Sovyet döneminde Orta Asya'da kimlik ve sınırlar: Kazakistan örneği (1917-1936)
Identity and borders in Central Asia during the Soviet era: The case of Kazakhstan (1917-1936)
- Tez No: 1025372
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERKİN EKREM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Sovyet döneminde Orta Asya'da kimlik ve sınır meselesini Kazakistan örneği üzerinden incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, 1917–1936 yılları arasında Kazak kimliğinin, Sovyet ulusal politikası, idarî sınırlar, cumhuriyet kurumları, dil politikaları, kadro sistemi ve ideolojik araçlar aracılığıyla nasıl yeniden tanımlandığını ortaya koymaktır. Bu bağlamda çalışma, Kazak kimliğini Sovyet iktidarı tarafından yoktan yaratılmış bir kategori olarak değil, daha erken tarihsel, kültürel ve toplumsal aidiyetlerin Sovyet dönemi kurumları içinde yeniden düzenlenmesi olarak ele almaktadır. Çalışmada, Sovyet iktidarının ulusal kimliği yalnızca tanıyan değil, aynı zamanda onu belirli sınırlar, kurumlar, kadrolar, dil politikaları ve ideolojik araçlar üzerinden yeniden biçimlendiren bir yapı olduğu ileri sürülmektedir. Kazakistan örneğinde bu süreç, bir yandan Kazak topraklarının idari bakımdan birleştirilmesi, Kazak ÖSSC'nin güçlenmesi, yerli kadroların yetiştirilmesi ve Kazak dilinin kamusal alanda kullanımının teşvik edilmesiyle bağlantılıdır. Diğer yandan bu gelişmeler, Sovyet merkezinin sıkı parti denetimi, sınıfsal mücadele söylemi, aydınlara yönelik baskılar, zorla yerleşik hayata geçirme politikaları ve kültürel alan üzerindeki ideolojik kontrolüyle birlikte ilerlemiştir. Tezde özellikle 1924 ulusal-bölgesel sınırlandırmasının Kazak kimliği ve Kazakistan'ın devletleşme süreci açısından taşıdığı önem vurgulanmaktadır. Sınırlandırma yalnızca idari haritanın değişmesi anlamına gelmemiş; aynı zamanda Orta Asya'da ulusal cumhuriyetlerin oluşumu, yerel elitlerin konumu, dil ve kültür politikaları ile merkez-çevre ilişkilerinin yeniden düzenlenmesi bakımından belirleyici olmuştur. Sonuç olarak tez, Sovyet ulus inşa politikasının çift yönlü karakterini ortaya koymaktadır: Sovyet yönetimi Kazak ulusal kimliğinin kurumsallaşmasına katkıda bulunmuş, fakat bu kimliği merkeziyetçi, ideolojik ve denetimli bir siyasal sistem içinde şekillendirmiştir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the issue of identity and borders in Central Asia during the Soviet period through the case of Kazakhstan. The main aim of the study is to reveal how Kazakh identity was redefined between 1917 and 1936 through Soviet national policy, administrative borders, republican institutions, language policies, the cadre system, and ideological instruments. In this context, the study does not treat Kazakh identity as a category created from nothing by Soviet power, but rather as the reorganization of earlier historical, cultural, and social affiliations within Soviet-period institutions. The study argues that Soviet power did not merely recognize national identity, but also reshaped it through specific borders, institutions, cadres, language policies, and ideological instruments. In the case of Kazakhstan, this process was connected, on the one hand, with the administrative unification of Kazakh territories, the strengthening of the Kazakh ASSR, the training of local cadres, and the promotion of the Kazakh language in the public sphere. On the other hand, these developments proceeded together with the strict party control of the Soviet center, the discourse of class struggle, repression against intellectuals, policies of forced transition to settled life, and ideological control over the cultural sphere. The dissertation particularly emphasizes the significance of the 1924 national-territorial delimitation for Kazakh identity and Kazakhstan's state-building process. The delimitation did not merely mean a change in the administrative map; it was also decisive in the formation of national republics in Central Asia, the position of local elites, language and cultural policies, and the reorganization of center-periphery relations. As a result, the dissertation reveals the dual character of Soviet nation-building policy: Soviet rule contributed to the institutionalization of Kazakh national identity, but at the same time shaped this identity within a centralized, ideological, and controlled political system.
Benzer Tezler
- Fergana vadisi örneğinde Sovyet Demarkasyon politikalarının günümüz orta Asya sınır problemleri üzerinde etkileri
The effects of Soviet Demarcation policies on contemporary Central Asian border issues: The case of the Fergana valley
GÖKTÜRK ERDEM POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerKapadokya ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ VALERIY MORKVA
- Sovyetler Birliği'nin sürgün politikası ve Ahıska Türkleri sürgünü
Soviet Union's deportation policy and Ahiska Turk deportation
NİLİUFER DAVRİSHOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İRFAN ÇİFTÇİ
- Rusya'nın jeopolitik tahayyülü çerçevesinde Putin dönemi Rusya-Kazakistan ilişkileri (2012-2021)
Russia-Kazakhstan relations in the Putin era in the framework of russia's geopolitical imagination (2012-2021)
BERRİN SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerEge ÜniversitesiTürk Dünyası Sosyal Ekonomik ve Siyasal İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEFA KURBAN
- Bağımsızlık sonrası kazakistan'da sosyal ve ekonomik dönüşüm
Social and economic transformation in kazakhstan after the independence
ARİF AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
EkonomiTrakya ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYHAN GENÇLER
- La coopération entre les pays Turcophones et le nouveau régionalisme
Türk dili konuşan ülkeler arasinda işbirliği ve yeni bölgeselcilik
PELİN MUSABAY BAKİ
Doktora
Fransızca
2020
Uluslararası İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ FAİK DEMİR