İlköğretim çocuklarının beslenme davranışları ve beslenme öz-yeterliliğinin saptanması
Assessing the eating behaviors and nutritional self-efficacy of elementary school children
- Tez No: 1025345
- Danışmanlar: PROF. DR. NURTEN BUDAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Çocuk beslenmesi, Child nutrition
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sanko Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Beslenme öz-yeterliliği bireyin sağlıklı beslenme seçimleri yapma yetkinliğini ifade eden bir kavramdır. Beslenme öz yeterliliği sağlıklı beslenmeyi ve fiziksel aktivite yapmayı teşvik etmeye ve vücut ağırlığını kontrol etmeye yönelik müdahalelerde yararlı bir yaklaşımdır. Bu araştırma ilköğretim çocuklarının beslenme davranışları ve beslenme öz-yeterliliğinin saptanması amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Gaziantep il merkezinde iki ilköğretim okulunda eğitim gören 110 çocuk oluşturmuştur. Çocukların sosyal-demografik özellikleri ve beslenme davranışlarına yönelik bilgileri anket formu ile saptanmıştır. Çocukların beslenme durumu; vücut ağırlığı, boy uzunluğu ölçülerek ve besin ve içecek tüketim sıklığı formu kullanılarak belirlenmiştir. Çocukların beslenme öz-yeterlilik düzeyi“Çocuk Beslenme Öz-Yeterlilik Ölçeği”ve“Çocuklar İçin Sağlıklı Yeme Öz-Yeterlik Ölçeği”kullanılarak ölçülmüştür. Araştırmaya katılan çocukların %45,5'i (50) erkek ve %54,5'i (60) kız olup %58,2'si 9 ve %41,8'i 10 yaşındadır. Çocukların %67,3'ünün boy uzunluğu ve %54,6'sının vücut ağırlığı normal olup cinsiyetler arasında fark bulunmamaktadır (p>0,05). Çocukların büyük çoğunluğu (%66,4) günde üç ana öğün tüketmekte, yemek yerken televizyon izlemekte (%60), evden okula besin/içecek getirmekte (%87,3), tamamı okul kantininden besin/içecek satın almakta ve lokanta/kafede yemek yememektedir (%86,4). Cinsiyetler arasında fark bulunmamaktadır (p>0,05). Çocukların Çocuk Beslenme Öz-Yeterlik Ölçeği puanı ortalama 2,65±5,41 (p>0,05) olup düşüktür ve cinsiyetler arasında fark bulunmamaktadır. Çocuklar İçin Sağlıklı Yeme Öz-Yeterlik Ölçeği puanı ise 4,16±2,89 olup düşüktür ve erkeklerin ortalama puanı kızların ortalama puanından yüksektir (p<0,05). Çocukların vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve Beden Kütle İndeksi (BKİ) ile Çocuk Beslenme Öz-Yeterlik Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamakta (p<0,05) ancak BKİ ile Çocuklar İçin Sağlıklı Yeme Öz-Yeterlik Ölçeği puanı arasında anlamlı ancak zayıf bir ilişki bulunmaktadır (p<0,05). Erkeklerin hazır meyve suyunu %26'sı, kesme şekeri %32'si, reçeli %32'si hiç tüketmemekte, balı %32'si, pekmezi %24'ü, çikolatayı %38'i, şekerlemeyi %28'i haftada 1-2 kez, dondurmayı %28'i on beş günde 1 kez, mısır cipsini %26'sı hiç tüketmemekte, patates cipsini %32'si ve patates kızartmasını %40'ı haftada 1-2 kez tüketmektedir. Kızların hazır meyve suyunu %21,7'si, kesme şekeri %28,3'ü hiç, reçeli %31,7'si hiç tüketmemekte, balı %41,7'si, pekmezi %26,7'si, çikolatayı %33,3'ü, şekerlemeyi %30'u haftada 1-2 kez, dondurmayı %26,7'si ayda 1 kez, patates cipsini %21,7'si haftada 1-2 kez, patates kızartmasını %38,3'ü haftada 1-2 kez tüketmekte mısır cipsini %28,8'i hiç tüketmemektedir. İlköğretim çocukları sağlıklı beslenme davranışları göstermekle birlikte beslenme öz-yeterlilikleri düşüktür. Çocukların yeterli ve dengeli beslenme eğitimi öz-yeterlilik düzeyini yükseltmeyi hedeflemeli ve uygulamalı olarak gerçekleştirilmelidir.
