Geri Dön

Uzun süren hastalıklarda öğrenilmiş çaresizlik ile sağlık davranışları ilişkisi

The relation between learned helplessness and health behaviours in long-term ilnesses

  1. Tez No: 157007
  2. Yazar: AYŞE BİDAR
  3. Danışmanlar: DOÇ.DR. RUHİ SELÇUK TABAK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Sağlık Eğitimi, Health Education
  6. Anahtar Kelimeler: Öğrenilmiş Çaresizlik, Öğrenilmiş Güçlülük, Uzun süren hastalıklar, Sağlık davranışları 125, Learned Helpnessness, Learned Resourcefulness, Long-term illnesses, Health Behaviours 128
  7. Yıl: 2004
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sağlık Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

ÖZET Uzun Süren Hastalıklarda Öğrenilmiş Çaresizlik İle Sağlık Davranışları İlişkisi Günümüzde kronik hastalıkların bütün ülkelerde önemli bir sağlık sorunu olduğu gerçektir. Uzun süren hastalıklar, hastalara önceki iyi sağlığının kalıcı bir kayba uğradığı algısını yaşatmakta ve yaşam aktivitelerini sınırlandırmaktadır. Ayrıca hastalığın yükü kişisel, aile, iş ve toplumsal yaşantılarım ciddi şekilde etkilemektedir. Kronik hastalık teşhisi konulan hastalarda çoğu zaman ne yaparsa yapsın sonucu değiştiremeyeceği yönünde bir inanç gelişmekte ve bu da öğrenilmiş çaresizliğe neden olmaktadır. Ülkemizde uzun süren hastalığı olan hastalarda öğrenilmiş çaresizlik ile ilgili olarak yapılan bu araştırma, alanında ilk olma özelliği ile özgün bir çalışmadır. Araştırma, 15 Aralık 2003-15 Mart 2004 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığına bağlı Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tedavi görmekte olan 54 hipertansiyon ve 53 kronik böbrek yetmezliği tanısı konulmuş hasta ile Ankara Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tedavi görmekte olan 54 akciğer kanseri ve 54 meme kanseri olmak üzere toplam 215 hasta üzerinde yapılmıştır. Tanımlayıcı türde bir araştırmadır. Çalışma grubu özelinde uzun süren hastalığı olan hastalarda, öğrenilmiş çaresizlik düzeyine etki eden faktörlerin ve bu faktörler ile sağlık davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Hastalarda öğrenilmiş çaresizlik ile ilgili verileri toplamak amacıyla Romatoloji Davranış Index'i araştırmaya konu olan kronik hastalıklara uyarlanması sonrasında kullanılmıştır. Ayrıca, her hasta grubu için ayrı ayrı geliştirilen hastaların sosyo-demografik özellikleri, hastalık ve tedavi özellikleri ve sağlık davramşlarmı içeren bilgi formu kullanılmıştır. Uygulama araştırmacı tarafından yüzyüze görüşme yöntemiyle yapılmıştır. Araştırmaya katılan hastaların % 53,4'ü kadınlardan oluşmaktadır ve % 78,6'sı 40 yaş ve üzerinde olup, 123% 81,4'ü evlidir. Araştırmaya katılan hastaların % 53,0'ü ilkokul mezunudur. Hastaların % 93,4 gibi büyük çoğunluğu, hastalığım kader ve kendi kontrolü dışındaki faktörlerin etkilediğini düşünmektedir ve % 92,6'sı sosyal destek olmazsa kendisini daha çaresiz hissedeceğini belirtmişlerdir. Öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri bakımından hasta gruplarının karşılaştırılmasında ortalama puanlar arasında benzerlik olduğu görülmüş ve istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p> 0,05). Ancak, kronik böbrek yetmezliği, akciğer kanseri ve meme kanseri hastalarının öğrenilmiş güçlülük düzeyi ortalama puanlarında benzerlik görülmekle birlikte, hipertansiyon hastalarının öğrenilmiş güçlülük düzeyi puanlarının diğer hasta gruplarına göre düşük olduğu ve hastaların öğrenilmiş güçlülük düzeyleri bakımından diğer hasta grupları ile hipertansiyon hasta grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu görülmüştür (p<0,05). Hasta gruplarına göre, hastaların doğru sağlık davranışları uygulamaları incelendiğinde; kronik böbrek yetmezliği, meme kanseri ve akciğer kanseri hastalarının sağlık davranışı uygulama oranlarında benzerlik görülmesine karşın, hipertansiyon hastalarının sağlık davranışlarını uygulama oram daha düşüktür. Diğer bir anlatımla güçlülük düzeyi diğer hasta gruplarına göre daha düşük olan hipertansiyon hastalan, doğru sağlık davranışlarını daha az uygulamaktadır. Hasta gruplarına göre en sık uygulanan sağlık davranışlarını; kronik böbrek yetmezliğinde hemodiyaliz programına devam etmek, hipertansiyon hastalarında ilaçlarını düzenli olarak almak, akciğer kanseri hastalarında kan testlerini düzenli olarak yaptırmak ve meme kanseri hastalarında kontrol mammografilerini ve filmlerini düzenli olarak çektirmek gibi tedaviye yönelik davranışlar oluşturmaktadır. Hipertansiyon dışındaki diğer hasta gruplarında doğru sağlık davranışlarım daha çok uyguladığım belirten hastalar ile daha az uyguladığım belirten hasta grupları arasında öğrenilmiş çaresizlik ve güçlülük düzeyleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark görülmez iken, hipertansiyon hastalarında öğrenilmiş çaresizlik ve güçlülük düzeyleri bakımından her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Hastaların öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri değişik faktörler açısından ele alındığında; hipertansiyon hastalarında cinsiyete, öğrenim 124durumuna, mesleklere göre, meme kanseri hastaların da ise, meslek, aylık gelir düzeyi, hastaneye yatma, iş değiştirme gibi değişkenler halamından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin hastaların; hastalığı ve yaşamı üzerinde kendi denetimlerini artırma, sağlıkla ilgili yanlış duygu ve tutumlanm düzeltme, yaşam kalitesini artırma ve sağlık personeli ile aralarındaki güven duygusunu sağlama, psikolojik ve sosyal uyuma yardımcı olma konularında hazırlanacak sağlık eğitimi prograrnlarına katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Özet (Çeviri)

