Kentsel atmosferde poliaromatik hidrokarbonların gaz fazında ve partikül boyut dağılımında incelenmesi
Analysing the polyaromatic hydrocarbons (PAHs) on size fractionated particle phase and gas phase in urban atmosphere
- Tez No: 414239
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARSLAN SARAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Poliaromatik hidrokarbonlar, partikül madde, partikül boyut dağılımı, kentsel atmosfer, Polyaromatic hydrocarbons, particulate matter, particle size distribution, urban atmosphere
- Yıl: 2015
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yarı uçucu organik bileşikler sınıfından olan poliaromatik hidrokarbonlar (PAH'lar) çevre atmosferinde yaygın olarak bulunmaktadırlar. US-EPA tarafından 16 adet PAH türü öncelikli kirletici olarak tanımlanmış ve muhtemelen kanser yapıcı özellikte olduğu bildirilmiştir. US-EPA tarafından öncelikli kirletici olarak belirlenen PAH türleri, yüksek hacimli ortam örnekleyicileri ile TSP, gaz fazı ve basamaklı ayrıştırıcada >7,2; 7,2-3; 3-1,5; 1,5-0,95; 0,95-0,49; <0,49 μm boyut aralıklarında toplanan partiküllerde analiz edilmiştir. Örnekleme bölgesi YTÜ Davutpaşa kampüsüdür. Örnekler Şubat 2013 – Haziran 2014 tarihleri arasında alınmıştır. Elde edilen sonuçlar mevsimsel ve yıllık bazda değerlendirilmiş, meteorolojik verilerle karşılaştırılmıştır. İnsan sağlığı üzerine maruziyeti görebilmek amacıyla toksisite değerleri ve solunum sistemi üzerinde PAH türlerinin birikimi hesaplanmıştır. Örnekleme dönemi boyunca ölçülen PAH konsantrasyonlarının %70'i gaz fazında bulunurken, %30'u partikül fazında bulunmuştur. Fenantren, Antresen, Florenten, Piren gibi 3-4 halkalı PAH türleri gaz fazında baskın olurken, Benzo(b)florenten, Benzo(k)florenten, Benzo(a)piren, Benzo(g,h,I)perilen gibi 5-6 halkalı PAH türleri partikül fazında baskın olarak görülmüştür. Genel olarak boyut aralıklarındaki halka sayılarına bağlı PAH türleri incelendiğinde, partikül boyutu azaldıkça 4, 5 ve 6 halkalı türlerin konsantrasyonunun giderek arttığı görülmüştür. Temel bileşen analizi ve kaynak tanımlama oranları ile kirleticilerin temel kaynak türleri belirlenmiştir. İstanbul atmosferinde ölçülen PAH konsantrasyonlarının en temel kaynakları taşıt emisyonları olarak bulunmuştur. TSP fazında taşıt emisyonları %50 gibi bir katkı ile birinci faktör olmuşken, gaz fazında taşıt emisyonları %32,8 lik bir katkı ile ikinci faktör olmuştur. Bu çalışma ile kentsel atmosferde partikül ve gaz fazında PAH konsantrasyon seviyelerinin belirlenmesinin yanında, farklı partikül boyutlarına ait konsantrasyon verileri literatüre kazandırılmıştır.
Özet (Çeviri)
The class of semi-volatile organic compounds, polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) have widespread existance in the atmosphere. The US EPA classified 16 of the PAHs as priority pollutants due to their high carcinogenic potential and mutagenic properties US-EPA defined the PAH species as priority pollutants were analysed on gas phase and particles which were collected by cascade impactors >7,2; 7,2-3; 3-1,5; 1,5-0,95; 0,95-0,49; <0,49 μm in size ranges and by high volume ambient air sampler. The sampling station was Davutpaşa Yıldız Technical University Campus. Samples were collected between February 2013 – June 214. The results were evaluated on seasonal and annual basis, compared with meteorological data. In order to find out exposure on human health, toxicity values and deposition on respiratory system of PAH species were calculated. PAH concentrations had been in gas phase in the ratio of 70%, and in particle phase in the ratio of 30% during the sampling period. 3-4 ring PAH species like Phenanthrene, Antracene, Flouranthene, Pyrene were dominant in the gas phase, while 5-6 ring PAH species like Benzo(b)flouranthene, Benzo(k)flouranthene, Benzo(a)pyrene were predominantly in the particle phase. PAH species depending on ring numbers in size ranges were examined and in general, it was observed that when particle size decreases; 4, 5, 6 ring PAHs concentrations increase. Principal component analysis (PCA) and diagnostic ratios were calculated in order to determine the main source of pollutants. The main sources of measured PAH concentrations for Istanbul atmosphere were found as vehicle emissions. According to PCA, factor contribution was 50% in TSP phase and 32,8% in gas phase for vehicle emissions. PAH concentration levels in particle and gas phase were determined in urban atmosphere. Beside that, concentration data in spesific particle size ranges were gained to the literature.
Benzer Tezler
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
Doktora
Türkçe
1987
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- İmara ilişkin bağışlamaların gelişimi ve değerlendirilmesi
Evoution et evaluation des amnisties concernant le constructions et le development du territoire
AHMET LÜTFİ UZEL
Doktora
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Anıtkabir çevresi yapılaşma düzeni ve çevre ilişkilerinin görsel değerlendirilmesi üzerinde uygulamalı bir araştırma
Structural developments around Anıtkabir and a research on visual evaluation of environmental relations
IŞIK UÇMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Şehircilik ve Bölge PlanlamaAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YALÇIN MEMLUK
- Tokat kentinin açık ve yeşil alan ilişkileri ve peyzaj mimarlığı açısından alınması gereken önlemler
Relations between open and green areas in Tokat and measures to be taken from the standpoint of landscape archtitecture
M.EMİN BARIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Peyzaj MimarlığıAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİZAMETTİN KOÇ