Cosmic subjectivity in Qur'anic exegesis
Kur'an tefsirinde kozmosun öznelliği
- Tez No: 1025654
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖNDER KÜÇÜKURAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Medeniyetler İttifakı Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Medeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'an'ın tekrar tekrar“doğanın canlılığına”dikkat çekmesi – yaratılmış her şeyin Allah'ı tesbih etmesi ve O'na secde etmesi, Allah'ın çeşitli doğa varlıklarıyla iletişim kurması, bu varlıkların duygular yaşıyor gibi görünmesi – kozmosa belli bir düzeyde öznellik atfedebileceğimiz anlamına gelir mi? Başka bir deyişle, kozmik varlıklar bilinçli, canlı ve bilgili midir? Öyleyse, bunlar bir tür irade veya etki gücüyle mi donatılmıştır? Öznelliğin tam olarak neyi ifade ettiğine dair bir fikir birliği bulunmasa da, bu araştırmada öznellik; bilinç/canlılık, bilgi/hikmet, irade/öğretme ve dönüştürme yetisi ile ilişkilenme/farklı varlıklar arasındaki sınırların silikleşmesi olmak üzere dört temel ölçütü kapsayan şemsiye bir terim olarak kullanılmaktadır. Bu ölçütlerin doğa dünyasına uygulanabilirliği; farklı düşünce ekollerine ve dönemlere ait altı farklı tefsir eseri üzerinden incelenmiştir: al-Ṭabarī'nin Tefsîr'i, Al-Zamakhsharī'nin el-Keşşâf'ı, al-Râzî'nin Mefâtîḥu'l-Gayb'ı, İbn Acîbe'nin el-Baḥru'l-Medîd'i, Abduh ve Rıḍâ'nın Tefsîru'l-Menâr'ı ve Seyyid Quṭb'un Fî Ẓilâli'l-Kur'ân'ı. Bu müfessirlerin tefsirlerinin yakından okunması, hepsinin kozmoza belirli bir düzeyde öznellik atfettiğini, ancak bu öznelliğin kapsamı ve doğası konusunda görüş ayrılığı içinde olduklarını ortaya koymaktadır. Bu farklı kozmik öznellik yaklaşımlarının ortak noktası, kozmosta ahlaki ve başkasına yönelik bir karakter arayışıdır. Kur'ânî kozmolojinin ahlaki yönü yeni olmasa da, tefsir eserleri bu yönün daha da genişletilmiş bir yelpazeye sahip olduğunu ortaya koyar: Doğal dünya yalnızca ahlaki bir amaçla yaratılmakla kalmaz, aynı zamanda bu amacı destekleyen bir ahlaki özne olarak – mecazi ya da kelimenin tam anlamıyla – işlev görür. Kozmos ne zaman bir özne gibi hareket ederse, bunu iyiyi ve doğruyu tanıyarak ve tasdik ederek, ayrıca Yaratıcı'ya veya yaratılmışlara hizmet ederek yapar. Çalışma, müfessirlerin perspektiflerini çağdaş bazı teorilerle diyaloğa sokarak son bulur ve bu ahlaki kozmoloji anlayışının, doğal dünyayı algılamaya yönelik yeni yaklaşımlara ihtiyaç duyulan Antroposen çağında ne kadar anlamlı ve geçerli olduğunu vurgular.
Özet (Çeviri)
Since the Qur'an repeatedly draws attention to the“animated quality of nature”– everything in creation glorifies God and prostrates to Him, God communicates with different natural entities, they seem to experience emotions, – can we deduce some degree of subjectivity in the cosmos? In other words, are cosmic entities conscious, alive, and knowledgeable, and if so, are they endowed with some sort of agency? While there is no consensus on what exactly constitutes subjectivity, in this research it is used as an umbrella term for four criteria: consciousness/life, knowledge/wisdom, agency/ability to teach and transform, and interconnectedness/blurring of lines between different entities. The applicability of these criteria to the natural world is examined in six different works of tafsīr belonging to different schools of thought and time periods – Tafsīr al-Ṭabarī, al-Zamakhsharī's Al-Kashshāf, al-Rāzī's Mafātīḥ al-Ghayb, Ibn 'Ajība's Al-Baḥr al-Madīd, ʿAbduh and Riḍā's Tafsīr al-Manār, and Quṭb's Fī Ẓilāl al-Qurʾān. The close reading of the exegetes' commentaries demonstrates that they all accord some level of subjectivity to the cosmos, though they disagree about its scope and nature. What these different versions of cosmic subjectivity share is the search for a moral and other-oriented character in the cosmos. While the moral thrust of Qur'anic cosmology is not new, the works of exegesis reveal its expanded arc: the natural world is not only created with a moral purpose, but itself serves as a moral agent promoting this purpose, either metaphorically or literally. Whenever the cosmos acts as a subject, it does so by acknowledging and endorsing the good and the true and by serving others (the Creator or His creation). The study ends up by engaging the perspectives of the mufassirīn in a dialogue with some contemporary theories to emphasise the relevance of their moral vision of the cosmos in the Anthropocene, a dire stage of universal history that calls for new ways of perceiving the natural world.
Benzer Tezler
- Mimar Sinan Dönemi cami mimarisinde yazı ve kozmolojik içerik
A study of inscriptions and cosmological content in mosque architecure in the Age of Sinan
CEMİLE FEYZAN ŞENGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Tarihİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNAN MERT ŞENER
PROF. DR. ALİ UZAY PEKER
- E-cosmic: A business process model based functional size estimation approach
E-cosmic: İş süreci modeli temelli fonksiyonel büyüklük kestirim yaklaşımı
MAHİR KAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2010
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ONUR DEMİRÖRS
- Antik dönemden günümüze mimarlık kuramlarının estetik değer yönünden bir incelemesi
An analysis of architectural theory from antiquity to present in terms of aesthetic value
TARIK EMRE KIRHALLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RİFAT GÖKHAN KOÇYİĞİT
- Oğuz Atay`ın“Korkuyu Beklerken”adlı öyküsünün oyunlaştırılmasında bireyin varoluşu ve yabancılaşması
The alienation and existence of the individual in the dramatization of Oğuz Atay`s short story entitled“Korkuyu Beklerken”
UMUT TOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Sahne ve Görüntü SanatlarıHacettepe ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. TÜREL EZİCİ
- Hegel'in kendilik bilinci kavramıyla komediye yaklaşmak: Satir ve Fars geleneklerinde bedensel ve toplumsal açıdan karakter üretimi
Approaching comedy with Hegel's concept of self-consciousness: Physical and social character production in Satire and Farce traditions
NAZIM SARIKAYA
Doktora
Türkçe
2023
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul ÜniversitesiTiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZ ARICI