Arap dilinde iştikak
Istiqaq (derivation) in Arabic language
- Tez No: 113629
- Danışmanlar: PROF.DR. HÜSEYİN ELMALI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Arapça, İştikak, Arabic, Derivation
- Yıl: 2002
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Kelime türetimi bilgisi anlamına gelen iştikakın Arapça'daki önemini incelediğimiz“Arap Dilinde İştikak”adlı bu çalışmamız, giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Girişte, iştikakın genel mahiyetine ve sarfla olan bağlantısına değinilerek konunun genel bir çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, iştikakın birinci çeşidi olan iştikâk-ı sağîr ele alınmıştır. Burada, iştikakın temel problemlerinden olan müştakların aslı konusuna ve ta'rîble arasındaki sıkı ilişkiye yer verilmiştir. İkinci bölümde, iştikakın ikinci türü olan iştikâk-ı kebîr ele alınmıştır. Bu doğrultuda; sözkonusu türle temel dayanağı olan“kalb”arasındaki ilişkiye özellikle el-Halîl b. Ahmed (Ö.788/175) ve ibn Cinnî (ö.1 002/392) gibi dilbilginlerinin bu konudaki görüşlerinden örnekler verilmiştir. Üçüncü bölümde, diğer bir çeşit olan iştikâk-ı ekber incelenmiştir. Bu bağlamda; iştikâk-ı ekberle onun asıl dayanağı olan“ibdâl”arasındaki sıkı ilişkiye ve ibdâle imkân veren hususlara değinilmiştir. Yine ibdâlin tasnifle bağlantısına, harf-anlam münasebetine çok sayıda örnekle yer verilmiştir. Dördüncü bölümdeyse, iştikakın son çeşidi olan naht incelenmiştir. Bu doğrultuda; nahtin iştikakın kapsamına sokulmasına, nahtin yapılışına, çeşitlerine ve özellikle İbn Fâris (ö.1005/395)'in bu konudaki yerine değinilmiştir. Ayrıca nahte yöneltilen eleştiriler, bu eleştirilere verilen cevaplar ve nahtle ilgili günümüzden birçok örnek ele alınmıştır. IV
Özet (Çeviri)
ABSTRACT This study,“Ishtiqaq (Derivation) in Arabic Language”deals with the importance of derivation in Arabic. It consist of introduction and four chapters. In tne intoduction a general overview of the subject is given; the general characteristics of derivation and its relation to“saif (morpology) are also examined. The first chapters deals with a kind of derivation, called ”al-ishtiqaq al- saghîr“ (minor derivation) In this context origin of derivatives and relation of derivation to the ”tarib“ (Arabicized word) are also studied. In the second chapter, the second kind of derivation, namely ual-ishtiqaq al-kabir”(big derivation). Here, we also examined the relation between derivation and“kalb”(transposition of letters) with examples from grammarians such as al- Khalil b. Ahmad (d.788/175) and Ibn Djinni (d. 1002/392). In the third chapter, the other kind of derivation, called“al-ishtiqap al- akbar”(major derivation) is examined. In this context the relation between major derivation and its basis,“ibdal”(substitution) and the conditions of the substitution are also investigated. Also many axamples are given in the context of substitution and“tasnif (mis-spelling) and on the relation between phonetics and meaning. The fourth chapter examines the last kind of derivation, ”naht" (sculpturing). In this section, the issues regarding the subsumption of sculpturing under derivation, its costitution, kinds and characteristics, as well as the place of Ibn Faris (d.1 005/395) in this subject are examined. An addition, the criticism against sculpturing and the responses to these critics and contemporary examples are dealt with. T.C YÜKSKÖCMTİ* KUlfUUJ DOKÜMANTASYON MEBKUI
Benzer Tezler
- Arap dilinde İştikāk ve Abdulkâdir b. Mustafa el-Mağribî'nin el-İştikāk ve't-Ta‛rîb adlı eseri
al-Ishtikak in Arabic Language, Abdulkadir al-Maghribi and his Book Named al-İshtikak ve't-Ta'rib
SABRİ YILDIRIMER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBayburt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKADİR YILMAZ
- Arap dilinde iştikâk olgusu bağlamında Ebû İshâk ez-Zeccâc ve Tefsîru esmâillâhi'l-hüsnâ adlı eseri
Abu Ishâq Al-Zajjâj and his work called Tafsir esmâillah al-hûsna in the context of ishtiqâq in the Arabic language
SÜMEYYE TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DilbilimBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN GÜNDAY
- Arap dilinde iştikâk-ı kebîr: Meryem Suresi örneği
The major derivation (İştikâk-i Kebîr) in the arabic language: The case of Surah Maryam
KEZBAN AZAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimAfyon Kocatepe ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİN UZ
- Arap dilinde Allah'ın isim ve sıfatlarının semantik analizi
A semanti̇c analysi̇s of the names and attri̇butes of Allah i̇n the Arabi̇c language
YASEMİN İNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET GÜNAYDIN
- Klasik Arap dilbiliminde ses-mâna ilişkisi ve modern yaklaşımlar
Sound-meaning relationship in classical Arabic linguistics and modern approaches
RAMAZAN KILIÇ
Doktora
Türkçe
2023
DilbilimAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONER GÜNDÜZÖZ