Geri Dön

Algoritmik olarak yeniden-üretilebilirlik çağında sanat eseri ve Türkiye'de kültür emekçileri

Cultural workers in Türkiye and the work of art in the age of algorithmic reproduction

PDF İndir

  1. Tez No: 1025350
  2. Yazar: HAKTAN KALIR
  3. Danışmanlar: PROF. DR. METİN YÜKSEL
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Siyaset Bilimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Sanat, sanatçı olmadan üretilebilir mi? Yapay zekânın sanat ve sanatçılık üzerindeki etkisini öncelikle Türkiye'deki otuz kültür emekçisi ile yapılan görüşmelere ve sonrasında kapitalizmi odağına alan siyaset kuramı literatürü ile inceleyen bu tez, bu soruya yanıt aramaktadır. İlk olarak, tez sanat ve sanatçının tanımlanma çabalarının bir iktidar talebi olduğunu savunarak, bu kavramları sabit kültürel kodlara daraltmak yerine üretim koşulları üzerinden ele almıştır. İkinci olarak, yapay zekâ üreticilerinin yarattığı mitolojiyi ve bunu Amerikan neo-liberalizmi çerçevesinde bir ekonomik programa dönüştürüşünü, kültür emekçilerinin bu söylemi algılayışlarıyla birlikte incelemiştir. Üçüncü olarak, yapay zekânın kültür emekçilerinin gündelik hayatına müdahalesine odaklanarak, şirket söylemlerinin bireylerin deneyimlerinde nasıl yansıdığını ve toplumsal etkilerini araştırmıştır. Son olarak, algoritmik yeniden üretim kavramı üzerinden sanatın kopyalanmasını ve veri girişimciliğini ele alarak, yapay zekânın bir veri sömürgecisi olarak kültürün yeniden üretiminde yarattığı sömürgeci yapıyı ortaya koymuştur. Türkiye'deki kültür emekçilerinin deneyim ve düşüncelerinin, yapay zekânın küresel bir fenomen olarak var ettiği genel etki ile olan ilişkilerinin tematik analiz vasıtasıyla incelenmesi neticesinde literatüre özgün bir katkı amaçlanmıştır. Veri sömürgecisi bir yapay zekânın, insanın sürekli bakımı olmadan üretemeyeceği dolayısıyla sanatın insansızlaşmasının ya da sanatçısızlaşmasının bu koşullar altında gerçekleşemeyeceği öne sürülmüştür. Yapay zekâ şirketleri, bu sonucu takiben veri sömürgecileri olarak tanımlanmışlardır. Algoritmik olarak yeniden üretimin, insan emeği olmayan aşkın bir teknolojik üretim değil; yapay zekâ vasıtasıyla insan emeğinin anonimleştirilerek tüm hak ve tanınmalardan uzaklaştırıldığı neo-liberal, sermaye korumacı bir kültürel yeniden üretim olarak tanımlanmıştır. Bu tezde bu sömürü ağını üç bölümde incelemeyi umuyorum. Bu üç bölüm boyunca Türkiye'deki kültür endüstrisinin erbabı çeşitli meslek gruplarıyla (çevirmen, çizer, dublaj sanatçısı, editör, eleştirmen, içerik üreticisi, yazar) yapmayı planladığım görüşmelere yer vermeyi diliyorum. İlk bölüm, sanatın kopyası konusuna odaklanacaktır. Bu bölümde sanatın verileştirilmesi, algoritmik yeniden üretimin diğer yeniden üretimlerden tarihi farkı, veri sömürgeciliğine çözüm önerileri literatür ve sanatçı yorumlarıyla irdelenecektir. İkinci bölüm sanatçının benzerliğiyle alakalı olacaktır. Bu bölümde de sanatçılar, veri emekçileri,“yapay zekâ sanatçıları”üzerinden sanatçılığın dönüşümüne göz atılacak sanatçının kitleselleştirilmesi konu edilecektir. Üçüncü bölümde yapay sanatçı bağlamına göz atılacaktır. Var olan kapitalist algoritmaların yalnızca insanları değil, aynı zamanda insan-sonrası bir tekillik olanağı olarak yapay zekâları da sömürdüğü argümanı öne sürülecektir. Bu tez, var olan şirket ve yazılımcı tekelindeki yapay zekâ tartışmalarının nihayetinde veri sömürgecisinin sanat modelini üreteceği eleştirisinden hareket etmektedir. Tezin ana maksadı bu dışlayıcı, kendisini siyasetin üstünde gören çıkarcı ekonomik modeli eleştirel bir sorgulamaya tabi tutmak ve sanatçıları, ürettikleri sanatın karar vericiliğine tekrar çekme önerisini izah etmektir. Bu izahat vasıtasıyla böylesi bir karşı çıkmanın yalnızca insanları değil, aynı zamanda insan-sonrası varlıklar olarak yapay zekâları da özgürleştireceği argümanına varmak hedeflenmektedir.