Özet (Çeviri)
Nutritional self-efficacy refers to an individual's ability to make healthy dietary choices. It is a useful approach in interventions aimed at promoting healthy eating, physical activity and body weight control. This study was conducted to evaluate the dietary behaviours and nutritional self-efficacy of primary school children. The study sample consisted of 110 children attending two primary schools in the city centre of Gaziantep. Information regarding the children's sociodemographic characteristics and dietary behaviours was collected using a questionnaire. The children's nutritional status was determined by measuring their body weight and height, and by using a food and beverage consumption frequency form. Their level of nutritional self-efficacy was measured using the Child Nutrition Self-Efficacy Scale and the Healthy Eating Self-Efficacy Scale for Children. Of the children participating in the study, 50 (45.5%) were boys and 60 (54.5%) were girls. Of these, 58.2% were 9 years old and 41.8% were 10 years old. The height of 67.3% of the children and the body weight of 54.6% were within the normal range, with no significant gender difference (p>0.05). The vast majority of children (66.4%) consumed three main meals a day, watched television while eating (60%), brought food or drinks from home to school (87.3%), purchased food or drinks from the school cafeteria and did not eat at restaurants or cafés (86.4%). There was no difference between the genders (p > 0.05). On average, children scored 2.65 ± 5.41 (p > 0.05) on the Child Nutrition Self-Efficacy Scale, which is low. There was no difference between genders. The average score on the Healthy Eating Self-Efficacy Scale for Children was 4.16 ± 2.89, also low, with an average score for boys that was higher than for girls (p < 0.05). No statistically significant relationship was found between children's body weight, height and BMI and their scores on the Children's Nutrition Self-Efficacy Scale (p > 0.05). However, a significant but weak relationship was found between BMI and scores on the Healthy Eating Self-Efficacy Scale for Children (p < 0.05). Among boys, the following percentages never consume the following items: Ready-to-drink fruit juice: 26%, Granulated sugar: 32%, Jam: 32%, Honey: 32%, Molasses: 24%, Chocolate: 38%, Candy: 28%, Ice cream: 28%, Corn chips: 26%, Potato chips: 32%, French fries: 40%, Once every 15 days: Ice cream: 28%, Once a week: Candy: 28%, French fries: 40% Among girls, 21.7% never drink ready-to-drink fruit juice, 28.3% never consume granulated sugar and 31.7% never consume jam. 41.7% consume honey, 26.7% consume molasses, 33.3% consume chocolate and 30% consume sweets once or twice a week. 26.7% consume ice cream once a month, 21.7% consume crisps once or twice a week, 38.3% consume chips once or twice a week and 28.8% never eat corn chips. Although these behaviours are healthy, the children's nutritional self-efficacy is low. Nutrition education aimed at promoting adequate and balanced nutrition in children should be designed to increase their sense of self-efficacy, and be implemented through hands-on activities.
Benzer Tezler
- Hemşire liderli“Sağlık için beslenme ve fiziksel aktivite programı”nın çocukların beslenme ve fiziksel aktivite düzeylerine etkisi
The effect of diet and physical activity for health program under the guidance of nurses on children's levels of diet and physical activity
AYŞE MEYDANLIOĞLU
Doktora
Türkçe
2013
HemşirelikMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞE ERGÜN
- Hemşirelik bakımı sınıflama modelleri doğrultusunda okul sağlığı hemşireliği uygulamaları
Applications of nursig classification systems in school health nursing
AYŞE ERGÜN
- Okul öncesi eğitime yönelik geliştirilen e-portfolyo uygulamasının çocuklar ve eğitim ortamı üzerindeki yansımaları
Reflections of the e-portfolio application developed for preschool education on children and educational environment
ASLI BALCI
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN
- Sağlık davranışı etkileşim modeline dayalı sağlıklı beslenme programının ilköğretim öğrencilerinin beslenme tutum ve davranışlarına etkisi
The effect of healthy nutrition program based on health behavior interaction model on primary school students nutritional attitudes and behaviors
AYŞE BURCU BAŞÇI
Doktora
Türkçe
2020
HemşirelikHacettepe ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
PROF. DR. OYA NURAN EMİROĞLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE KALANLAR