Öğretmenlik alanında beklentiler ve öğretmenlik stratejileri: Karaman örneği
Expectations and strategies in the field of teaching: The case of Karaman
- Tez No: 1025416
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET UĞRAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Sosyoloji, Education and Training, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Ekonomik sermaye, Kültürel sermaye, Sembolik sermaye, Sembolik şiddet, Sosyal alan kuramı, Sosyal ilişkiler, Sosyal sermaye, Sosyal strateji, Öğretmen beklentileri, Economic capital, Cultural capital, Symbolic capital, Symbolic violence, Social domain theory, Social relations, Social capital, Social strategy, Teacher expectations
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, öğretmenlik alanında karşılaşılan çok yönlü beklentiler ile öğretmenlerin bu beklentiler karşısında geliştirdikleri stratejileri Pierre Bourdieu'nün ilişkisel sosyoloji çerçevesinde incelemektedir. Çalışma öğretmenliği yalnızca sınıf içi öğretim faaliyetiyle sınırlı bir meslek olarak değil, kurumsal, toplumsal ve kültürel etkileşimler altında kurulan bir mesleki alan olarak ele almaktadır. Bu doğrultuda öğretmenlerin alana giriş biçimleri, alandaki konum alışları, seferber ettikleri sermaye türleri ve farklı paydaşların beklentileri karşısında geliştirdikleri baş etme stratejileri çözümlenmektedir. Araştırma nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Örneklem, amaçlı örnekleme yaklaşımıyla oluşturulmuştur. Karaman il merkezinde görev yapan on yedi öğretmen, dokuz okul yöneticisi ve yedi veli olmak üzere toplam otuz üç katılımcıyla görüşülmüştür. Elde edilen veriler MAXQDA programı aracılığıyla içerik analizine tabi tutulmuş ve Bourdieu'nün alan, habitus, sermaye, illusio ve sembolik şiddet kavramları ekseninde yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, öğretmenlik mesleğine yönelimin bireysel bir tercihten çok ekonomik kısıtlılıklar, coğrafi koşullar ve ailesel aktarımın kesişiminde şekillendiğine işaret etmektedir. Öğretmenlerin alandaki konumlarının ise yalnızca mesleki yeterliklerine değil, sahip oldukları sermaye bileşimine bağlı olarak biçimlendiği görülmektedir. Katılımcı anlatılarında sosyal sermaye ve sembolik sermaye belirgin bir ağırlık taşımaktadır. Bulgular ayrıca öğretmenin sembolik sermayesinin büyük ölçüde alan dışındaki aktörler tarafından dağıtıldığını düşündürmektedir. Velilerin tercihleri ve idarenin takdiri, pedagojik emeğin niteliğinin önüne geçebilmektedir. Bu durum öğretmenler arasında görünürlük mücadelesini ve dayanışma söylemi altında örtülen bir rekabeti beslemektedir. Kariyer evrelerine ilişkin bulgular ise mesleki hüsran, muhafazakârlık ve geri çekilme gibi eğilimlerin bireysel bir olgunlaşma sürecinden çok alanın yapısal koşullarına verilen yanıtlar olarak belirdiğine işaret etmektedir. Çalışma, öğretmenlik alanının Bourdieu'nün öngördüğü özerklik ölçütünü tam olarak karşılamadığını da tartışmaya açmaktadır. Alanın kuralları büyük ölçüde merkezî bürokrasi tarafından belirlenmekte ve sermayesi dışarıdan dağıtılmaktadır. Bu bakımdan araştırma, öğretmenlik mesleğine ilişkin sorunların bireysel yetersizliklerin toplamı olarak değil, alanın yapısal işleyişinin sonuçları olarak ele alınması gerektiğini önermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the multifaceted expectations encountered within the field of teaching and the strategies teachers develop in response to these expectations, drawing on Pierre Bourdieu's relational sociology. Rather than treating teaching as a profession confined to classroom instruction, the study approaches it as a professional field constructed through institutional, social, and cultural interactions. Accordingly, it analyses how teachers enter the field, the positions they occupy within it, the forms of capital they mobilise, and the coping strategies they develop in the face of expectations articulated by different stakeholders. The research was conducted using a qualitative research design. Data were collected through semi-structured interviews. The sample was constructed through purposive sampling. Interviews were conducted with a total of thirty-three participants working in the city centre of Karaman, comprising seventeen teachers, nine school administrators, and seven parents. The data were subjected to content analysis using the MAXQDA software and interpreted through Bourdieu's concepts of field, habitus, capital, illusio, and symbolic violence. The findings indicate that entry into the teaching profession is shaped less by individual preference than by the intersection of economic constraints, geographical conditions, and familial transmission. Teachers' positions within the field appear to be determined not solely by their professional competencies but also by the composition of the capital they possess. Social capital and symbolic capital carry considerable weight in participants' accounts. The findings further suggest that teachers' symbolic capital is largely distributed by actors external to the field. Parental preferences and administrative discretion may take precedence over the quality of pedagogical labour. This condition fosters a struggle for visibility among teachers and a form of competition concealed beneath a discourse of solidarity. Findings concerning career stages suggest that tendencies such as professional frustration, conservatism, and withdrawal emerge less as products of individual maturation than as responses to the structural conditions of the field. The study also opens to discussion the extent to which the field of teaching satisfies the criterion of autonomy posited by Bourdieu. The rules of the field are largely determined by central bureaucracy, and its capital is distributed from outside. In this respect, the study proposes that the problems associated with the teaching profession should be understood not as the sum of individual inadequacies but as consequences of the structural functioning of the field.
Benzer Tezler
- Entwicklung von computerbasierten Lehr- und Lernmaterialien zur Förderung der Lesefertigkeit von Studierenden der Deutschlehrerausbildung in der Türkei
Türkiye?deki Almanca öğretmenliği bölümlerindeki okuma becerisini geliştirmeye yönelik bilgisayar destekli öğretim ve öğrenim materyallerinin geliştirilmesi
YILDIRIM TUĞLU
Doktora
Almanca
2011
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTEN GENÇ
- Türkiye'de STEM eğitimine yönelik öğretmen yetiştirme uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of teacher training practices for STEM education in Türkiye
MURAT GÖKCÜL
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERÇİN KARATAŞ
- The impact of the use of artificial intelligence-generated materials on reading motivation among EFL learners
Yapay zeka ile geliştirilmiş materyal kullanımının yabancı dil olarak İngilizce okuma motivasyonu üzerindeki etkileri
ÖZGE KÜBRA YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AYDIN
- Eğitimde yenileşme çalışmaları ve öğretmenlerin ilçe milli eğitim müdürlüğü çalışmalarındaki yenileşme ve yeterliklere yönelik algı ve beklentileri(Kandıra örneği )
The studies of innovation in education and the thoughts and expectations of teachers about these studies,that are performed by the ministry of education,in innovation and adequacies (The sample of Kandıra)
HÜSEYİN KABAKCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. MUSTAFA FARSAKOĞLU
- The relation between the learning styles of prep students in translation and interpreting studies department and the teaching stragies of the instructors
Mütercim-tercümanlık bölümü hazırlık sınıfı öğrencilerinin öğrenme stilleri ile öğretim görevlilerinin öğretme stratejileri arasındaki ilişki
NAGİHAN DÖYEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
İngiliz Dili ve EdebiyatıSelçuk Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF SARIÇOBAN