Osmanlı sosyal hayatında kitap
Books in the Ottoman Empire's sosial life
- Tez No: 210585
- Danışmanlar: PROF.DR. AZMİ ÖZCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, Sosyoloji, History, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2007
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumların sahip oldukları değerler bağlamında tüm birikimlerin depolanması ve sonraki kusaklara aktarılmasını sağlayan kitaplar farklı toplumlarca her çağda benzer amaç ve islevler için kullanılmıslardı. Tarihsel süreçte amacı ve gereci değiserek daha islevsel bir sekle bürünen kitaplar klasik çağ boyunca evrimlerine devam ederken, elitin dısında kalan tasra halkları atalarından kalan bilgi aktarım ve iletisim yöntemi olan sözlü anlatıma devam ettiler. Osmanlı devleti, Orta Asya ve Yakındoğu'daki birçok kültürün mirasçısı ve emanetçisi olduğu için tüm bu kültürlerin geleneklerinden de izler tasıyordu. Bu nedenledir ki kitap geleneği tüm bu kültürlerin etkisinde kalan Osmanlı devletinde hem yazılı hem de sözlü anlatım seklinde devam etmisti. ?slam'ın nesnesel ve kavramsal zemininde ilk kitabın Kur'an olması nedeniyle Osmanlı ideolojisi de selefleri gibi kitaplara kutsal bir anlam yüklemis, kutsalın korunmasına dair hassasiyet klasik çağ boyunca kitabın Osmanlı sosyal yasamının ulasılabilir bir nesnesi olamamasına neden olmustu. Matbaanın zanaatkâr hattatlarla girdiği piyasa rekabetini kazanmasından evvel Osmanlı el sanatlarından herhangi biri olan hat sanatı kitap üretimini yasamsal ihtiyaçların karsılanmasını sağlayan nesnelerin oldukça arka planına itti. Osmanlı kitabı sosyal yasamda ulasılabilen nadide nesnelerden biriydi. Nadide olduğu için sanatsaldı, sanatsal olduğu için ticari, ticari olduğu için de alım gücü olmayanlar devlet eliyle ya da zengin kisiler aracılığıyla ulasabiliyordu. Medrese ve camilerde açılan kitaplıklar ve zamanla ortaya çıkan vakıf kütüphaneleri sosyal yasamda kitabın en rahat ulasılabildiği mekânlardı. Kitap nesnesine ekonomik ve coğrafi sartlar nedeniyle ulasılamadığı durumlarda sözlü anlatım geleneğinin devam ettiği Osmanlı sosyal yasamında önceki kusaklardan kalıntılanmıs hafızaya alma yöntemiyle kitaba dolaylı da olsa isiterek sahip olabiliyorlardı. Camiler, medreseler, selamlık sohbetleri sırasında hafızaya alınan bilgi ötekine ya da sonrakine aktarılıyor bu bilgi aktarım yöntemi sıradan Osmanlı insanı için yeterli olabiliyordu. En yoksul evde bile bulunabilecek bir hasır, çanak ya da ilkel bir zirai nesne gibi Osmanlı evlerinin her birinde bir kitap olduğunu söylemek zordur. Ancak kutsalın yasamın merkezinde olması nedeniyle hemen hemen her evde ? en azından iç içe evlerde oturan akrabaların en büyüğüne ait olan bir odada kitaptan çok kutsal bir obje olarak algılana bir Kur'an nüshası bulunurdu. Bu çalısma kitapların Osmanlı sosyal hayatında gerek nesnesel gerekse kavramsal çözümlemelerini yapmak amacıyla kaleme alınmıstır.
Özet (Çeviri)
Books, are the wehicles to storage and to transfer the data to the other generation, they were used for similar aims by different generations in all ages. The rural population apart from elite class went on their the way of data transportation and communication which is called verbalism. During the course of history, the aim and purpose of the books have changed and became more practical in the classical age. As the Ottoman State was the inheritor and trustee of many cultures in Middle Asia and Near East it had been including impressions of all these customs of cultures. Therefore the usage of books continued as both written and verbal in the Ottoman State imressed by all these cultures. Kur'an is the first objective and conceptional book of Islam, so Ottoman ideology have considered books as holy beings like its predecessors and the precision to keeping of sacred have caused the book being an object which cannot be reachable of Ottoman society during the classical age. Before the printing press had achieved the market competition to skillful penman, art of ichno which is one of the many handcrafts of Ottoman had propelled producing of books to distance. The Ottoman book was a rare object reacable in social life. It was art as it was rare; it was commercial as it was art so it had been reacable by poor people only by the help of state or reach people. Bookshelfs in mosques, muslim seminaries and foundation libraries appeared in time were the places that books can be reachable easily in social life. It is quite hard to say that to find a book in an Ottomans' house is easy as to find a straw, a pot or primitive agriculturel object. However there was Kur'an which is more popular among Ottoman culture. More or less there was one Kur'an in Ottoman's house. This study was made to offer the analysis of books in Ottoman social life as both objective and conceptional solutions
Benzer Tezler
- Türkiye Cumhuriyeti ve Mısır Arap Cumhuriyeti sosyal bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarının karşılaştırılması
Comparison of social studies curriculums and textbooks of Republic of Turkey and Egypt Arab
AHMED EMİN OSMANOĞLU
Doktora
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMİL ÖZTÜRK
- Osmanlı payitahtında kahvehane ve kahvehane kültürünün yeri
Coffeehouse i̇n the Ottoman capi̇tal ci̇ty and the role of coffeehouse culture
ŞAFAK TUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Tarihİstanbul Üniversitesiİstanbul Araştırmaları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İRFAN ÇİFTÇİ
- The idea of self-reliant individuals: Imagining diligent heroes in Late Ottoman fiction
Kendi ayakları üzerinde duran bireyler fikri: Geç Dönem Osmanlı kurgu metinlerinde gayretli kahramanları hayal etmek
ALİ ATAKAN EROL
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Tarihİstanbul Medeniyet ÜniversitesiUluslararası Osmanlı Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL HAKKI KADI
- Mütareke Dönemi'nde İstanbul'da sağlık (1918-1922)
Health in İstanbul during the Arms Period (1918-1922)
MELTEM ÜNAL
Doktora
Türkçe
2026
Halk SağlığıSinop ÜniversitesiYakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN TEKİR