Enerji tüketiminin ekonometrik analizi ve uygulaması
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 30941
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. H. AHMET AKDENİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Ekonometri, Ekonometrik analiz, Enerji tüketimi, Türkiye, Econometrics, Econometric analysis, Energy consumption, Turkey
- Yıl: 1994
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonometri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Enerji konusunun karmaşıklığı ve içerdiği belirsizlikler gözönüne alındığında, bu konuda geliştirilebilecek modellerin, enerjiyi her yönü ile kapsamayacağı açıktır. Bu nedenle konunun değişik yönlerini içeren ve değişik amaçlan gerçekleştiren, bununla birlikte birbirini bütünleyen çok sayıda modelin geliştirilmesi gerekli olmak tadır. Enerji modellemesi, disiplinlerarası yaklaşımlarla gerçekleştirilmektedir. Ekonomistlerin enerji konusunu incelemesi, enerji sistemindeki değişmelerin, ekonomiyi büyük ölçüde etkilemeye başlaması ile daha da hızlanmıştır. Bu çalışmada, bahsi geçen konulara açıklık getirmek amacıyla, birincil ve ikincil enerji kaynaklan için tek denklemli doğrusal ekonometrik modeller ile dinamik otoregresiv ve doğrusal logaritmik modeller, EKKY ile çözülmüştür. Ardından modellerin, ekonomik, istatistik ve ekonometrik kriterleri sağlayıp sağlamadığı araştırılmıştır. Birinci bölümde; Türkiye'deki birincil ve ikincil enerji kaynaklan tek tek ele alınıp, üretim ve tüketim gelişimleri incelenmiştir. İkinci bölümde, uygulamada incelenecek modeller ile tahmin edilen modelin geçerliliğinin tesbiti konularına değinilmiştir. Üçüncü bölümde ise; ilk olarak Türkiye için birincil ve ikincil enerji tüketim, denklemleri oluşturulmuştur. Toplam birincil enerji tüketimine etki eden faktörler arasında, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde GSMH öncelikle ele alındığından, birincil enerji ile GSMH arasındaki ilişkinin parametreleri EKKY ile tahmin edilmiş ve hata terimlerinin birbirini izleyen değerleri arasında otokorelasyon olmaması var sayımından hareket edilmiştir. Modellerde otokorelasyonun olup olmadığı Durbin- Watson testi ile araştınlmış, otokorelasyonu ortadan kaldırmak için uygun çözüm yöntemlerinden Cochrane-Orcutt yöntemi uygulanmıştır. Birincil enerji tüketimi ile GSMH'nın gecikmeli değerleri ve bağımlı değişkenin gecikmeli değerleri değişik modeller şeklinde ele alınarak aşağıdaki üç model kullanılmıştır. Model I : Yt = bt + b2 Xt+ ut Model H : Yt = bt + bj Xt + b3 Xt.! + ut Model H : Yt = b! + bz Xt+ b3 Xn + utBurada, Yt birincil enerji tüketimini, Xt GSMH'yı, X^ GSMH'mn bir dönem önceki gecikmeli değeri ve Ytl ise birincil enerji tüketiminin bir dönem önceki gecikmeli değeridir. Bunların yanında yukarıdaki modeller, aynı şekilde ikincil enerji kaynağı olan elektrik enerji tüketimi için de tahmin edilmiştir. Birincil ve ikincil enerji kaynakları için ilk modelin en iyi fonksiyon tipi olduğu görülmüştür. Üçüncü bölümün son kısmında ise, Kouris tarafından geliştirilen modellerin Türkiye uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu modeller, Türkiye enerji tüketiminin önemli bir yüzdesini oluşturan birincil enerji kaynaklarından taşkömürü, linyit ve petrol tüketimi için uygulanmıştır. Ayrıca, toplam birincil enerji tüketimi ve elektrik enerjisi için de incelenmiştir. Kouris'in geliştirdiği modellerin genel formu aşağıdaki şekildedir Model I: in Yt = fy + b2 in Ft + b3 in X( Model II: in (Yt / Yul) = bj + b2 in (Ft / Ft.j) + b3 in (Xt / X^) Model HI: in (Yt/ Xt) = b! + ba in Ft Model IV: in Yt = bx + b2 in Ft + 1^ in Xt+ b4 in YM Model V: in Yt b4 - in YM = ^ + ^ in Ft + b3 (in Xt - b4 In X^) Bu denklemde, Yt enerji tüketimini, Ft enerji fiyatlarını ve Xj ise GSMH'yı ifade etmektedir. Seçilen bu modeller, yukarıda sayılan enerji kaynaklarına uygulandığında, her modelin uygun sonuçlar vermediği görülmüştür. Bu nedenle, bu çalışmada sadece iyi sonuçlar veren modellerle ilgilenilmiştir. Bütün uygulanan modellerde fiyat parametresinin ve bu parametrenin istatistiki değerlerinin çok düşük sonuçlar verdiği görülmektedir. Bunun nedeni ise, gelişmekte olan ülkemizde enerji fiyatı ne kadar artarsa artsın, enerji tüketiminin, önemli ölçüde azalmamasından kaynaklanmaktadır. GSMH incelendiğinde ise; gelirin, enerji tüketimine etkisinin çok yüksek olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
Özet çevirisi mevcut değil.
Benzer Tezler
- Dünyada ve Türkiye'de enerji üretimi ve tüketiminin bir analizi: Türkiye uygulaması
An analysis of energy production and consumption in the world and in Turkey: Evidence from Turkey
TÜLİNAY TANRIÖVER
- The circular economy development in Tunisia: A performance analysis
Tunus'ta döngüsel ekonomi gelişimi: Bir performans analizi
RIHEM ZOUARI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Ekonomiİbn Haldun ÜniversitesiEkonomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN VERGİL
- Empirical analysis of the relationship between electricity demand and economic uncertainty
Elektrik talebi ve ekonomik belirsizlik arasındaki ilişkinin ampirik analizi
GÜLSÜM AKARSU
Doktora
İngilizce
2013
EkonomiOrta Doğu Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ESMA GAYGISIZ
- Türkiye petrokimya sektöründe üretim planlaması: Bir doğrusal programlama uygulaması
Başlık çevirisi yok
İLHAN AZKAN
- Enerji talebinin kısa ve uzun dönem dinamik analizi: Türkiye uygulaması
Short and long run dynamic analysis of energy demand: Turkey application
MİNE ORHAN
