Liderin kullandığı güç ile çalışanların uyma / direnç davranımları arasındaki ilişkide bireysel çalışma amaçlarının rolü
The Role of work goals in the relation between leader power and employee's type of response
- Tez No: 102557
- Danışmanlar: PROF. DR. SUNA TEVRÜZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Davranış biçimleri, Güç, Liderler, Liderlik, Motivasyon, Çalışanlar, Örgütsel davranış, Behavior patterns, Power, Leaders, Leadership, Motivation, Workers, Organizational behavior
- Yıl: 2001
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu araştırmada liderin kullandığı güç tarzına karşı çalışanların göstereceği davranım biçimleri ve çalışma amaçlarının bu ilişkide oynadığı rol incelenmiştir. Daha önce yapılmış olan araştırmalar genel olarak liderin kullandığı uzmanlık ve özdeşlik güçleri için tutarlı sonuçlar verirken, meşru, ödül ve zorlayıcı güçler için çelişkili sonuçlara ulaşılmıştır. Çelişkinin kaynağı çeşitli ortamsal ve kişilik özelliklerine bağlanabilir. Bazı kuramcılar örgütsel koşulların, liderin ve çalışanın özelliklerinin güç-tepki ilişkisinde rolü bulunacağım iddia etmişlerdir. Bu iddialar üzerine gerçekleştirilen araştırmalarda yapılan işin özellikleri, liderin kendine güveni, çalışanın cinsiyeti, statüsü, eğitim seviyesi gibi bazı özellMerinin bu ilişkide rol oynadığına dair işaretler vermiştir. Bu çalışmada, güç-tepki ilişkisinde rol oynayacağı düşünülen iki yeni değişken ele alınmıştır. Bu değişkenlerden bir tanesi“bireysel çalışma amaçlarTdır. Çalışma faaliyeti sürecinde belirli amaçlara ulaşmayı hedefleyen bireylerin, liderin kullandığı farklı güç tarzlarına farklı davrammlar gösterecekleri iddia edilmiştir. Ele alman diğer değişken ”çalışan ile lider arasındaki amaçların benzerlik algısı“dır. Buna göre, çalışanların liderin amaçlarım kendüerininki ile benzer veya farklı algılamalarının liderin kullandığı güce karşı verecekleri davrammlarda farklılık oluşturacağı iddia edilmiştir. Farklı güç tarzlarının davrammlar üzerindeki etkisini incelemek için 10 senaryo gekştirilmiştir. Bu senaryolarda beş güç tarza olan uzmanlık, özdeşlik, meşru, ödül ve zorlayıcı güçlerin yam sıra liderin cinsiyeti de manipule edilmiştir. Senaryolardan sadece bir tanesini okuyan deneklerden senaryodaki liderin isteği ile ilgili olarak nasıl davranacaklarım belirtmeleri istenmiştir. Davrammlar, benimseme, özdeşim ve itaat yoluyla uyma ile açık ve gi^li direnç biçiminde beş boyutta incelenmiş ve araştırmacı tarafından geliştirilen dokuz tc yükseköğretim kuklluifade ile ölçülmüştür. Bununla birlikte, belirli güçleri kullanan liderden memnun olma düzeyi de incelenmiş ve iki ifade ile ölçülmüştür. Bireysel çalışma amaçları için Tevruz ve Turgut (2001) tarafından geliştirilen ”Çalışma Amaçlan Tesf'i kullanılmıştır. Ayrıca senaryoda bahsedilen liderin hangi amaçlara sahip olduğunun algısı için yine aynı anketin kısaltılmış bir formu kullanılmıştır. Arastana Türkiye'nin farklı bölgelerindeki farklı fakültelerinde okuyan son sınıf öğrencileri, yüksek lisans öğrencileri ve özel bir şirkette çalışan toplam 1201 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar daha fazla benimseme ve daha az açık direnç gibi olumlu davranışları ortaya çıkartan en etkili gücün uzmanlık kaynaklı güç olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, güç ve bireysel çalışma amaçlarının etkileşime girerek bazı davrammlarda değişimlere neden olduğu saptanmıştır, özellikle benimseme yoluyla uyma ve gizli direnç davrammlan bu etkileşimle belirlenmektedir. Ayrıca, liderden memnuniyeti ölçen“liderle şevk içinde çalışma”ve“işden ayrılma niyeti”de bu iki değişken arasındaki etkileşimlere bağlıdır. Elde edilen diğer çarpıcı bulgu, lider ile çalışan arasındaki amaç benzerliği ile ilgilidir. Lider-çalışan arasında manevi amaçlar bakımından benzerlik benimseme, özdeşim ve liderden memnuniyete pozitif katkıda bulunurken; maddi amaçlar bakımından benzerlik gizli direnç üzerinde pozitif, liderle şevk ile çalışma üzerinde negatif katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, itaat ve liderle şevk içinde çalışma cinsiyet bakımından farklılık göstermektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT The aim of the present research is to investigate the