Özet (Çeviri)

Can art be produced without an artist? This thesis seeks to answer this question by examining the impact of artificial intelligence on art and artistry, primarily through interviews with thirty cultural workers in Turkey and subsequently through political theory literature focused on capitalism. First, the thesis argues that attempts to define art and the artist constitute a claim to power, addressing these concepts through production conditions rather than reducing them to fixed cultural codes. Second, it examines the mythology created by AI producers and their transformation of this mythology into an economic program within the framework of American neo-liberalism, alongside how cultural workers perceive this discourse. Third, it focuses on AI's intervention in the daily lives of cultural workers, investigating how corporate discourses reflect in individuals' experiences and their societal effects. Finally, through the concept of algorithmic reproducibility, it addresses the copying of art and data entrepreneurship, revealing the colonial structure AI creates as a data colonialist in the cultural reproduction. Through thematic analysis of the relationship between the experiences and thoughts of cultural workers in Turkey and the general impact AI creates as a global phenomenon, an original contribution to the literature is aimed. It is argued that AI, as a data exploiter, cannot produce without constant human production, and therefore the dehumanization or de-artisticization of art cannot occur under these conditions. Following this conclusion, AI companies are defined as data colonialists. Algorithmic reproducibility has been defined not as a transcendent technological production devoid of human labor, but rather as a neo-liberal, capital-protective cultural reproduction in which human labor is anonymized through artificial intelligence and stripped of all rights and recognition. In this thesis, I hope to examine this network of exploitation in three chapters. Throughout these three chapters, I hope to include the interviews I plan to conduct with various professional groups (critics, content creators, dubbing artists, editors, illustrators, translators, writers) who are members of the cultural industry in Turkey. The first chapter will focus on the issue of the copy of art. In this section, the dataization of art, the historical difference of algorithmic reproduction from other reproductions, and solutions to data colonialism will be examined through literature and artist comments. The second part will be about the likeness of the artist. In this section, the transformation of artistry through artists, data laborers,“artificial intelligence artists”and the massification of the artist will be discussed. The third section will look at the context of the artificial artist. It will be argued that existing capitalist algorithms exploit not only humans but also artificial intelligences as a possibility of a post-human singularity. This thesis is based on the criticism that the current corporate and software developer monopolized artificial intelligence debates will ultimately produce the data colonizer's model of art. The main purpose of the thesis is to critically interrogate this exclusionary, self-interested economic model that places itself above politics, and to explain the proposal to bring artists back into the decision-making of the art they produce. Through this explanation, it aims to argue that such an opposition will not only liberate humans, but also artificial intelligences as post-human beings.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    676744

    Cogging torque and performance optimization of an interior permanent magnet synchronous motor used in commercial washing machines

    Ticari çamaşır makinelerinde kullanılan gömülü daimi mıknatıslı senkron motorların tutunma momenti ve performans en uygunlaştırması

    EGE ÜNLÜTEPE KESKİN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2021

    Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Elektrik Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DERYA AHMET KOCABAŞ

  2. Tez No

    41

    Computer aided design of lumped and distributed broadband matching and filtering networks

    Başlık çevirisi yok

    ADNAN KÖKSAL

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    1987

    Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NEVZAT YILDIRIM

  3. Tez No

    537

    Çok bileşenli distilasyon sistemlerinin optimal dizilişinin sentezi

    Synthesis of optimum sequencing of multicomponent distillatron systems

    İRFAN AR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    KimyaGazi Üniversitesi

    Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. AHMET BİÇER

  4. Tez No

    780

    Isı değiştirgeç ağlarının optimum sentezi

    Başlık çevirisi yok

    SERAP CESUR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Kimya MühendisliğiEge Üniversitesi

    Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BENO KURYEL

  5. Tez No

    150

    Gösterge üzerinde harf, rakam, şekil üretimi için dijital hafızaların mikrobilgisayar yardımıyla organizasyonu

    Başlık çevirisi yok

    ÖMER ADIŞEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ Üniversitesi

    Elektronik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU

Geri Dön