Kolorektal, meme ve serviks kanseri taramalarına katılan 50-65 yaş arası kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile kaygı ve anksiyete düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between health literacy and levels of anxiety and worry among women aged 50-65 participating in colorectal, breast and cervical cancer
- Tez No: 989704
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE ERGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ebelik, Halk Sağlığı, Midwifery, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Geriatrik Anksiyete, Kadın Sağlığı, Kanser Kaygısı, Kanser Taramaları, Sağlık Okuryazarlığı, Cancer Screening, Cancer Worry, Geriatric Anxiety, Health Literacy, Women's Health
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ebelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, kanser taramalarına katılan kadınların sağlık okuryazarlığı düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerle kaygı ile anksiyete arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikteki araştırma, 26 Mart–31 Mayıs 2024 tarihleri arasında Kocaeli Darıca Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) yürütülmüştür. Örneklemi, 50-65 yaş arası taramalara katılan 170 kadın oluşturmuştur. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Yetişkin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, Kanser Kaygı Ölçeği ve Geriatrik Anksiyete Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 54,8±3,8 yıl olup, %81,8'i evli ve %94,7'si sosyal güvencelidir. Eğitim düzeyi orta-yüksek olan kadınların %38,8'i üniversite mezunudur. Meme (%78,2) ve serviks (%71,2) kanseri taramalarına katılım oranı yüksek, kolorektal kanser taramasına katılım oranı ise düşüktür (%21,8). Sağlık okuryazarlığı puanı 14,7±3,5; kanser kaygısı 15,2±4,2; geriatrik anksiyete 19,0±11,4 olarak bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığı, yüksek eğitim ve gelir düzeyinde artarken yaşla birlikte azalmaktadır. Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz yapanlarda kaygı ve anksiyete düşük, ailede kanser öyküsü ve kronik hastalığı olanlarda ise yüksektir. Kanser kaygısı ile geriatrik anksiyete arasında pozitif ilişki bulunmuştur (r=0,32; p<0,001), ancak sağlık okuryazarlığı ile anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Kadınların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin orta düzeyde olduğu, yaş, eğitim ve gelir durumunun bu düzeyi etkilediği belirlenmiştir. Sağlık okuryazarlığı arttıkça sağlık davranışlarının olumlu yönde değiştiği, ancak kanser kaygısı ve anksiyete ile anlamlı ilişki bulunmadığı saptanmıştır. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları kaygı ve anksiyeteyi azaltırken, ailede kanser öyküsü ve kronik hastalık varlığı bu düzeyleri artırmaktadır. Bulgular, sağlık okuryazarlığının geliştirilmesinin kaygı yönetimi ve tarama programlarına katılım üzerinde dolaylı etkiler oluşturabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to determine the health literacy levels of women participating in cancer screenings and to examine the relationship between these levels, anxiety, and cancer-related worry. Materials and Methods: This descriptive and correlational study was conducted at the Kocaeli Darıca Cancer Early Diagnosis, Screening and Training Center (KETEM) between March 26 and May 31, 2024. The sample included 170 women aged 50–65 years who participated in cancer screening programs. Data were collected using the Demographic Information Form, Adult Health Literacy Scale, Cancer Worry Scale, and Geriatric Anxiety Scale. Results: Participants' mean age was 54.8±3.8 years; 81.8% were married and 94.7% had social security. Education levels were moderate to high, and 38.8% were university graduates. Participation was high for breast (78.2%) and cervical (71.2%) cancer screenings but low for colorectal screening (21.8%). Mean scores were 14.7±3.5 for health literacy, 15.2±4.2 for cancer worry, and 19.0±11.4 for geriatric anxiety. Health literacy increased with higher education and income but declined with age. Women with healthy eating and regular exercise habits had lower worry and anxiety, while those with a family history of cancer or chronic illness had higher levels. A positive correlation was found between cancer worry and geriatric anxiety (r=0.32; p<0.001), whereas no significant relationship existed between health literacy and these variables. Conclusion: Women's health literacy was moderate and affected by age, education, and income. Higher literacy supported healthier behaviors but was not linked to cancer worry or anxiety. Improving health literacy may indirectly aid anxiety control and participation in screening programs.
Benzer Tezler
- Van ili aile sağlığı merkezlerinde ve toplum sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının kanser tarama testleri hakkındaki bilgi düzeylerinin ve farkındalık durumlarının araştırılması
Research of cancer screening test knowledge levels and awareness of healthcare workers who work in family health centers and community health centers in Van province
MUSTAFA GÖNEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK KUŞASLAN AVCI
- Aile hekimliği asistanlarının kanser taramaları ve sağlıklı hayat merkezi konusundaki bilgi, tutum ve davranışları
Family medicine residents' knowledge, attitudes, and practices regarding cancer screening and healthy life centers
ZEYNEP DİLARA KARAÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞBA YILMAZ
- Birinci basamakta kanser erken tanısı ve izleminde aile hekimlerinin yeri: Bilgi, tutum ve davranışlarını belirlemeye yönelik kesitsel bir çalışma
The place of the family pyhsicians at cancer early diagnosis and follow -up in primary care: A cross-sectional study according to determine the knowledege, attitude and behaviour
ALİ ÖMER KOÇAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiAdnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKAY BAŞAK
- Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi klinik sınıf öğrencilerinin aile hekimliği uygulamasında erişkinlik çağında önerilen periyodik sağlık muayeneleri ve tarama testleri hakkındaki bilgi ve tutumlarının araştırılması
Investigating knowledge and attitudes of clinical class students' in Kocaeli University Faculty of Medicine with regard to periodic health examinations and screening tests recommended in adults
İSMAİL TALHA ÖZDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiKocaeli ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
- Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda aşırı teşhis ile ilgili bilgi ve görüşün değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge and behavior about overdiagnosis in patients HWO applied to Ankara University Faculty of Medicine İbni Sina Hospitalfamily Medicine Policlinic
OZAN ŞENGÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET UNGAN