Doğa bilimlerinde determinizm ve indeterminizm problemleri
Problems of determinizm and indeterminism in nature sciences
- Tez No: 105005
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. Ö. FARUK AKYOL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirlenemezlik, Bilim, Bilim tarihi, Determinizm, Doğa felsefesi, Felsefe, Indeterminism, Science, History of science, Determinism, Nature philosophy, Philosophy
- Yıl: 2001
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
öz Bilim büyürken bunalır, bunalımlarla gelişir. 19. Yy'm sonu 20. Yy başlarındaki fiziğin bunalımı x Planck'la başlar. Cisimlerin hareket ve kuvvetlerini tanımlamak üzere Galileo, Huygens ve Newton i önde gelen bilim adamları tarafından 17. Yy'da temelleri atılan klasik mekanik, hızları ışık hızı unda çok küçük kalan cisimlerin mekaniğidir. En büyük hareketlerden en küçük hareketlere kadar ı maddelerin yaratılışı Newton yasaları ile hesaplanır. 19.yyda deneysel fizikçiler, maddenin atomik yapısını incelediklerinde ışık hızına akın hızlarda eket eden parçacıkların davranışlarının Newton fiziğinin yasalarıyla açıklanamayacağını ve rastgele, ttrol edilemez süreçlerin varlığını keşfettiler. Kuantum teorisine göre; bir elektronun ne zaman ayacağını söyleyen bir fizik yasası yoktur; en fazla yapabileceğimiz, bir sıçramanın olasılığını inektir. Klasik mekanik, doğa olaylarının sürekli, zorunlu olduğunu ve aynı zamanda dünyanın tıel olarak modellendirilebileceğini varsayarken, kuantum mekaniği ise doğadaki olayların kesintili, ekli olmayan bir yapı sergilediğine, gözlemcinin olaya etkisinden dolayı dünyanın nesnel pekliğinin olamayacağını varsaymaktadır. Zaman, klasik mekanikçi anlayışa göre tersinebilirlik özelliği taşır. Oysa tersinmez süreçlerde inişle gelecek arasında kesin bir sınır vardır. Zamanın yönü hep ileriye doğrudur. Doğa tersinmez îçlerle oluşur. Kararsızlık yoluyla düzenin yaratılması, kesin olmayan bir süreçtir. Kısa ve uzun ili çalkantıların sonucunda ortaya çıkan sistemdeki dallanma, çatallanma noktalarında olayların eye doğru, nasıl ve hangi biçimlerde gelişeceğini önceden kestirebilmek olanaksızdır. Bu nedenle ;nin ısı ölümüne doğru gittiğini söyleyen büyük patlama kuramı geçersizdir. Sosyal bilimlere egemen olan epistemoloji uzay zamanı kendi alanının dışında bırakmıştır, nan ve uzay, toplumsal yapının ve tarihsel dönüşümün anlaşılması için temel değişken olarak ele mayıp, fiziksel sabitler dolayısıyla toplumsal sistemin dışındaki değişkenler olarak düşünülmüştür. Evrenimizin artık hiç de huzurlu, güvenli olmadığı bilinmektedir. Artık bilim karmaşadan ene nasıl geçildiğiyle ilgili süreçleri araştırmaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Science gets tired while growing up and improves in stupefying. The stupefying in physics in 19* d 20* century began with Max Planck. The classical mechanic whose principles were founded by the »neering scientists such as Galileo, Huygens and Newton in the 17th century to determine the ivements and forces of the material things whose speeds remain more slower than that of light. The :ation of all the materials from the largest ones to the smallest ones is accounted by the Newton laws. When the experimental scientists in the 19' century examined the atomic structure of the terial, they discovered that the behaviours of the small pieces moving at speeds nearer the light speed dd not be explained by the Newton principles and also explored the existence of random and controllable processes. According to the Quantum Theory, there are not any physics laws telling when electron leaps. The maximum thing we can do is to give only the possibility of this leaping. While the ssical mechanic supposes the natural events to be in progress and compulsory and the world to be e to be modelled objectively at the same time, the quantum mechanic imagines that the events in ure display a structure that they are liable to deduction and do not show long lasting one and there mot be the objective reality of the world because the observer affects the event. According to the classical mechanic understanding, the time has a character of reversibility but re is a certain limit between the past and the future in the reversibility processes. The times direction ilways ahead. The nature springs from the reversibility processes. The order creation through the ecision is an uncertain process. It is impossible to predict where, how and in what form the events in branching out and forking points existed as a result of short and long term agitation will improve.. that reason, the big bang theory that tells that the world is running towards the heat death is invalid. The epistemology controlling the social sciences has left the space-time a side. The time and space e been thought to be basic variables in order to understand the social structure and historical cycle. :y have been considered to be the variables outside the social system because of the physical stants. It is known that the universe is not so comfortable and in safe anymore. The science currently lores the processes concerning with how it has been passed from the confusion to the order.
Benzer Tezler
- Landsat uydusu aracılığı ile elde edilen görüntülerin sınıflandırılmaları ve bunlara ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması
Başlık çevirisi yok
G. FERZAN KÜÇÜKA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİS PÜSKÜLCÜ
- Küçük Yamanlar tepesi örneğinde kent yakın çevresinde rekreasyon alanı düzenleme projesi
Başlık çevirisi yok
NİHAN BULGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLÇİN ASLANBOĞA
- Bornova (İzmir) koşullarında çeşitli kültür bitkilerinde zarar yapan Dolycoris baccarum (L.) (Heteroptera: Pentatomidae)'un biyolojisi ve ekolojisi üzerinde araştırmalar
Investigations on the biology and ecology of Dolycoris baccarum (L.) (Heteroptera: Pentatomidae) which attacks to various plants of economic importance at Bornova (İzmir)
YUSUF KARSAVURAN
- Le Non-naturalisme dans la Faute de I'Abbe Mouret d'Emile Zola
Başlık çevirisi yok
GÜRBÜZ SEZGİN
Yüksek Lisans
Fransızca
1986
Fransız Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TUNA ERTEM