Nev'î'nin şiirinde ilim:“Netâyicü'l-Fünûn”merkezli bir inceleme
Science in the poetry of Nev'î: An analysis based“Netâyicü'l-Fünûn”
- Tez No: 389556
- Danışmanlar: PROF. DR. BİLAL KEMİKLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: 16. yüzyıl, Edebiyat, Eski Türk edebiyatı, Netayic el-Fünun, Nevi Efendi, İlim, Şiir, 16. century, Literature, Old Turkish literature, Netayic el-Fünun, Nevi Efendi, Science, Poem
- Yıl: 2015
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslâm Medeniyeti'ne ait taşıyıcı unsurların başında gelen ilim, Osmanlı şiir anlayışını şekillendiren temel bileşenlerden de biridir. Hattâ bu anlayış açısından şiir ile ilim arasındaki girift bağıntı, sadece birbirini bütünlemek seviyesinde kalmaz; bazı noktalarda ayniyet derecesine vardığı dahi görülebilir. Osmanlıda hemen hemen her âlim bir tarafıyla şair, her şair de bir ölçüde âlimdir. Bunun mahiyetini keşfetmek ve tezahürlerini tespit edebilmek için en uygun örneklerden biri de 16. Yüzyıl şairi ve âlimi Nev'î Efendi'dir. Kimliğinin bu iki yönü arasında ciddi biçimde tedahüller bulunan Nev'î'nin şiirleri, ilmî içerikli eserleriyle birlikte değerlendirildiğinde zengin bir malzeme yekûnu sunar. Özellikle Netâyicü'l-Fünûn adlı eseri onun ilmî birikimini özetlemesi bakımından tam bir hareket noktası olabilecek niteliktedir. Bu tezde denenmeye çalışılan da bir ölçüde bundan ibarettir. Nev'î'nin Dîvân'ında bulunan şiirleri, metinlerarası bir yaklaşımla, Netâyicü'l-Fünûn'da ortaya koyduğu ilmî veriler ve ölçütler üzerinden ele alınmıştır. Çalışmanın eksenini, onun bir âlim olarak söyledikleriyle bir şair olarak terennüm ettikleri arasındaki ilişkiler bütünü oluşturmaktadır. Bu ekseni gerçek bir sabiteler zeminine oturtabilmek için de, her şeyden önce ilim ve şiir kelimelerinin anlam/kavram dünyaları hakkında bir şablon geliştirme yoluna gidilmiştir. Bu çerçeve oluşturma denemesinin sonuçlarına mümkün olduğunca bağlı kalınarak, tezin ilk bölümünde Nev'î'nin kısaca hayatı-eserleriyle birlikte ilim ve şiir telakkisi üzerinde de durulmuştur. Asıl inceleme örneklerinin yer aldığı ikinci bölümde ise, Yazar'ın Netâyicü'l-Fünûn eserindeki kendi bölümlendirmeleri esas alınarak, şiirinden süzülen ilim özlerine yaklaşmaya çalışılmıştır. Son bölüm başlı başına Nev'î'nin henüz hakkı verilememiş kitabı, Netâyicü'l-Fünûn'a ait değerlendirme ve özeti içermektedir.
Özet (Çeviri)
“İlm”, as a principal element of the Islamic civilization, is also one of the basic component of Ottoman poetry mentality. According to this view, relation between 'ilm' and poetry not only completes each other but also this two concept are amounted to the same thing. In the Ottoman State, nearly every scholar is poet in one way; every poet is scholar in one respect. One of the best samples to find out character of this state and to understand signs is 16th Century's poet and, Nev'î Efendi. The poetries of Nev'î whose two characteristics are involved provide a plenty of datums when analyzed his poems and scholarly books. Especially Netâyicü'l-Fünûn can be exactly accepted as an axis. In this study, this methods did made an effort to try. The poetries in Dîvân of Nev'î was analyzed based informations and dimensions in Netâyicü'l-Fünûn. That the axis of the dissertation is composed from correlations between the topics which he adverted in his book as a scholar and the utterances which in his poems as a poet. In order to achieve this, first of all, the method of formation a template about“şiir”and“ilm”. Bounding up with the results of trying template as much as possible, in the first section of the study, Nev'î's life-works, his mentality of poetry and lore was discoursed. In the second section including examples of comparative analysis, the author of these lines strained at searching out the scientific aspects by taking measure the Nev'î's classification in his book. The last section is exclusively regarding to Netâyicü'l-Fünûn and this part comprise general dissections and summary of the book.
Benzer Tezler
- İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi T1951 Numaralı Mecmua-i Gazeliyyât-ı Müntehabe'nin incelenmesi, çeviri yazılı metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi
Examination of Istanbul Rare Books Library Journal Numbered T1951 Mecmua-ı Gazelliyât-ı Müntehabe, its translation written text and its classification according to the Systematic Classification of Journals Project (MESTAP)
YASİN ÇAMKÖMÜRÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıBartın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ TOP
- اﻟﺸِّﻌﺮُ اﻟﻌ َﺮﺑ ِﻲﱡ وَ أَﺛَﺮُه ُ ﻓﻲ اﻟﺨُﻄَﺐِ اﻟﺪِّﯾ ْﻨ ِﯿﱠﺔ
Eş-şi'ru'l-'Arabiyyu ve Eseruhu Fi'l-Hutabi'd-Diniyye
NATIQ FAWZI IBRAHIM AL-AZZAWI
Doktora
Arapça
2024
DilbilimUşak ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM KOCABIYIK
- Nev'î-zâde Atâyî Divanı'nda poetik unsurlar
Poetic elements in the divan of Nev'îzâde Atâyî
ŞURA CEREN ÇEŞTEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıKarabük ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ZAFER TOPAK
- Fehîm-i Kadîm Dîvânı'nda beyân ve bedî sanatları
On the Divân of Fehîm-i Kadîm beyân ve bedî arts
İSMET KARAGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TÜRKAN ALVAN
- Cumhuriyet Dönemi şiirinde Yunan ve Latin mitologyası
Greek and Latin mythology in poetry of the Republic Period
AYDIN AFACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNCİ SAN