Noterlerin kanundan kaynaklanan hukuki sorumluluğu
The legal liability of notaries under the law
- Tez No: 1025376
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELİN SERT SÜTÇÜ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Noterlerin kanundan kaynaklanan hukuki sorumluluğunun temeli olan düzenleme; 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun m.162 hükmünde düzenlenmiştir. Madde metni incelendiğinde noterlerin hukuki sorumlulukları bakımından kusursuz sorumluluk ilkesinin benimsendiği görülmektedir. Kusursuz sorumluluk hali ağır sorumluluk hallerinden biri olup; noterler, yapılan işlemde gerekli dikkat ve özeni gösterdiklerini ispat etseler dahi sorumlu tutulmaktadırlar. Noterlerin kanundan kaynaklanan hukuki sorumluluğuna ilişkin öğretide tartışmalı konulara bu tez kapsamında yer verilerek, bunun uygulamadaki yansımalarına değinilerek güncel yargı kararları ışığında konu aydınlatılmaya çalışılmıştır. Madde metninin yeniden gözden geçirilmesi ve uygulama bakımından objektif olarak değiştirilmesi ihtiyacı duyulmaktadır. Tez kapsamında Noterlik Kanunu'nda yapılan değişiklikle güncel konulardan olan taşınmaz satış sözleşmesinin şekil şartının; Tapu Müdürlüklerinde yapılmasının yanında noterliklerde de yapılabilmesi düzenlemesinin, noterlerin hukuki sorumluluğu bakımından incelenmesi gerekliliği doğmuştur. Uygulamada noterlerin özellikle araç satış sözleşmesinden, taşınmaz satış vekaletnamelerinden ve ölüme bağlı tasarruflardan kaynaklı hukuki sorumlulukları yargıda önemli yer teşkil etmektedir. Noterlerin yanında çalışan kişilerin yaptığı işlemlerden kaynaklı sorumluluklarının kapsamı da sorumluluk hukuku bakımından önem arz etmektedir. Noterlik personelinin yaptığı hukuka aykırı işlemlerden noterlerin hukuki sorumluluğu konusu incelenmiştir. Noterliklerde işlem yapan ilgililerin fiil ehliyetinin ispatı bakımından, sağlık raporu alınmasının hukuki işleme ve noterlerin hukuki sorumluluğuna etkisi de değerlendirilmelidir. Bir noterlik bölgesinde bulunan birden fazla noterin, yapılan işlemler toplamına bakıldığında; işlem sayısı fazla olan noterin, işlem sayısı az olan noterler karşısında menfaatinin dengelenmesi amaçlı“ortak hesap”adı altında yapılan işlemlerin; belli bir yüzdesini ücret olarak az işlem yapanlara ödemesi karşısında noterlerin sorumluluğunun incelenmesi gerekmektedir. İşlemi yapan noterin hukuki sorumluluğunun olması karşısında, o işleme taraf olmayan ortak hesaptan ücret alan noterin sorumluluğunun olmaması uygulamada tartışmalara yol açmaktadır. Tezimiz kapsamında bu konuya ilişkin görüşlerimize de yer verilmiştir. Hukukumuzda bir işleme resmiyet kazandıran ve kanunun verdiği bir kamu hizmetini yerine getirmekle önemli bir görev ifa eden noterlerin, hukuki sorumluluğu bakımından öğretide yeteri kadar kaynak ve görüşün olmadığı görülmektedir. Bu nedenle tezimizde; hukuk düzeni içinde önemli bir yer tutan noterlerin kanundan doğan sorumluklarının kapsamına, sorumlulukları karşısında güvencelerine, yapılan işleme katılan ve noterin yanında çalışan personelin yaptıkları işlemlerden noterlerin hukuki sorumluluğuna değinerek noterlerin yapılan işlemlerden kaynaklı ağır kusursuz sorumluluklarının yeniden düzenlenmesi yönünde görüşlerimize yer verilmiştir. Tezimiz kapsamında; noterlik mesleğinin tarihçesi, özellikleri, hukuki statüsü, hakları, yükümlülükleri, hukuki sorumluluğunun kaynağı olan temel düzenlemeler, noterlerin kanundan kaynaklanan sorumluluklarının hukuki niteliği, şartları, noterliklerde yapılan işlemler bakımından ayrı ayrı hukuki sorumluluklarına, yeni getirilen düzenleme ile taşınmaz satış sözleşmelerinden ve kişisel verilerin korunmasından kaynaklı noterlerin hukuki sorumluluğu ve noterlerin sorumlu olmaları karşısındaki güvence mekanizmaları ile usul hükümlerine yer verilmiştir. Tez konumuzun; noterlerin kanundan kaynaklı hukuki sorumluluğu olması nedeniyle, noterlerin kamu hukukundan kaynaklanan idari ve cezai sorumluluklarına değinilmemiştir.
