Lise öğrencilerinin sınav kaygısı, rekabetçi tutum ve sosyal karşılaştırma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between exam anxiety, competitive attitudes, and social comparison levels among high school students
- Tez No: 1025743
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ŞINGIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, lise öğrencilerinin sınav kaygısı, rekabetçi tutum ve sosyal karşılaştırma düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemek ve bu değişkenlerin sınav kaygısını yordayıcı gücünü belirlemek amacıyla nicel araştırma yaklaşımı doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yapılandırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim öğretim yılında Ankara ili Çankaya ilçesinde özel eğitim kurumları ve devlet okullarında öğrenim gören ve uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 530 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcıların %54.7'si kadın, %45.3'ü erkek olup; öğrencilerin %40'ını 12. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Westside Sınav Kaygısı Ölçeği, Sosyal Karşılaştırma Ölçeği ve Bireysel Rekabetçilik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 programı kullanılmış; tanımlayıcı istatistikler, Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Regresyon Analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre sınav kaygısı ile sosyal karşılaştırma arasında negatif yönlü ve orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Sınav kaygısı ile rekabetten hoşlanma arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki, yarışmadan kaçınma arasında ise negatif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca sosyal karşılaştırma ile rekabetten hoşlanma arasında negatif; sosyal karşılaştırma ile yarışmadan kaçınma arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Çoklu regresyon analizi sonuçları, sosyal karşılaştırma ve rekabetçi tutum boyutlarının sınav kaygısının anlamlı yordayıcıları olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular, öğrencilerin sınavı algılama biçimlerinin ve rekabetçi yönelimlerinin sınav kaygısı üzerinde önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, eğitim ortamlarında rekabet algısının yeniden yapılandırılması ve öğrencilerin sağlıklı sosyal karşılaştırma yapmalarını destekleyici psikoeğitsel müdahalelerin geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted using a quantitative research approach to examine the relationships among exam anxiety, competitive attitude, and social comparison levels in high school students, and to determine the predictive power of these variables on exam anxiety. The study was structured within the framework of the correlational survey model. The study group consisted of 530 high school students selected through convenience sampling from private educational institutions and public schools in the Çankaya district of Ankara province during the 2024–2025 academic year. Of the participants, 54.7% were female and 45.3% were male, with 12th-grade students accounting for 40% of the sample. A Personal Information Form, the Westside Exam Anxiety Scale, the Social Comparison Scale, and the Individual Competitiveness Scale were utilized as data collection instruments. The data were analyzed using the SPSS 26.0 software, applying descriptive statistics, Pearson Correlation Analysis, and Multiple Regression Analysis. According to the research findings, a moderate, significant negative relationship was found between exam anxiety and social comparison. While a significant positive relationship was identified between exam anxiety and enjoyment of competition, a significant negative relationship was found with avoidance of competition. Furthermore, significant negative relationships were determined between social comparison and enjoyment of competition, whereas significant positive relationships were observed between social comparison and avoidance of competition. The results of the multiple regression analysis demonstrated that social comparison and the dimensions of competitive attitude were significant predictors of exam anxiety. The findings reveal that students' perceptions of exams and their competitive orientations play a crucial role in exam anxiety. Accordingly, it is recommended to restructure the perception of competition in educational environments and to develop psychoeducational interventions that support students in making healthy social comparisons.
Benzer Tezler
- Azerbaycan ve Türkiye'de üniversite sınavına hazırlanan lise son sınıf öğrencilerinin sınav kaygısı ve öz güven açısından karşılaştırılması
Comparison of high school senior students preparing for the university exam from Azerbaijan and Turkey in terms of exam anxiety and self-confidence
AYSEL ÇULCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAŞARAN GENÇDOĞAN
- Üniversitelere hazırlanan öğrencilerde stres düzeylerinin duyguları yönetme becerisine etkisi
Effect on the stress level uni̇versi̇ty i̇n managi̇ng emoti̇ons skills students prepared
SÜMEYRA ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
PsikolojiNişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ HAYDAR ŞAR
- Lise öğrencilerinin sınav kaygısı ile baş etmelerinde akran rehberliğinin katkısı
The effect of peer counselling on examination anxiety of high school students
GAZANFER KÜRŞAT PEHLİVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. LEYLA ERCAN
- Lise öğrencilerinin sınav kaygısı, kafein tüketimi ve uyku kalitelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of exam anxiety, caffeine consumption and SLEEP quality of HİGH SCHOOL students
PELİN TURUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERİL KÖSE
- Lise öğrencilerinin sınav kaygısı ile akademik ve genel benlik algılarının incelenmesi
Investigation of high school students' exam anxiety and academic and general self-perception
AYNUR ŞİRALİYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET GÜLAÇTI