Fibromiyalji hastalarında psikolojik belirtilere yönelik grup EMDR terapisinin etkisi
The effect of group EMDR therapy on psychological symptoms in patients with fibromyalgia
- Tez No: 1025745
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ F. ELİF ERGÜNEY OKUMUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: ağrı, çocukluk çağı olumsuz yaşantıları, fibromiyalji, G-TEP, grup EMDR, psikolojik belirtiler, yaşam kalitesi, adverse childhood experiences, fibromyalgia, G-TEP, group EMDR, pain, psychological symptoms, quality of life
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, fibromiyalji tanısı almış bireylerde Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme (Eye Movement Desensitization and Reprocessing [EMDR]) terapisi kapsamında uygulanan Grup Travmatik Olaylar Protokolü'nün (Group Traumatic Episode Protocol [G-TEP]) depresyon, anksiyete, stres, ağrı korkusu, ağrı inançları, ağrı düzeyi ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ayrıca çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının G-TEP müdahalesinin etkisi üzerindeki olası düzenleyici rolü incelenmiştir. Araştırma, deney ve kontrol gruplu yarı deneysel ön test-son test desenine dayanmaktadır. Çalışmaya başlangıçta 38 katılımcı dâhil edilmiş; katılımcılar deney ve kontrol grupları olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Başlangıçta her iki grupta da 19 katılımcı yer almış, müdahale ve ölçüm sürecini toplam 27 katılımcı tamamlamıştır (deney = 12, kontrol = 15). Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar Ölçeği (ACE), SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği, Ağrı İnançları Ölçeği, Ağrı Korkusu Ölçeği-III ve Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği-21 (DASÖ-21) kullanılmıştır. Deney grubuna haftada bir oturum olmak üzere toplam sekiz oturumdan oluşan G-TEP temelli grup EMDR müdahalesi uygulanmış; kontrol grubuna herhangi bir psikolojik müdahale uygulanmamıştır. Veriler, SPSS v27 programı aracılığıyla Karma Desenli ANOVA ve Hayes PROCESS Makro Model 1 kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, deney grubunda kontrol grubuna kıyasla depresyon, anksiyete ve ağrı düzeylerinde anlamlı azalma; yaşam kalitesinin fiziksel ve mental bileşenlerinde ise anlamlı artış olduğunu göstermiştir. Stres düzeyinde azalma eğilimi gözlenmekle birlikte bu değişim istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Ağrı inançlarından yalnızca nesnel inanç atıflarında anlamlı değişim saptanmış; ağrı korkusunda deney grubu lehine azalma eğilimi görülmekle birlikte bu değişim istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının düzenleyici rolü yalnızca fiziksel fonksiyon değişkeninde anlamlı bulunmuştur. Buna göre, çocukluk çağı olumsuz yaşantı düzeyi yüksek olan katılımcılarda fiziksel işlevsellikteki değişimin müdahale grubunda daha belirgin olduğu; diğer değişkenlerde ise çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının müdahale etkisini anlamlı biçimde değiştirmediği görülmüştür. Elde edilen sonuçlar, EMDR G-TEP müdahalesinin fibromiyalji hastalarında psikolojik belirtilerin azaltılması, ağrı deneyiminin hafifletilmesi ve yaşam kalitesinin artırılması açısından umut verici bir müdahale seçeneği olabileceğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study investigated the effects of the Group Traumatic Episode Protocol (G-TEP), implemented within the framework of Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) therapy, on depression, anxiety, stress, fear of pain, pain beliefs, pain intensity, and quality of life in individuals diagnosed with fibromyalgia. In addition, the possible moderating role of adverse childhood experiences on the effectiveness of the G-TEP intervention was examined. The study employed a quasi-experimental pretest–posttest design with experimental and control groups. Initially, 38 participants were enrolled and assigned to either the experimental or the control group. At baseline, each group consisted of 19 participants, and a total of 27 participants completed both the intervention and assessment process (experimental = 12, control = 15). Data were collected using the Sociodemographic Information Form, the Adverse Childhood Experiences Scale (ACE), the SF-36 Quality of Life Scale, the Pain Beliefs Questionnaire, the Fear of Pain Questionnaire-III, and the Depression Anxiety Stress Scale-21 (DASS-21). The experimental group received a G-TEP-based group EMDR intervention consisting of eight weekly sessions, whereas no psychological intervention was provided to the control group. Data were analyzed using Mixed-Design ANOVA and Hayes PROCESS Macro Model 1 in SPSS version 27. The findings demonstrated significant reductions in depression, anxiety, and pain levels in the experimental group compared with the control group, along with significant improvements in the physical and mental components of quality of life. Although stress levels showed a decreasing trend, this change did not reach statistical significance. Among pain beliefs, a significant change was observed only in organic pain belief attributions. Although fear of pain also showed a decreasing trend in favor of the experimental group, this change was not statistically significant. The moderating role of adverse childhood experiences was significant only for the physical functioning dimension. Accordingly, improvements in physical functioning were more pronounced among participants with higher levels of adverse childhood experiences in the intervention group, whereas adverse childhood experiences did not significantly moderate the intervention effects on the remaining outcome variables. The findings suggest that the EMDR G-TEP intervention may represent a promising therapeutic approach for reducing psychological symptoms, alleviating pain experience, and improving quality of life in individuals with fibromyalgia.
Benzer Tezler
- Fibromiyaljili hastalarda, somatizasyon ve anormal hastalık davranışlarının Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, beşinci baskı (DSM-5) ve Psikosomatik Araştırmalar İçin Tanı Ölçütleri (DCPR) ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi
Comparative evaluation of somatization and abnormal illness behaviors in fibromyalgia patients with Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fifth edition (DSM-5) and Diagnostic Criteria for Psychosomatic Research (DCPR)
GİZEM ARAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriKaradeniz Teknik ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİLİZ CİVİL ARSLAN
- Remisyonda meme kanseri hastalarında somatik belirti şiddeti ile bağlamsal benlik ve yaşantısal kaçınmanın ilişkisi
The relationship between somatic symptom severity and self as context and experiential avoidance in breast cancer patients in remission
FİLİZ ÇETİNKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Psikiyatriİstanbul Medeniyet ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN TURAN KARATEPE
- Social construction of pseudo disease in Turkey: Clinicians practice of giving diagnosis patients voices from subject positions
Türkiye`de sanki hastalık tanısının toplumsal inşası: Klinisyenlerin tanı koyma pratiği hastaların özne duruşlarından seslendiren anlatılar
SEDA USUBÜTÜN
Doktora
İngilizce
2003
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAN HORTAÇSU
- Fibromiyalji hastalarında ağrı, psikolojik esneklik, aleksitimi, anksiyete ve depresif bozuklukların ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between pain, psychological flexibility, alexithymia, anxiety and depressive disorders in fibromyalgia patients
PARLA ULUAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN ŞEHİT BURHAN
- Prevalence of temporomandibular disorders and its relationship with psychological states, sleep quality, and oral health-related life quality in fibromyalgia patients
Fibromiyalji hastalarında temporomandibular bozuklukların yaygınlığı ve fibromiyaljinin psikolojik durumlar, uyku kalitesi ve ağız sağlığına ilişkin yaşam kalitesi ile ilişkisi
GÖZDE SARAK
Doktora
İngilizce
2021
Diş HekimliğiYeditepe ÜniversitesiProtetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU BAL