve çevresel düzenlemeleri içermesi nedeniyle, uyku sağlığının korunması ve geliştirilmesinde önemli bir müdahale alanı olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, Edirne il merkezinde yaşayan 20-64 yaş arası erişkin bireylerde uyku hijyeninin uyku kalitesi ve gündüz uykululuğu ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 638 erişkin birey dâhil edilmiş; veriler Katılımcı Bilgi Formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Epworth Uykululuk Ölçeği ve Uyku Hijyeni İndeksi kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada, uyku hijyeni davranışları kötüleştikçe uyku kalitesinin bozulduğu ve gündüz uykululuğunun arttığı belirlenmiştir. Uyku hijyeni ile hem uyku kalitesi hem de gündüz uykululuğu arasında orta düzeyde ilişki saptanırken, uyku kalitesi ile gündüz uykululuğu arasındaki ilişkinin daha zayıf olduğu görülmüştür. Regresyon analizleri de uyku hijyeninin hem uyku kalitesi hem de gündüz uykululuğu üzerinde bağımsız bir belirleyici olduğunu göstermiştir. Yaş grupları incelendiğinde, en kötü uyku hijyeni puanlarının 20-29 yaş grubunda olduğu ve yaş ilerledikçe uyku hijyeninin iyileştiği saptanmıştır. Düzenli uyku alışkanlıklarına sahip bireylerde, yatağında uyuyanlarda ve gelir düzeyi daha yüksek olanlarda uyku kalitesinin daha iyi olduğu belirlenmiştir. Buna karşılık, günlük hazırlıklar, iş veya diğer nedenlerle uykusundan feragat eden bireylerde uyku kalitesinin daha kötü olduğu görülmüştür. Düzenli egzersiz yapan bireylerde gündüz uykululuğunun daha düşük olduğu; sigara kullananlarda, evcil hayvanı ile birlikte uyuyanlarda ve uykusundan feragat edenlerde ise gündüz uykululuğunun daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca yaşın artmasıyla birlikte uyku hijyeni, uyku kalitesi ve gündüz uykululuğunda iyileşme eğilimi gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, uyku sağlığının yalnızca uyku süresi ile açıklanamayacağını; günlük yaşam alışkanlıkları, uyku ortamı, davranışsal tercihler ve uyku hijyenine ilişkin uygulamaların hem gece uykusunun niteliğini hem de gündüz işlevselliğini belirgin biçimde etkilediğini ortaya koymaktadır. Özellikle genç erişkinler, düzensiz uyku alışkanlığı bulunanlar, uykusundan feragat edenler, sigara kullananlar ve yetersiz uyku hijyenine sahip bireyler uyku sorunları açısından riskli gruplar olarak dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma erişkin bireylerde uyku hijyeninin yalnızca gece uykusunun niteliği ile değil, gündüz işlevselliği ve yaşam kalitesi ile de yakından ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle genç erişkinler, uykusundan feragat edenler, sigara kullananlar ve yetersiz uyku hijyeni davranışlarına sahip bireyler, uyku sorunları açısından riskli gruplar olarak öne çıkmaktadır. Uyku hijyeninin davranışsal ve değiştirilebilir bir alan olması, onu aile hekimliği ve birinci basamak sağlık hizmetleri açısından önemli bir müdahale konusu hâline getirmektedir. Aile hekimlerinin rutin başvurularda uyku alışkanlıklarını sorgulaması, riskli uyku davranışlarını erken dönemde tanıması ve bireylere uyku hijyenine yönelik danışmanlık vermesi; kötü uyku kalitesi ve gündüz uykululuğunun önlenmesinde, dolayısıyla bireylerin genel sağlık ve yaşam kalitesinin korunmasında önemli katkılar sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Sleep is a fundamental requirement for maintaining physical and mental health, preserving cognitive functions, and sustaining daily activities. However, changing lifestyles, demanding work schedules, irregular sleep habits, and increasing use of technology have made sleep-related problems an increasingly common public health issue. Sleep hygiene has emerged as an important area of intervention in promoting and maintaining sleep health because it encompasses modifiable behavioral and environmental factors. This descriptive, crosssectional study was conducted to evaluate the relationship between sleep hygiene, sleep quality, and daytime sleepiness among adults aged 20–64 years living in the city center of Edirne. A total of 638 adults were included in