Endüstri yoğun kentsel alan sokak tozlarında polisiklik aromatik hidrokarbonlar ve ftalat esterlerinin seviyelerinin ve mekansal dağılımlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the levels and spatial distribution of polycyclic aromatic hydrocarbons and phthalate esters in street dust from industrial intensive urban areas
- Tez No: 1016799
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET ARSLANBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kentsel alanlarda önemli bir çevresel sorun olarak karşımıza çıkan yol tozu, atmosferik partikül maddelerin yeniden süspansiyonu, yüzey akışı ve doğrudan temas yoluyla hem çevre hem de insan sağlığı üzerinde çeşitli riskler oluşturan kompleks bir matrikstir. Trafik kaynaklı emisyonlar, lastik ve asfalt aşınması, egzoz gazları, endüstriyel faaliyetler ve evsel yanma süreçleri gibi çoklu kaynaklardan beslenen bu matris, özellikle poliaromatik hidrokarbonlar (PAH'lar) ve ftalat esterler (PAE'ler) gibi toksik, kalıcı ve biyolojik olarak etkili kirleticilerin birikim alanı hâline gelmektedir. PAH ve PAE'lerin endokrin bozucu, mutajenik ve potansiyel kanserojen etkileri dikkate alındığında, bu bileşiklerin yol tozunda bulunması maruziyet risklerini artırmakta ve halk sağlığı açısından önemli bir problem oluşturmaktadır. Bu çalışmada, farklı özelliklere sahip kentsel alanlardan toplanan yol tozu örneklerinde PAH ve PAE konsantrasyonları belirlenmiş; kirleticilerin mekansal dağılım özellikleri, potansiyel kaynakları değerlendirilmiştir. Çalışmada ölçülen ΣPAH değerleri yaklaşık 120–3280 µg/kg aralığında olup, bu geniş varyasyon çalışma alanındaki PAH kaynaklarının mekânsal olarak homojen olmadığını ortaya koymaktadır. PAE açısından ΣPAE değerleri 0,01 ng/g ile 138252 ng/g arasında değişmiş olup, bu durum örnekler arasında belirgin bir kontaminasyon farklılığına işaret etmektedir. Çalışma sonucunda, yol tozunun kirletici profillerinin mekansal faaliyetlerle anlamlı şekilde farklılık gösterdiği ve PAH ile PAE birikiminin özellikle trafik yoğunluğu, ticari aktivite ve yerleşim tipi gibi faktörlerden etkilendiği ortaya konulmuştur. Bu kapsamda çalışma, yol tozunun hem çevresel kalite değerlendirmesinde hem de halk sağlığı risk analizlerinde kritik bir parametre olduğunu göstermekte; farklı kentsel dokuların kimyasal kirletici profillerinin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Urban road dust, which emerges as a significant environmental issue in metropolitan areas, is a complex matrix that poses various risks to both the environment and human health through the resuspension of atmospheric particulate matter, surface runoff, and direct contact. Fed by multiple sources such as traffic-related emissions, tire and asphalt wear, exhaust gases, industrial activities, and residential combustion processes, this matrix becomes a reservoir for toxic, persistent, and biologically active pollutants, particularly polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) and phthalate esters (PAEs). Considering the endocrine-disrupting, mutagenic, and potentially carcinogenic effects of PAHs and PAEs, their presence in road dust increases exposure risks and constitutes an important public health concern. In this study, PAH and PAE concentrations in road dust samples collected from urban areas with different characteristics were determined, and the spatial distribution patterns and potential sources of the pollutants were evaluated. The measured ΣPAH values ranged from approximately 120 to 3280 µg/kg, indicating that PAH sources within the study area are not spatially homogeneous. For PAEs, ΣPAE values varied between 0.01 ng/g and 138,252 ng/g, demonstrating a substantial contamination difference among the samples. The findings of the study revealed that pollutant profiles of road dust vary significantly with spatial activities and that PAH and PAE accumulation is influenced particularly by factors such as traffic density, commercial activity, and residential type. Overall, the study highlights that road dust is a critical parameter for both environmental quality assessment and public health risk analysis, contributing to the understanding of chemical pollutant profiles across different urban fabrics.
Benzer Tezler
- Eyüp Nişancı yenileme alanı ve çevresi kentsel sit alanı koruma önerisi
Eyüp-Nisanci district renovation area and its environment urban site area protection proposal
TUĞBA KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
MimarlıkFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE TOPÇUBAŞI ÇİLİNGİROĞLU
- Kentsel mekanın birey tarafından algılanması ve kentsel biçimlerin oluşum etkenlerinin tarih sürecinde incelenmesi
Perception of the urban space by the individual and a research into the formative factors of the urban artifacts during the historical process
ÖZLEM ÇELİK
- 1920-1960 arası dönemde planlanan çok katmanlı Batı Anadolu yerleşimlerinin modern mimarlık mirası değerlerinin korunması
Conservation of modern architectural heritage values of multi-layered Western Anatolian settlements planned between 1920-1960
ZEREN ÖNSEL ATALA
Doktora
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAKİNE YILDIZ SALMAN
- Endüstri mirası kapsamında yer alan yapılarda işlev değişikliğinin mekan ve kimlik algısı üzerine etkileri hakkında bir araştırma İstanbul örneği
An investigation on the impact of functional changes on the perception of space and identity in structures within the context of industrial heritage: A case study of Istanbul
SERHAT ARMAN ÇIKRIKÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Aydın ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA SEDES
- Endüstri-sonrası kentsel peyzajlarda parça-bütün ilişkisinin tarihi kentsel peyzaj yaklaşımı doğrultusunda bütüncül koruma için önemi: Eskişehir Eski Fabrikalar bölgesi
The importance of whole-part relationship in post-industrial urban landscapes for holistic conservation in line with the historical urban landscape approach: Eskişehir Old Factories district
ÜMMÜGÜLSÜM TURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MimarlıkEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AÇALYA ALPAN