Basit aracılık analizi ve tıpta bir uygulaması
Simple mediation analysis and its use in A medical research
- Tez No: 526335
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELCEN YÜKSEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoistatistik, Biostatistics
- Anahtar Kelimeler: Aracılık analizi, doğrudan etki, dolaylı etki, istatistiksel modeller, R programı, Aracılık, Biyoistatistik, Dolaylı etkiler, Tıp, İstatistik, İstatistiksel yöntemler, Direct effect, indirect effect, mediation analysis, R software, statistical models, Meditation, Bioistatistics, Indirect effects, Medicine, Statistics, Statistical methods
- Yıl: 2018
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Herhangi bir bilim dalında bir araştırmacının temel amacı değişkenler arasında bir ilişki olup olmadığını test etmek ve eğer herhangi bir ilişki varsa bu ilişkilerin yapısını incelemeye çalışmaktır. Ancak uygulamada genellikle sonuç değişkenlerini etkileyen faktörler arasındaki ilişkiler yeterince incelenmemektedir. Kurt Lewis tarafından bu durum“kara kutu modeli”olarak tanımlanmıştır. Buna göre bağımsız değişkenler bir kara kutu içinde bilinmeyen bir takım işlemlerden geçtikten sonra bir sonuç değişkeni üretmektedir. Bu model çıktının bağımsız değişkenlerle nedensel olarak ilişkili olduğunu söyleyebilse bile bunun nasıl ve neden ortaya çıktığı hakkında yeterli bilgi vermez. Elbette bu durum önemli bir kısıtlamadır. Aracılık analizi bağımsız (işlem) değişkenlerin bağımlı (sonuç) değişken üzerinde etkilerini nasıl gösterdiğini araştırır. Hayes'e göre aracılık analizinde bazı işlem değişkenleri bir veya daha fazla aracı değişken aracılığıyla sonuç değişkenini etkilemektedir. Dolayısıyla“X”ile gösterilen bir işlem değişkeninin“Y”ile gösterilen sonuç değişken üzerindeki etkisi iki ayrı yoldan incelenmektedir. Bunlardan birincisi X işlem değişkeninin“M”aracı değişken yoluyla Y üzerinde yapmış olduğu“dolaylı”etki (X --> M --> Y) ve X işlem değişkeninin Y sonuç değişkeni üzerindeki“doğrudan”etkisidir(X --> Y). Bu araştırma için son 6 aydır kronik ağrı kriterlerini karşılayan romatolojik hastalıkları olan klinik örneklemden elde edilen veriler kullanılmıştır. Veri setindeki değişkenler arasında, klinik teoriler de dikkate alınarak, çeşitli basit aracılık modelleri oluşturulmuştur. Modelleme sırasında değişken türleri arasındaki tüm olası kombinasyonlar düşünülerek basit aracılık modelleri oluşturulmuştur. Her bir model ayrı ayrı analiz edilmiş elde edilen sonuçlar ayrı ayrı yorumlanmıştır. Geleneksel yöntemlerin sınırlılıkları da düşünüldüğünde basit aracılık analizi ve daha karmaşık ya da ileri aracılık modelleri önümüzdeki yıllarda daha da önemli bir yer edinecek gibi durmaktadır.
Özet (Çeviri)
The main aim of the researchers in any discipline is to test whether there is a relationship among in the variables. If there is any relationship, they are trying to examine the structure of this relationship. But, in practice, the relationship among factors influencing the outcome variables usually not sufficiently considered. This is defined as the“black box model”by Kurt Lewis. Accordingly, the independent variables produce an outcome variable after many unknown processes in the black box. Even this model demonstrated that output is experimentally associated with the independent variable, this model does not give enough information about how and why this relationship occurs. Of course, this is a considerable restriction. Mediation analysis examines how happen the effect of independent variable on a dependent variable. According to the Hayes, in mediation analysis, some treatment variables affect the outcome variable through one or more intermediate variables. Thus, the effect of treatment variable indicated by“X”on outcome variable indicated by“Y”can be checked in two ways. The first of these, X variable makes an“indirect”effect on the Y through the mediating variable“M”(X --> M --> Y)and the second is treatment variable X is a“direct”effect on the outcome variable Y (X --> Y). For this study, a sample was examined consisting of rheumatology patients with chronic pain for six months. Between the variables in the data set, taking into account the clinical theories, it was created a variety of simple mediation models. During modeling, considering all the possible combinations among types of variables, various simple mediation models have been developed. Each model is individually analyzed, and the obtained results were evaluated separately. When considering the limitations of traditional methods, the simple mediation analysis, and more complex or advanced mediation models seems to get more and more important place in the coming years.
Benzer Tezler
- Deneysel tip 1 diabetes mellitus'ta aralıklı hipoksinin kalpte hıf-1/vegf yolağı üzerine etkisi
Effect of intermittent hypoxia on cardiac hif-1/vegf pathway in the experimental type 1 diabetes mellitus
DERYA GÜZEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
FizyolojiAnkara ÜniversitesiFizyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN FIÇICILAR
- Prepubertal dönemdeki dişi sıçanlara kronik asprosin uygulamasının puberteye geçiş ve üreme sistemi üzerindeki etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of chronic asprosin administration on the transition to puberty and reproductive system in prepubertal female rats
ZEYNEP DİLA ÖZ
- Birinci basamakta çalışan hekim, ebe ve hemşirelerde yapay zekâ kaygısı, yapay zekâ okuryazarlığı ve sağlık hizmetlerinde yapay zekâ kullanımına yönelik tutumun değerlendirilmesi
Evaluation of artificial intelligence anxiety, AI literacy, and attitudes toward the use of artificial intelligence in health services among physicians, midwifes, and nurses working in primary care
AFRANUR ŞENTÜRK HAYAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUĞU USANMA KOBAN
- Anadolu arı sütlerinde şeker ve organik asit içeriklerinin kapiler elektroforez ile tayini ve antioksidan aktivite araştırması
Determination of sugar and organic acid contents in anatolian royal jellies by capillary electrophoresis and investigation of antioxidant activity
ÜLKÜ NİDA ÇOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Kimyaİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP KALAYCIOĞLU
- Sezaryen doğum yapan kadınlarda ameliyat öncesi anksiyetenin ameliyat sonrası iyileşme kalitesine etkisi
The effect of preoperative anxiety on the quality of postoperative recovery in women undergoing cesarean delivery
REYHAN YESEVİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ÇETİN