Beden öz şefkat, öz tiksinme, yeme tutumu ile yeme bozukluğu belirtileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of the relationships between body self-compassion, selfdisgust, eating attitudes and eating disorder symptoms
- Tez No: 1025740
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİMA ELİF ERGÜNEY OKUMUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yeme bozuklukları, bireyin yeme davranışı ile beden imgesi üzerindeki bozulmalarla karakterize edilen ciddi bir ruh sağlığı problemidir. Söz konusu bozukluklar, özellikle beliren yetişkinlik dönemindeki kadınlarda sıklıkla karşılaşılan bir tablo olarak öne çıkmaktadır. Beliren yetişkinlik dönemi, yeme davranışları ve beden algısıyla ilişkili problemler açısından riskli bir gelişimsel dönem olarak değerlendirilmektedir. Literatürde öz tiksinme, beden öz şefkat, yeme tutumu ve yeme bozukluğu belirtilerini sıralı bir model çerçevesinde bir arada ele alan çalışmaların oldukça sınırlı olduğu görülmekte; bu araştırma söz konusu boşluğu doldurmaya yönelik özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Bu araştırma, beliren yetişkinlik dönemindeki (18-29 yaş) kadınlarda öz tiksinmenin yeme bozukluğu belirtileri üzerindeki etkisinde beden öz şefkat ve yeme tutumunun sıralı aracılık rollerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya 252 kadın katılmış, eksik ve hatalı doldurulmuş formlar elendikten sonra 231 katılımcıdan elde edilen veriler istatistiksel analize alınmıştır. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Form, Öz Tiksinme Ölçeği Revize Form (ÖTÖ-R), Beden Öz Şefkat Ölçeği (BÖŞÖ), Yeme Tutum Testi-26 (YTT-26) ve Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği Kısa Formu (EDE-Q-13) kullanılmıştır. Veriler, IBM SPSS Statistics 25 programı aracılığıyla yürütülen ve Hayes (2022) tarafından geliştirilen PROCESS makrosunun Model 6 çerçevesinde analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, öz tiksinmenin yeme bozukluğu belirtileri üzerindeki yordayıcı etkisinin beden öz şefkat ve yeme tutumu aracılığıyla dolaylı biçimde gerçekleştiğini ortaya koymuştur. Beden kitle indeksi (BKİ) kovaryat olarak modele dahil edildiğinde de sıralı aracılık etkisinin anlamlılığını koruduğu görülmüştür. Öz tiksinme düzeyi arttıkça beden öz şefkatin azaldığı, beden öz şefkatteki bu düşüşün bozulmuş yeme tutumlarıyla birlikte seyrettiği ve bunun yeme bozukluğu belirtilerinin artışıyla ilişkili olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular, yeme patolojisine yönelik müdahale programlarında öz tiksinme farkındalığının artırılması ve beden öz şefkatin geliştirilmesinin öncelikli hedefler arasında yer alması gerektiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Eating disorders are serious mental health problems characterized by disturbances in an individual's eating behavior and body image. These disorders are particularly prevalent among women during emerging adulthood. Emerging adulthood is considered a risky developmental period in terms of eating behaviors and body image-related problems. Studies examining self-disgust, body self-compassion, eating attitudes, and eating disorder symptoms within a single sequential model remain scarce in the literature; the present study aims to address this gap by offering an original contribution. This study aimed to examine the serial mediating roles of body self-compassion and eating attitudes in the effect of self-disgust on eating disorder symptoms among women in emerging adulthood (ages 18-29). A total of 252 women participated in the study, and after eliminating incomplete and incorrectly filled forms, data obtained from 231 participants were included in the statistical analysis. The Self-Disgust Scale-Revised (SDS-R), the Body Self-Compassion Scale (BSCS), the Eating Attitudes Test-26 (EAT-26), and the Eating Disorder Examination Questionnaire Short Form (EDE-Q-13) were used as data collection instruments. Data were analyzed using the PROCESS macro Model 6 developed by Hayes (2022), implemented through IBM SPSS Statistics 25. The findings revealed that the predictive effect of self-disgust on eating disorder symptoms occurred indirectly through body self-compassion and eating attitudes. The serial mediation effect maintained its significance even when body mass index (BMI) was included in the model as a covariate. As self-disgust increased, body self-compassion decreased; this decline in body self-compassion was accompanied by disordered eating attitudes, which in turn was associated with an increase in eating disorder symptoms. The findings suggest that increasing self-disgust awareness and enhancing body self-compassion should be prioritized as key goals in intervention programs targeting eating pathology.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencisi kadınlarda öz tiksinme ve öz şefkatin yeme bozukluğu belirtileri ile ilişkisi
The relationship between self-disgust and self-compassion with eating disorder symptoms in female university students
ALP KAAN CENİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEYDA TÜRK
- The investigation of the mediator roles of self-objectification, self-disgust, and self-compassion in the relationship between interpersonal sexual objectification and dissociation in women
Kadınlarda kişilerarası cinsel nesneleştirme ve dissosiyasyon arasındaki ilişkide kendini nesneleştirme, öz-tiksinme ve öz-şefkatin aracılık rollerinin incelenmesi
AYSU IŞIK
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
PsikolojiYeditepe ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. SERAY AKÇA
- Çocukluk çağı travmalarının öz şefkate ve öz tiksinmeye olan etkisi
The effect of childhood trauma on self-compassion and self-disgust
MURAT ÖZDEMİR
- Zihinsel kirlenmenin öz-şefkat ve öz-tiksinme ile olan ilişkisi: Öz-şefkate yönelik bir müdahalenin zihinsel kirlenme ve öz-tiksinme üzerindeki etkisinin deneysel bir yöntemle incelenmesi
Mental contamination's relationship with self-compassion and self-disgust: An experimental examination of the effect of self-compassion intervention on mental contamination and self-disgust
SEVGİ BEKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜJGAN İNÖZÜ MERMERKAYA
- Öz şefkat ve kabul kararlılık terapisi temelli psiko-eğitim programının ergen kızların beden imajı üzerindeki etkisi
The effect of a self-compassion and acceptance and commitment therapy-based psycho-education program on body image in adolescent girls
PERVİN BÜŞRA ALİBEKİROĞLU
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL SANBERK