SUMMARY The Relation Between Learned Helplessness and Health Behaviours in Long-term illnesses Chronic diseases in our days are regarded as important health problems in many countries. It causes sense of big losses in the previous healthy life that patients enjoyed before and leads to restrictions in the daily living activities. In addition to this the burden of diseases affects seriously the private life, family, work and social relations. In patients with diagnosed chronic disease what ever effort is done to change events some believes occur in them that will not change the health out-come causing development of learned helplessness and eventually leading to non-compliance with treatment. This study is the first of its kind done in our country that investigates the relation between chronic illnessess and learned helplessness. Our descriptive study was conducted between 15 December 2003 and 15 March 2004 at Ankara Teaching and Research Hospital and Ankara Abdurrahman Yurtaslan Oncology Teaching and Research Hospital on 215 in and out patients with diagnosed chronic diseases of which 54 had hypertension, 53 had chronic renal failure, 54 lung cancer and 54 had breast cancer. The aim of this study was to investigate the relation between chronic diseases and factor affecting the degree of learned helplessness and the relation between these factor and health behaviour of these patients. Data collection forms used in this study included measures adapted to our patients with chronic diseases taken from Rheumatology Attitude Index which was originally described by other authors for Rheumatology patients. For each of four diseases studied different data collection forms which included socio-demographic characteristics, information about patients illnessess 126and specific health behaviour. Data has been coolected with face to face interview techigue. Among patients included in this study 54,5% were females of which 26.3% were over 40 in age and 81.4% were married. Out of all patients 53,0% were primary school graduates. It was found that vast majority of patients (93,5%) blamed fate and other factores out of their control for their suffering from illness. Another 92.6% patients believed that they will feel more helpless if they were deprived from social assistance and support from their surroundings. When the degree of learned helplessness was taken into account there was no statistically significant differences among the disease groups (p>0.05). On the other hand regarding the learned mastery levels there was similarity among patients with breast cancer, lung cancer and chronic renal failur. Hypertensive patients showed less learned mastery levels which was regarded statistically significant (p<0.05). When correct health behaviours done by patients in each disease group were analized, 3 disease groups i.e. breast cancer, lung cancer and chronic renal failur no significent differences were detected. Patients in hypertension group showed low success rate in doing correct health behaviour. While the most frequently conducted health behaviour in chronic renal failure patients was the regular attendance to dialysis sessions, it was regular intake of medicines in hypertension patients, the regular blood testing, in the lung cancer patients and the regular conduction of x-rays and mammography in breast cancer patients. Regardless of whether patients conducted more or less health behaviour practices in the 3 groups of diseases apart from hypertension group, there was no statistically significant differencess in the degree of learned helplessness or learned mastery among them. In hypertension patients this difference was significant in those who conducted more correct health behaviours than in those who did not (p< 0.05). 127When factors affecting helplessness feelings with variables such as; sex, educational level and occupation (in hypertension) and variables such as; occupation, monthly income, admission to hospital, changing work (in breast cancer) were considered, no statistically significant differences was found among patients regarding the degree of helplessness. As a conclusion, we consider that the results obtained in this research may be of help in health education programs preparations in the following aspests: measures to increase self-control of patients over their diseases and life, correction of wrong believes regarding illnesses among patients, improving quality of life, promoting sense of trust between patients and health personeli and helping in psycho-social adaptation of patients.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    165552

    Alkol ve madde bağımlılarında öğrenilmiş güçlüğün incelenmesi

    The studying of learned resourfulness in alcohol and drug addicts

    TÜLAY SAĞKAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    PsikiyatriEge Üniversitesi

    Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    Y.DOÇ.DR. AYÇA GÜRKAN

  2. Tez No

    195658

    Psikiyatri kliniklerinde çalışan hemşirelerin kişilik özellikleri ve stresle baş etme durumları

    The copıng mecanısm wıth stress and ındıvıdual features of nursıng workıng at psychıatry clınıc

    HİLAL AYDIN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2007

    HemşirelikHaliç Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    Y.DOÇ.DR. MAKBULE BATMAZ

  3. Tez No

    601892

    Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastaların erişkin bağışıklama bilgi düzeyinin ve davranışlarının değerlendirilmesi

    Type 2 diabetes mellitus of patients diagnosed with adult immunization knowledge level andevaluation of behaviors

    MUHAMMET ZAHİD ÖNCÜ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    UZMAN MURAT ALTUNTAŞ

  4. Tez No

    827867

    Classification of abnormal respiratory sounds using deep learning techniques

    Solunum seslerinin derin öğrenme yöntemleri ile sınıflandırılması

    AHAMADI ABDALLAH IDRISSE

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi Üniversitesi

    Bilgisayar Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. OKTAY YILDIZ

  5. Tez No

    144465

    Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk Acil Poliklniği'nin kronik hastalığı olan çocuklar tarafından kullanımının değerlendirilmesi

    Başlık çevirisi yok

    MURAT ŞAHİN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÜLSEV KALE

Geri Dön