Kaynaştırma sınıfında öğrenim gören OSB'li öğrencilerle çalışan öğretmenlere yönelik geliştirilen davranış müdahale programının öğretmenlerin mesleki yeterliliklerine etkisi
Evaluating of the effect of behavior intervention program developed for teachers working with autism spectrum conditioned (ASD) students in inclusive classrooms class on their professional competencies
- Tez No: 1025850
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN SARI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Kaynaştırma eğitimi, Mesleki yeterlilik, Otizm spektrum bozukluğu, Problem davranış, Ölçek geliştirme, Özel eğitim, Inclusive education, Professional competence, Autism spectrum disorder, Problem behavior, Scale development, Special education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, kaynaştırma sınıflarında öğrenim gören Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı öğrencilerle çalışan öğretmenlere yönelik geliştirilen Davranışa Müdahale Öğretmen Eğitim Programı'nın (DMEP) öğretmenlerin davranışa müdahale yeterlilikleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma keşfedici sıralı karma yöntem desenine göre yürütülmüştür. Araştırmanın ilk aşamasında öğretmenlerin davranışa müdahale konusundaki eğitim gereksinimlerini belirlemek amacıyla farklı branşlarda görev yapan 26 öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve veriler betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. İkinci aşamada öğretmenlerin davranışa müdahale yeterliliklerini ölçmek amacıyla Davranışa Müdahale Yeterlik Ölçeği (DMYÖ) geliştirilmiştir. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde farklı branşlarda görev yapan 350 öğretmenden veri toplanmış, elde edilen veriler açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile analiz edilmiştir. Üçüncü aşamada geliştirilen DMEP'nin etkililiği ön test-son test kontrol gruplu tam deneysel desen kullanılarak incelenmiştir. Bu aşamada deney ve kontrol grubunda toplam 30 öğretmen yer almıştır. Nicel veriler uygun istatistiksel analizlerle, nitel veriler ise betimsel analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında elde edilen bulgular, öğretmenlerin davranışları tanımlama, gözlem tekniklerini kullanma, hedef davranış belirleme, davranışın işlevini analiz etme, müdahale planı hazırlama, uygun öğretim yöntemlerini seçme ve değerlendirme süreçlerinde önemli eğitim gereksinimlerine sahip olduklarını göstermiştir. Bu bulgular doğrultusunda sekiz üniteden oluşan DMEP geliştirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında gerçekleştirilen analizler sonucunda DMYÖ'nün üç faktör ve 21 maddeden oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın üçüncü aşamasında elde edilen bulgular, uygulama öncesinde deney ve kontrol gruplarının davranışa müdahale yeterlilikleri bakımından benzer düzeyde olduğunu göstermiştir. Uygulama sonrasında deney grubunun yeterlilik puanlarında anlamlı düzeyde artış meydana gelirken kontrol grubunda anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. Son test sonuçları deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık ortaya koymuştur. Program sonrasında gerçekleştirilen görüşmeler, öğretmenlerin problem davranışları daha sistematik biçimde tanımlayabildiklerini, davranışın işlevini belirleme, uygun müdahale stratejileri geliştirme ve veriye dayalı karar verme becerilerinde gelişim gösterdiklerini ortaya koymuştur. Senaryo temelli performans değerlendirmeleri de bu bulguları desteklemiştir. Sonuç olarak DMEP'nin öğretmenlerin davranışa müdahale yeterliliklerini artırmada etkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırma kapsamında geliştirilen DMYÖ'nün öğretmenlerin davranışa müdahale yeterliliklerini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçların öğretmen yetiştirme programlarına, hizmet içi eğitim faaliyetlerine ve kaynaştırma uygulamalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of the Behavioural Intervention Teacher Training Programme (BITP), developed for teachers working with pupils diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) in inclusive classrooms, on teachers' behavioural intervention competencies. The study was conducted using an exploratory sequential mixed-methods design. In the first phase of the study, semi-structured interviews were conducted with 26 teachers from different subject areas to identify their training needs regarding behavioural intervention, and the data were analysed using descriptive analysis methods. In the second phase, the Behavioural Intervention Competence Scale (BICS) was developed to measure teachers' behavioural intervention competencies. During the scale development process, data were collected from 350 teachers working in different subject areas, and the data obtained were analysed using exploratory and confirmatory factor analyses. In the third phase, the effectiveness of the developed BITP was examined using a pre-test–post-test control group experimental design. In this phase, a total of 30 teachers participated in the experimental and control groups. Quantitative data were evaluated using appropriate statistical analyses, whilst qualitative data were analysed through descriptive analysis. The findings from the first phase of the research indicated that teachers have significant training needs in the processes of defining behaviour, using observation techniques, identifying target behaviour, analysing the function of behaviour, preparing an intervention plan, selecting appropriate teaching methods, and evaluation. In line with these findings, the BITP, comprising eight units, was developed. Analyses carried out during the second phase of the study determined that the BICS is a valid and reliable measurement tool comprising three factors and 21 items. Findings from the third phase of the research showed that, prior to implementation, the experimental and control groups were at a similar level in terms of their competence in behavioural intervention. Following the implementation of the programme, a statistically significant increase was observed in the experimental group's competence scores, whilst no significant change was observed in the control group. The post-test results revealed a statistically significant difference in favour of the experimental group. Interviews conducted following the programme revealed that teachers were able to identify problem behaviours more systematically and had demonstrated development in their abilities to determine the function of behaviour, develop appropriate intervention strategies, and make evidence-based decisions. Scenario-based performance assessments also supported these findings. Consequently, it has been established that the BITP is effective in enhancing teachers' behavioural intervention competencies. Furthermore, it has been concluded that the BICS, developed as part of this research, is a valid and reliable assessment tool that can be used to evaluate teachers' behavioural intervention competencies. It is anticipated that the findings of this study will contribute to teacher education programmes, in-service professional development activities, and inclusive education practices.
Benzer Tezler
- Aşılı asma fidanı üretiminde değişik katlama yöntemlerinin aşıda başarı üzerine etkileri
The Effects of different stratifacation methods success of callusing in grapevine bench grafts
VUSLAT AKGÜL
- Kaynaştırma ortamında bulunan 3-6 yaş işitme engelli çocukların dil gelişimlerinde sanat ve el becerisi etkinliklerinin yeri
Başlık çevirisi yok
Ö.AYŞE GRANİT
- Konut yakın çevresi açık alanların değerlendirilmesi ve İstanbul'dan örnekler
Evaluation of open spaces in housing environment and case studies from İstanbul
REYHAN GENLİ
