İmidazolinone tolerant mercimek (Lens culinaris m.) genotiplerinin, verim ve verim parametreleri bakımından karşılaştırılması
Comparison of i̇midazolinone tolerant lentil (Lens culinaris m.) genotypes in terms of yield and yield components
- Tez No: 1025832
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH KAHRİMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mercimek (Lens culinaris Medik.) yetiştiriciliğinde verim kayıplarına neden olan en önemli biyotik faktörlerden biri yabancı otlardır. İmidazolinon grubu herbisitler, dar ve geniş yapraklı yabancı otların kontrolünde etkili olup, bu durum imidazolinon-tolerant mercimek çeşitlerinin geliştirilmesini ıslah programları açısından stratejik hale getirmiştir. Bu çalışmada, EMS (Etil Metan Sülfonat) mutasyonu kullanılarak Fırat-87 çeşidinden elde edilen imidazolinone tolerant genotipler ile yurt içi tescilli mercimek çeşitlerinin verim ve verim unsurları bakımından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Deneme, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Alanı'nda, tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Bitkisel materyal olarak 5 adet imidazolinone tolerant genotip ile 5 adet yurt içi tescilli çeşit (Fırat-87, Tigris, Şanlıbey, Şira ve Mirzabey) kullanılmıştır. Vejetasyon döneminde ilk bakla yüksekliği 10,40–14,70 cm, SPAD değeri 37,18–51,24 ve bitki taç genişliği 19,09–22,86 cm/bitki arasında değişmiştir. Hasat sonrası ölçümlerde bitki biyomassı 1,912–3,606 g/bitki, bitki boyu 25,20–36,60 cm/bitki, bitkide dal sayısı 2,33–3,40 adet/bitki, bitkide tane sayısı 22,46–44,70 adet/bitki, bitki tane verimi 0,90–1,58 g/bitki olarak belirlenmiştir. Biyolojik verim 239,71–412,35 kg/da, tane verimi 82,98–171,42 kg/da, bin tane ağırlığı 31,16–44,63 g ve hasat indeksi %28,57–%43,24 aralığında gerçekleşmiştir. İncelenen özellikler bakımından imidazolinon-tolerant genotiplerin, genel olarak tescilli çeşitlerden daha yüksek performans sergilediği belirlenmiştir. Fırat-87 çeşidi ile EMS mutasyonu sonucunda elde edilen imi-tolerant genotipler karşılaştırıldığında, mutasyonun agronomik özellikler üzerinde olumsuz bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, Şanlıurfa ekolojik koşullarında İmi-033, İmi-164 ve İmi-009 genotiplerin aday çeşit olarak değerlendirebilecek; Aday-1 ve Aday-2 genotiplerinin ise tescile sunulabilecek potansiyele sahip oldukları belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
One of the most important biotic factors causing yield losses in lentil (Lens culinaris Medik.) cultivation is weed infestation. Imidazolinon-group herbicides are effective in controlling both narrow- and broad-leaf weeds, which has rendered the development of imidazolinon-tolerant lentil cultivars strategically important for breeding programs. The aim of this study was to compare imidazolinone tolerant genotypes obtained from the cultivar Fırat-87 through EMS (ethyl methanesulfonate) mutagenesis with nationally registered lentil cultivars in terms of yield and yield components. The experiment was conducted at the Agricultural Research and Application Area of the Faculty of Agriculture, Harran University, using a randomized complete block design with three replications. Plant material consisted of five imidazolinone-tolerant genotypes and five nationally registered cultivars (Fırat-87, Tigris, Şanlıbey, Şira, and Mirzabey). During the vegetation period, first pod height ranged from 10.40 to 14.70 cm, SPAD values from 37.18 to 51.24, and plant canopy width from 19.09 to 22.86 cm per plant. Post-harvest measurements showed that plant biomass varied between 1.912 and 3.606 g per plant, plant height between 25.20 and 36.60 cm per plant, number of branches per plant between 2.33 and 3.40, number of seeds per plant between 22.46 and 44.70, and seed yield per plant between 0.90 and 1.58 g. Biological yield ranged from 239.71 to 412.35 kg da⁻¹, seed yield from 82.98 to 171.42 kg da⁻¹, thousand-seed weight from 31.16 to 44.63 g, and harvest index from 28.57% to 43.24%. Overall, the imidazolinon-tolerant genotypes exhibited higher performance than the registered cultivars for most of the traits evaluated. When the imi-tolerant genotypes obtained as a result of the EMS mutation were compared with the Fırat-87 variety, it was observed that the mutation did not have a negative effect on agronomic characteristics. In conclusion, under the ecological conditions of Şanlıurfa, the genotypes İmi-033, İmi-164, and İmi-009 can be considered as candidate cultivars, while the genotypes Aday-1 and Aday-2 were identified as having strong potential for variety registration.
Benzer Tezler
- Farklı dozlarda imazamox herbisit uygulamasının imi-tolerant mercimekte bitki gelişimi, verim ve verim özelliklerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of different doses of imazamox herbicide application on plant growth, yield and yield characteristics in imi-tolerant lentil
CANER PAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatHarran ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH KAHRİMAN
- İmazamox tolerant mercimek genotiplerinin bazı çeşitlerle tarımsal özellikleri bakımından karşılaştırılması
Comparison of imazamox tolerant lentil genotypes with some varieties in terms of agricultural characteristics
BELGİN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatHarran ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH KAHRİMAN
- Imidazolinon grubu herbisitlere tolerant olabilecek nohut (Cicer arietinum L.) hatlarının moleküler markörler ile tespiti ve karakterizasyonu
Detection and characterization of tolerant chickpea (Cicer arietinum L.) lines to imidazolinone herbicides with molecular markers
ENDER ŞAHİN ÇOLAK
- Nohutta (Cicer arietinum L.) yabancı ot ilacına (ımıdazolinone) dayanıklılığın kalıtımı
Inheritance for resistance to herbicides (imidazolinone) in chickpea (Cicer arietinum L.)
FATMA ÖNCÜ CEYLAN BALOĞLU
- Mutasyon ıslahı yoluyla pamukta (Gossypium hirsutum L.) herbisitlere toleranslı genotip geliştirebilme olanaklarının değerlendirilmesi
Evaluation of possibilities to improve herbicide tolerant genotype in cotton (Gossypium hirsutum L.) through mutation breeding
DİLARA ALTINTAŞ
Doktora
Türkçe
2020
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN ÜNAY