Özet (Çeviri)
The provision forming the basis of notaries' legal liability under the law is set forth in Article 162 of the Notary Public Law No. 1512. An examination of the text of the article reveals that the principle of strict liability is adopted with respect to the legal liability of notaries. Strict liability is one of the forms of strict liability; notaries are held liable even if they prove that they exercised the necessary care and diligence in the transaction. This thesis addresses controversial issues in the doctrine regarding notaries' legal liability under the law, discusses their practical implications, and seeks to clarify the subject in light of current judicial decisions. There is a need to re-examine the text of the article and objectively amend it in terms of its application. Within the scope of this thesis, the necessity has arisen to examine, from the perspective of notaries' legal liability, the regulation allowing the formal requirement for real estate sales contracts a current issue to be fulfilled not only at Land Registry Offices but also at notary offices, following the amendment made to the Notary Public Law. In practice, notaries' legal liabilities arising from vehicle sales contracts, real estate sales powers of attorney, and dispositions upon death constitute a significant area of focus in the courts. The scope of liability arising from transactions conducted by individuals working alongside notaries is also of importance under liability law. The issue of notaries' legal liability for unlawful acts committed by notary office staff has been examined. With regard to proving the legal capacity of parties conducting transactions at notary offices, the impact of obtaining a medical report on the legal transaction and on the notaries' legal liability must also be evaluated. In a notary district where there are multiple notaries, when considering the total number of transactions performed, it is necessary to examine the liability of notaries regarding transactions conducted under the name of a“joint account”intended to balance the interests of notaries with higher transaction volumes against those with lower volumes where a certain percentage of the fees is paid to notaries with fewer transactions. The fact that a notary who performs a transaction bears legal liability, while a notary who receives a fee from the joint account but is not a party to that transaction does not bear liability, leads to disputes in practice. Our thesis also includes our views on this matter. It is observed that, in our legal system, notaries—who confer official validity on a transaction and perform an important duty by fulfilling a public service mandated by law lack sufficient sources and opinions in the legal literature regarding their legal liability. For this reason, in our thesis, we have presented our views on the need to reorganize notaries' strict liability arising from the transactions they conduct, addressing the scope of their statutory liabilities which hold a significant place within the legal system their safeguards against such liabilities, and the notaries' legal liability for the actions of staff members who participate in the transactions and work alongside them. Within the scope of our thesis, we have examined the history, characteristics, legal status, rights, and obligations of the notary profession; the fundamental regulations serving as the basis for their legal liability; the legal nature and conditions of notaries' statutory liabilities; and their separate legal liabilities regarding transactions conducted in notary offices; the legal liability of notaries arising from real estate sales contracts and the protection of personal data under the new regulations, as well as the safeguards and procedural provisions in place regarding notaries' liability. Since the subject of this thesis pertains to notaries' legal liability arising from the law, their administrative and criminal liabilities under public law have not been addressed.
Benzer Tezler
- Türk ve Irak Hukuklarında Vekalet Sözleşmesi
Agency Contract in Turkish and Iraqi Laws
CHRA KHALID JAMEEL JAMEEL
- Noterlerin çalışma koşulları ve sorunları
The working conditions and problems of the notaries
SERDA ÖZKAN