the study. Data were collected using the Participant Information Form, the Pittsburgh Sleep Quality Index, the Epworth Sleepiness Scale, and the Sleep Hygiene Index. The findings demonstrated that poorer sleep hygiene was associated with worse sleep quality and increased daytime sleepiness. Moderate associations were observed between sleep hygiene and both sleep quality and daytime sleepiness, whereas the relationship between sleep quality and daytime sleepiness was weaker. Regression analyses further showed that sleep hygiene was an independent predictor of both sleep quality and daytime sleepiness.When age groups were examined, the poorest sleep hygiene scores were observed among individuals aged 20–29 years, while sleep hygiene improved with increasing age. Better sleep quality was found among individuals with regular sleep habits, those who slept in their beds, and those with higher income levels. In contrast, poorer sleep quality was observed among individuals who sacrificed sleep because of daily preparations, work, or other responsibilities. Lower levels of daytime sleepiness were found among individuals who exercised regularly, whereas higher levels of daytime sleepiness were observed among smokers, those who slept with their pets, and those who sacrificed sleep. In addition, sleep hygiene, sleep quality, and daytime sleepiness tended to improve with increasing age. These findings suggest that sleep health cannot be explained solely by sleep duration. Daily habits, sleep environment, behavioral preferences, and sleep hygiene practices substantially influence both the quality of nocturnal sleep and daytime functioning. Young adults, individuals with irregular sleep habits, those who sacrifice sleep, smokers, and those with poor sleep hygiene appear to be particularly vulnerable to sleep-related problems. In conclusion, this study demonstrated that sleep hygiene is closely associated not only with the quality of nighttime sleep but also with daytime functioning and quality of life among adults. Since sleep hygiene represents a modifiable behavioral domain, it constitutes an important target for intervention in family medicine and primary care. Routine assessment of sleep habits, early identification of risky sleep behaviors, and counseling on sleep hygiene by family physicians may contribute to the prevention of poor sleep quality and excessive daytime sleepiness and, consequently, to the protection and improvement of overall health and quality of life.
Benzer Tezler
- Edirne il merkezindeki yetişkinlerde 10 yıllık tip 2 diabetes mellitus riski ve etkileyen faktörler
Ten year risk of TYPE 2 diabetes mellitus and affecting factors of adults in edirne city center
NESLİHAN ÖZDOĞAN LAFÇI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER SEZER
- Edirne ili merkez ve köylerinde Von Willebrand hastalığı sıklığının saptanması
The prevalence of Von Willebrand's disease in the province of Edirne and its villages
TÜRKER KUNDAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2004
HematolojiTrakya Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUZAFFER DEMİR
- Edirne ili merkezindeki kadınlarda doğum sonrası depresyon tanılaması, risk analizleri ve yardım arama davranışları
Postpartum depression diagnosis in women in Edirne centrum, risk analysis and help seeking behaviour
İLKNUR DİNDAR
- Hemşirelerin afete hazır olma durumları ile afete hazırlık algıları ve psikolojik sağlamlılık düzeyleri
Disaster preparedness and disaster preparedness perceptions and resilience levels of nurses
ŞEYDA BATI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk SağlığıTrakya ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLFİYE ÇELİKKALP
- Tip 1 diyabetli çocukların okulda diyabet yönetimi ile ilgili yaşadığı güçlükler ve sağlıkla ilgili yaşam kaliteleri
Challenges faced by children with Type 1 diabetes in managing diabetes at school and their health-related quality of life
KÜBRA MANTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıTrakya ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜLFİYE ÇELİKKALP