Kadınların sağlık okuryazarlık düzeyi ile meme kanseri bilgi ve tarama davranışının incelenmesi
Relationship of health literacy level and breast cancer knowledge and screening behaviour of women
- Tez No: 458262
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHTAP KARTAL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Aile Hekimliği, Public Health, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Bilgi, Davranış, Kadınlar, Meme neoplazmları, Neoplazmlar, Sağlık, Sağlık okuryazarlığı, Knowledge, Behavior, Women, Breast neoplasms, Neoplasms, Health, Health literacy
- Yıl: 2016
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tedavi olanakları ilerleyip, toplum farkındalığı arttıkça 50 yaş altında meme kanserine bağlı mortalite hızı gittikçe azalmaktadır ve tarama testleri erken tanıyı mümkün kılmaktadır. Sağlık okuryazarlık düzeyinin, kanser farkındalığı ve tarama davranışı için önemli olduğu bilinmekte olup, bu çalışmada da kadınların sağlık okuryazarlık düzeyinin meme kanseri bilgi ve tarama davranışı ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma kesitsel olarak İzmir ilinde yer alan bir kırsal ASM (Aile Sağlığı Merkezleri) ve bir kentsel ASM'ye kayıtlı 40 yaş üzeri 500 kadında, 2015 yılı Mart- Nisan aylarında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, REALM (Rapid Estimation of Adult Literacy Measurement), YSÖ (Yetişkin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği), sosyodemografik anketi, meme kanseri bilgi ve tarama davranışlarını belirlemeye yönelik bir anket kullanılmıştır. Çalışmaya katılan kadınların ortalama yaşı 49,62±8,42 yıldı. Kadınların %52'si (n=260) kırsal ASM'ye kayıtlı olup, %51,2'si (n=256) ilkokul mezunu, %61,0'i (n=305) ev hanımı ve %74,4'ü (n=372) orta gelir düzeyine sahipti. REALM ölçeğine göre; kadınların %31,8'i (n=159) sınırlı/yetersiz SOY düzeyine sahipti ve ortalama YSÖ skoru 19,55±2,64 (min-maks=0-23)'tü. Kadınların REALM ve YSÖ skoru yaş arttıkça (p=0,010), eğitim düzeyi düştükçe (p<0,001) ve ekonomik durum kötüleştikçe (p<0,001) azalmaktaydı. Kadınların ortalama meme kanseri bilgi puanı 7,47±3,17'ydi (min-maks=0-15). Kadınların %55,2'si (n=261) hiç mamografi (MMG) çektirmemişti ve bu kadınlar en az bir kez MMG çektirenlere göre; daha düşük REALM puanına (p<0,001), daha düşük YSÖ puanına (p=0,185) ve daha düşük bilgi puanına (p=0,004) sahipti. Türkiye'de yapılan SOY çalışmaları oldukça sınırlıdır. Kanser tarama başarısının sağlanması için, birinci basamak hekimlerinin hastalarının SOY düzeylerinin farkında olması ve SOY düzeylerine uygun girişimlerde bulunması önemlidir.
Özet (Çeviri)
Breast cancer mortality rate under age 50 is decreasing as treatment options improved, awareness of community increased and screenings lead early diagnosis possible. Health literacy seems to be an important for cancer awareness and screening behavior and it's aimed to determine this relationship in Turkish women. This cross sectional study was conducted in 500 women who are above 40 years and applied to one rural and one urban primary healthcare centers (PHC) in March- April 2015, in Izmir, Turkey. REALM (Rapid Estimation of Adult Literacy Measurement) scale, (Adult Health Literacy Scale), sociodemographic questionnaire, breast cancer knowledge, screening behavior of women were used. Mean age of women was 49.62±8.428 years. Of the women, 52% (n=260) were registered at rural PHC, 51.2% (n=256) graduated from primary school, 61.0% (n=305) housewives and 74.4% (n=372) had average economic status. According to REALM 31.8% (n=159) had limited/inadequate HL and mean AHLS score was 19.55±2.64 (min-max=0-23). REALM and AHLS score of women was decreasing with increased age (p=0.010), low education (p<0.001) and economical status (p<0.001). Women having a job and applied to urban PHC had higher scores. Mean breast cancer knowledge score of women was 7.47±3.17 (min-max=0-15). Of the women 55.2% (n=261) never had mammography screening. Women who never had mammography screening had lower REALM (p<0.001), AHLS (p=0.185) and breast cancer knowledge score (p=0.004) than women who had at least once. HL studies in primary care are limited in Turkey. For cancer screening success, physicians have to be aware of their patients HL levels.
Benzer Tezler
- Kadınların sağlık okuryazarlık düzeyi ile meme kanseri taramasına yönelik sağlık inançları arasındaki ilişki
The relationship between women's health literacy level and their health beliefs on breast cancer screening
BÜŞRA ERKILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikYozgat Bozok ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİL ALBAYRAK
- 20 yaş üstü kadınlarda meme kanseri bilgi düzeyi ile sağlık okuryazarlığı ve genel sağlık düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between breast cancer knowledge level, health literacy and general health level in women over 20 years old
ESRA BİLGİLİ YEĞEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKCAN BASAT
- Ankara ilinde bir Kanser Erken Teşhis ve Eğitim Merkezi'ne başvuran kadınlarda sağlık okuryazarlık düzeyi, meme kanseri risk durumu ve bilgi tutum davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between health literacy level, breast cancer risk status, and knowledge, attitudes, and behaviors among women applying to A Cancer Early Diagnosis and Education Center in Ankara province
SÜREYYA POLAT
Doktora
Türkçe
2025
Halk SağlığıSağlık Bilimleri ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA ŞİRİN
- Kolorektal, meme ve serviks kanseri taramalarına katılan 50-65 yaş arası kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile kaygı ve anksiyete düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between health literacy and levels of anxiety and worry among women aged 50-65 participating in colorectal, breast and cervical cancer
SEVGİ ODABAŞ
- 40-69 yaş arasındaki kadınlarda meme kanseri bilgi düzeyinin ve sağlık okuryazarlığının meme kanseri tarama davranışlarına etkisi
The effect of breast cancer knowledge levels and health literacy on breast cancer screening behaviours in women aged 40-69
MERVE İNECİKLİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL