Semantic plausibility and category effects on unbounded dependency processing in Turkish relative clauses
Türkçe ilgi tümceciklerinde ayrık ilişkilerin işlenmesi üzerindeki anlamsal uygunluk ve kategori etkileri
- Tez No: 114835
- Danışmanlar: DOÇ. DR. H. GÜRKAN TEKMAN, DOÇ. DR. CEM BOZŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Ayrık İlişki, İşlemleme Tercihleri, Sözdizim, Kategori Bilgisi, Anlamsal Uygunluk, Türkçe İlgi Tümcecikleri, Sıralı-Kelime Okuma Deneyi, Tematik Beklenti, Tüm-Kaynak Yönlendirim Modeli vı, Cümle, Söz dizim, Türkçe, Unbounded Dependency, Parsing Decisions, Syntax, Category Informa tion, Semantic Plausibility, Turkish Relative Clauses, Self-Paced Reading Experi ment, Thematic Expectancy, Constraint-Based Accounts IV, Sentence, Turkish
- Yıl: 2001
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Enformatik Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilişsel Bilim Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
oz TÜRKÇE İLGİ TUMCECIKLERINDE AYRIK İLİŞKİLERİN İŞLENMESİ ÜZERİNDEKİ ANLAMSAL UYGUNLUK VE KATEGORİ ETKİLERİ Demiral, Şükrü Barış MSc, Bilişsel Bilimler Bölümü Tez Yöneticisi: Assoc. Prof. Dr. H. Gürkan Tekman Ortak Tez Yöneticisi: Assoc. Prof. Dr. Cem Bozşahin Eylül 2001, 111 sayfa Ayrık ilişkiler, insan dil işlemcisinin öncelikli tercihlerinin anlaşılması için özel tipte yapılar sunmaktadır. Dil işlemcisinin ayrık parçaları nasıl ilişkilendirdiği psikodil- bilimciler ile berbilim dilbilimcileri ilgilendiren önemli bir konudur. İlişkilendirme süreci esnasında sözdizim ve anlamın işlememin öncelikli tercihlerine etkilerini araştır mak için, değişik dillerde değişik cümle tipleri oluşturulmuştur. Türkçe gerek sözdi- zimsel gerekse de morfo-sentaktik özellikleri sebebiyle bize farklı kategoriler ve öbek ler üzerinde işlemcinin davranışını inceleme olanağı verir. Bu tez, işlemcinin Türkçeilgi tümceciklerinde ayrık ilişkileri oluştururken kullandığı sözdizimsel ve anlamsal etkileri bulmayı amaçlamaktadır. İşlemcinin öncelikli tercihlerini gözlemlemek için sıralı-kelime okuma deneyi oluşturulmuştur. Bu deneyde işlenmekte zorlanılan cümle bölümleri, temel cümleye göre daha uzun okuma sürelerinin oluşmasına yol açmıştır. Sözdizim, kategori bilgisi ve anlamsal uygunluğun işlemlemeye etki ettiği gözlem lenmiştir. İlgi tümceciğindeki fiilin tematik beklentisi, takip eden kelimeler üzerinde oldukça çabuk nüfuz etmektedir. Bu bulgular göstermektedir ki, fiile özgün bilgi çok hızlı bir şekilde işlemlenmektedir ve fiil tarafından oluşturulan tematik belirleyi ciler işlemleme sürecini yönlendirmektedir. Deney sonuçları tüm-kaynak yönlendirim modelleriyle uygunluk göstermektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT SEMANTIC PLAUSIBILITY AND CATEGORY EFFECTS ON UNBOUNDED DEPENDENCY PROCESSING IN TURKISH RELATIVE CLAUSES Demiral, Şükrü Barış MSc, Department of Cognitive Science Supervisor: Assoc. Prof. Dr. H. Gürkan Tekman Co-Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Cem Bozşahin September 2001, 111 pages Unbounded dependencies represent special types of constructions to understand initial preferences of human language parser. How the language parser relates un bounded items is the main concern of both psycholinguists and computational lin guists. In order to understand syntactic and semantic constraints in initial parsing preferences, varieties of sentence types for different languages have been constructed. Turkish, with its characteristic syntactic and morpho-syntactic structure, enables us to observe the behavior of the parser on different categories and constituents. This thesis aims to find out syntactic and semantic constraints used by the parser to form munbounded dependencies as it proceeds on Turkish relative clauses. In order to ob serve initial parsing preferences of the parser, a self-paced reading experiment was conducted. In this experiment, some parts of the sentences, which were difficult to parse, caused long reading times when they were compared with the reading times of the base condition. It has been observed that syntactic constraints, lexical category information and semantic plausibility affected parsing. The verb of the relative clause assigned its thematic expectancy on the following words immediately. Our findings indicate that verb-specific information is processed in a very fast manner such that thematic features generated by the verb direct the parsing process. The results of the experiment are in accord with the constraint-based models of parsing.
Benzer Tezler
- Karahanlı Türkçesi fiilleri ile Türkiye Türkçesi fiilleri arasında fonetik ve semantik bakımlardan bir karşılaştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ UYAR
- Türkiye Türkçesi'nde kullanılan Arapça kelimeler üzerinde fonetik ve morfolojik bir inceleme
Başlık çevirisi yok
SHAWKY HASSAN AHMED ABDO SHABAN
Doktora
Türkçe
1987
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. A. MERTOL TULUM
- Knowlodge representation methods and structures
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM SAİD EL-HAMED
Yüksek Lisans
İngilizce
1988
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPROF. DR. ZİYA AKTAŞ
- Implementation of the entity relationship algebra for the general entity relationship model
Başlık çevirisi yok
ASUMAN TOP
Yüksek Lisans
İngilizce
1988
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolOrta Doğu Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. ASUMAN DOĞAÇ
