Geri Dön

Türkiye'de geniş varyasyonlu kişniş (Coriandrum sativum l.) germplazmının, fenotipik karakterizasyonu ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi

Determination of phenotypic characterization and some quality properties of wide variation coriander (Coriandrum sativum l.) germplasm in Türkiye

  1. Tez No: 1025351
  2. Yazar: ERAY MERİÇ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. GÜLSÜM YALDIZ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Ziraat, Agriculture
  6. Anahtar Kelimeler: Genotip, Kişniş, Uçucu yağlar, Verim ögeleri, Genotype, Coriander, Essential oils, Yield components
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada Bolu ekolojik koşullarında Türkiye'de geniş varyasyonlu kişniş (Coriandrum sativum L.) germplazmının, fenotipik karakterizasyonu ve bazı kalite özellikleri araştırılmıştır. 7 çeşit, 24 yerli genotip ve 129 yurtdışı orijinli genotip olmak üzere toplam 160 farklı genotipin kullanıldığı bu çalışma 2024 yılında Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama alanında Augmented Deneme Desenine göre üç blok olarak yürütülmüştür. Çalışmada fenolojik gözlem olarak %50 çıkış süresi 18,95-27,10 gün, %50 çiçeklenme süresi 53,52-74,67 gün, %50 meyve bağlama süresi 61,67-96,10 gün olarak belirlenmiştir. Morfolojik ve verim kriterlerinden; bitki boyu 38,73-112,03 cm, dal sayısı 2,19-10,24 adet, şemsiye sayısı 2,79-26,70 adet/bitki, şemsiyecik sayısı 8,30-117,60 adet/şemsiye, sap kalınlığı 1,81-7,79 mm, meyve uzunluğu 2,89-7,82 mm, meyve genişliği 2,45-6,42 mm, biyolojik verim 0,97-49,24 g/bitki, kuru bitki ağırlığı 2,81-14,42 g/bitki, bin meyve ağırlığı 5,51-27,81 g, meyve verimi 0,06-4,88 g/bitki, hasat indeksi %0,32-46,13 olarak tespit edilmiştir. Uçucu yağ oranı %0,02-2,25, uçucu yağ ana bileşenlerinden β-pinen %0,04-23,73, linalol %0,52-48,9, ɣ-terpinen %0,31-26,87, kafur %0,08-12,56, trans-geraniol %0,05- 9,51, trans-geranil asetat %0,15-24,90, 13-tetradesenal %0,02-12,58, miristik asit %0,01-23,61 olarak tespit edilmiştir. Bolu ekolojik koşullarında yürütülmüş olan bu çalışma sonucunda; uçucu yağ oranı bakımından PI 669961, meyve verimi açısından Ames 19089 ve linalol ana bileşeni açısından ise İslamabad-1 genotipleri bölgeye uyum ve kalite parametreleri açısından öne çıktığı saptanmıştır. Elde edilen bulgular hem yurtiçi hem de yurtdışı çalışmaları ile paralellik göstermekte olup, bölge tarımı için hem araştırmacılara hem de üreticilere stratejik bir altyapı sunmaktadır. Bununla birlikte, belirlenen üstün özellikli bu genotiplerin adaptasyon kabiliyetlerinin daha kesin veriler ile ortaya koyulması açısından denemelerin çok yıllık süreçlerde sürdürülmesi ve bölge koşullarına en yüksek stabiliteyi gösteren çeşitlerin netleştirilmesi, gelecekteki ıslah çalışmaları ve sürdürülebilir kişniş yetiştiriciliği için büyük önem arz etmektedir.

Özet (Çeviri)

This study investigated the phenotypic characterization and some quality characteristics of widely varied coriander (Coriandrum sativum L.) germplasm in Türkiye under the ecological conditions of Bolu. A total of 160 different genotypes comprising 7 cultivars, 24 local genotypes, and 129 genotypes of foreign origin were utilized. The research was conducted in 2024 at the Research and Application Area of the Faculty of Agriculture, Bolu Abant İzzet Baysal University, according to an Augmented Experimental Design with three blocks. In the study, phenological observations were determined as 18.95–27.1 days for 50% seedling, 53.52–74.67 days for 50% flowering, and 61.67–96.1 days for 50% fruit set. Regarding morphological and yield criteria, the following ranges were recorded: plant height 38.73–112,03 cm, number of branches 2.19–10.24, number of umbels 2.79–26.7 per plant, number of umbellets 8.30–117.6 per umbel, stem diameter 1.81–7.79 mm, fruit length 2.89–7.82 mm, and fruit width 2.45–6.42 mm. Additionally, biological yield was 0.97–49.24 g/plant, dry plant weight 2.81–14.42 g/plant, thousand-fruit weight 5.51–27.81 g, fruit yield 0.06–4.88 g/plant, and harvest index 0.32–46.13%. The essential oil content was found to range between 0.02–2.25%. Among the main essential oil components, the values were determined as follows: β-pinene 0.04–23.73%, Linalool 0.52–48.9%, ɣ-terpinene 0.31–26.87%, Camphor 0.08–12.56%, trans- geraniol 0.05–9.51%, trans-geranyl acetate 0.15–24.9%, 13-tetradecenal 0.02–12.58%, and myristic acid 0.01–23.61% As a result of this study conducted under the ecological conditions of Bolu, it was determined that the genotypes PI 669961 for essential oil content, Ames 19089 for fruit yield and Islamabad-1 for Linalool content stood out in terms of regional adaptation and quality parameters. These findings are consistent with both national and international studies, providing a strategic framework for both researchers and producers in regional agriculture. Furthermore, to evaluate the adaptation capacity of these superior genotypes with more conclusive data, it is of great importance to continue trials over multiple years and to identify the varieties demonstrating the highest stability under regional conditions. This approach is essential for future breeding programs and sustainable coriander cultivation.

Geri Dön