Spor ortamında karakter inşası mı, rekabetin gölgesinde çatışma mı?Okul sporlarında olumsuz davranışların nedenlerine yönelik bir durum çalışması
Character building in a sports environment or conflict in the shadow of competition? A case study of the causes of negative behavior in school sports
- Tez No: 1025335
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN ALTIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Beden eğitimi, Spor ahlakı, Physical education and training, Sports ethics
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Sivas ilindeki lise düzeyi okul sporları ortamında sporcu-öğrencilerin müsabakalarda sergiledikleri olumsuz davranışları, bu davranışların nedenlerini, karakter gelişimini destekleyen deneyimleri ve sağlıklı rekabet ortamının kurucu unsurlarını derinlemesine incelemektir. Araştırma, okul sporlarını ne yalnızca karakter gelişimini destekleyen ideal bir eğitim alanı ne de yalnızca çatışma üreten problemli bir rekabet ortamı olarak ele almakta; bu iki yönün aynı bağlam içinde hangi koşullarda ortaya çıktığını anlamayı amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde holistik tek-vakalı durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, okul sporları deneyimine sahip 10 sporcu-öğrenci, 2 hakem ve 2 antrenör olmak üzere toplam 14 katılımcı oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış; açık kodlama, kategori oluşturma ve tema geliştirme süreçleriyle analiz edilmiştir. Analiz sürecinde MAXQDA programından yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda dört ana tema belirlenmiştir: rekabetin çatışmaya evrilen yüzü, olumsuz davranışların üretim mekanizmaları, karakter inşasının görünür olduğu deneyimler ve sağlıklı rekabetin kurucu unsurları. Bulgular, okul sporlarında olumsuz davranışların yalnızca bireysel öfke ya da disiplin sorunu olarak açıklanamayacağını; hakem kararları, sonuç baskısı, takım içi normlar, sosyal çevre etkisi, geçmiş husumetler, duygu yönetimi ve ahlaki meşrulaştırma süreçleriyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca okul sporlarının uygun koşullar altında özgüven, saygı, empati, dayanışma, aidiyet ve sorumluluk gibi karakter bileşenlerini destekleyebildiği; ancak bu potansiyelin rekabet baskısı, adaletsizlik algısı, tribün etkisi ve baskıcı yetişkin dili altında kırılganlaşabildiği belirlenmiştir. Sonuç olarak okul sporlarının eğitsel niteliği, adalet, destekleyici yetişkin rehberliği, sağlıklı takım kültürü, etkili iletişim ve iyi yapılandırılmış organizasyonel koşullar altında güçlenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the negative behaviours displayed by student-athletes in high school sports competitions in Sivas, the reasons underlying these behaviours, the experiences supporting character development, and the main elements of a healthy competitive environment. Rather than approaching school sports solely as an ideal context for character development or as a problematic field of conflict, the study sought to understand the conditions under which both dimensions emerge within the same setting. The research was conducted within a qualitative framework using a holistic single-case study design. The study group consisted of 14 participants with school sports experience, including 10 student-athletes, 2 referees, and 2 coaches. Data were collected through semi-structured interviews and analysed through open coding, category construction, and theme development. MAXQDA software was used to support the analysis process. The findings revealed four main themes: the conflict-oriented face of competition, the mechanisms producing negative behaviours, experiences in which character formation becomes visible, and the constitutive elements of healthy competition. The results indicate that negative behaviours in school sports cannot be explained only by individual anger or disciplinary problems. Instead, they are associated with referee decisions, outcome pressure, team norms, social environment, past rivalries, emotion regulation, and moral justification. The findings also show that school sports can support qualities such as self-confidence, respect, empathy, solidarity, belonging, and responsibility under appropriate conditions. However, this positive potential may become fragile under competitive pressure, perceived injustice, spectator influence, and controlling adult language. In conclusion, the educational value of school sports is strengthened through justice, supportive adult guidance, healthy team culture, effective communication, and well-structured organisational conditions.
Benzer Tezler
- Futbolcularda bütüncül spor kazanımları ve bağıl yaş etkileşiminin incelenmesi
Analysis of 4cs of athlete outcomes and the interaction of relative age effect in football players
ELİFNUR PINARLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporMarmara ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEYSEL KÜÇÜK
- Altyapı futbolcularında spor karakteri ile ahlaki karar alma ilişkisinde empatinin aracılık rolü
The mediating role of emphaty in the relationship between sport character and moral decision-making among youth football players
BURAK ARICIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sporİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE TÜRKSOY IŞIM
- Hayat bilgisi dersinde rol model katılımlı etkinliklerin öğrencilerin başarısına, tutumlarına, öz düzenleme becerilerine ve rol model algısına etkisi
The effect of role model participation activities on students' success, attitudes, self-regulation skills and role model perception in life studies course
HAKAN BAYIRLI
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN KÖKSAL