relations among leader power, employee's type of response and individual work goals. Previous studies demonstrated consistent findings related with expert and referent bases of power, while contradictory results with legitimacy, reward and coercive bases of power. The reason of these contradictory results may depend on some moderated variables like situational and individual characteristics. Some of the power theorists pointed up that individual characteristics of leader and employee as well as organizational conditions have considerable roles on the power-response relations. Few studies that were conducted to test these claims brought to light that some variables like job requirements, gender, status and education level have effects on that relation. In the present study two moderated variables,“individual work goals”and“perceived similarity in work goals”are examined. It is claimed that employees who intent to reach different goals by working would differ in responses toward leader power. Moreover, the responses would be different in terms of employees' perception that the leader's work goals is similar to or different from their own goals. Ten scenarios were developed in order to investigate the effects of different kind of power on the employee responses. In the scenarios gender of the leader as well as five sources of power (expert, referent, legitimacy, reward and coercive power) were manipulated. Participators read one of the scenarios and recorded how their responses would be like toward the leader request. Five type of responses (internalization, identification, compliance, active resistance and passive resistance) were measured with nine statements developed by the researcher. One other dependent variable was satisfaction with the leadermeasured with two statements. And, to examine the role of“individual work goals”and the employee's perception of the leader's work goals,“The Inventory of Work Goals”developed by Tevruz and Turgut (2001) was used. The sample of the study was 1113 undergraduates and graduates students from different regions and universities of Turkey and 122 employees who work for a private corporation. Analysis indicated that the expert power is the most effective type of power leading to positive responses such as more internalization and less active resistance. Also, internalization, passive resistance and satisfaction with the leader change depending on the interaction between power and work goals. Another remarkable finding is related to the perception of the leader's goals. The perception of similarity between employee's and leader's moral work goals have some positive contribution on tendency of internalization and identification, and satisfaction with the leader. On the other hand, the perceived similarity in material work goals have some positive contribution on propensity to passive resistance and negative contribution on satisfaction with the leader. Additionally, there are differences in compliance and satisfaction with the leader in terms of the employee's gender.
Benzer Tezler
- Yöremizde son bir yılda üriner infeksiyona neden olan ureopat hogenic e. coli (UPEC) lerin yeni kuşak sefalosporinler ve ofloxacine karşı davranışları
Başlık çevirisi yok
RESUL BALKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1988
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiAtatürk ÜniversitesiKlinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Yönetimde karar verme -yaratıcılık ve liderliğin etkileri-
Başlık çevirisi yok
HAYATİ ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İşletmeİstanbul Üniversitesiİşletme Yönetimi ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEYZA FURMAN(OBA)
- Oral glukoz tolerans testinin insuline bağımlı diabetes mellitus olgularının erken saptanmasındaki tanısal değeri
Başlık çevirisi yok
ESMA NİLGÜN KAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1989
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıUludağ ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- İran'da İslamiyet'in doğuşundan Arap egemenliğinin sonuna kadar halk hareketleri
Başlık çevirisi yok
ŞEHRİYAR BAHADORİ
Doktora
Türkçe
1990
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TOKTAMIŞ ATEŞ