Geri Dön

Trabzon Ayasofya Müzesi ile Boztepe mezarlığındaki Osmanlı mezar taşları

Ottoman tomb stones in Trabzon Hagosophia Museum and Boztepe cemetery

  1. Tez No: 692323
  2. Yazar: DAVUT KAYA
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. EYÜP NEFES
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Sanat Tarihi, Tarih, Art History, History
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2021
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: 124

Özet

Bu araştırmada Trabzon Ayasofya Müzesi ile Boztepe Mezarlığında bulunan toplam 29 adet Osmanlı mezar taşı konu edilmiştir. Bahsi geçen mezar taşları Osmanlı devletinin son 3 yüzyılını (1701-1923) kapsamaktadır. Haziredeki mezar taşları Arapça, Farsça ve Osmanlıca olarak ta'lik, sülüs, nesih ve nesta'lik şeklinde yazılmışlardır. Ayasofya Müzesindeki çalışmamıza konu olan mezar taşlarının mezarlarının yerleri bilinmemektedir. Bahsi geçen mezar taşları, Trabzon'un farklı yerlerinde ki mezarlıkların çeşitli sebeplerle taşınması sonucu Ayasofya'ya getirilmiş ancak bu taşların nereden geldiğiyle alakalı bir bilgiye rastlanılmamıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ayasofya Müzesi bölgesinde yenileme çalışması yaparak mezar taşları için bir sergi alanı oluşturup 2020 yılında halkın ziyaretine açmıştır. Sergi alanı 2 bölgeden oluşmaktadır. 1. Bölge alana giriş kapasının doğu tarafında boyuna bir yapı oluşturacak şekilde yan yana dizilmişlerdir. Mezar taşlarının arasında Gülbahar Hatun türbesinin haziresinden getirilen taşlar da bulunmaktadır. 2. Bölge ise alana giriş kapısının batı tarafındaki kapıdan girerek gidilen çay bahçesinin kuzey tarafında U şekline benzer bir yapı oluşturularak sergilenmektedir. Bu alandaki mezar taşlarının ekseriyeti kırık taşlardan oluşmakta ve ayrı ayrı sergilenmektedir. Yine bu bölgede 1. Bölgede olduğu gibi Gülbahar hatun türbesi haziresinden getirilen mezar taşları bulunmaktadır. Ayasofya Camii ve Müzesi alanında 60'a yakın mezar taşı bulunmaktadır. Bizim konu edindiğimiz mezar taşları 20 adet olup bunlardan 3 tanesi sandukasıyla beraber alanda sergilenmektedir. Yapılan çalışmalar sonucunda 2 kardeşin aynı sandukaya beraber defnedildiği anlaşılmaktadır. Boztepe Mezarlığında ise 3 adet sandukaya rastlanmıştır. Bu sandukalar mezarlığın batı tarafında aynı alanda yer almaktadır. Kuzey tarafta yer alan Sanduka da 1 adet mezar taşı bulunmaktadır. Güneyde olan 2 sanduka yan yana olup batı taraftaki sandukada 2 adet mezar taşı doğu taraftaki sandukada 3 adet mezar taşı bulunmaktadır. Buradaki mezar taşlarının renklerinin siyah olduğu göze çarpmaktadır. Mezar taşlarında ki şahıs bilgileri, yazı çeşitleri, kullanılan malzemenin yanı sıra şahidelerde kullanılan süslemeler, tezyinatlar ve motiflerle ilgili bilgiler irdelenmiştir.

Özet (Çeviri)

In this study, a total number of 29 Ottoman tombstones located in Trabzon Hagia Sophia Museum and Boztepe cemetery are discussed. The tombstones in question span the last three centuries (1701-1923) of the Ottoman Empire. The tombstones inside the burial ground were written in Arabic, Persian, and Ottoman in the forms of ta'lik, sülüs, nesih, and nesta'lik. The locations of the graves corresponding to the tombstones discussed in our study conducted within Ayasofya Museum are unknown. The tombstones in question were brought to Ayasofya as a result of the relocation for various reasons of cemeteries initially located in different parts of Trabzon. However, no information was found pertaining to their original locations. The Ministry of Culture and Tourism established an exhibit area for the tombstones after conducting renovations within the area around Ayasofya Museum and opened it to the public in 2020. The exhibit area consists of two sections. Section one is located to the east of the entrance to the area as a set of items placed side-by-side, forming an elongated structure. Among the tombstones, stones brought from the burial ground located within Gülbahar Hatun sepulcher are also present. Section two is located to the north of the recreation space accessible through the gate located to the west of the area entrance, displayed in the form of a structure similar to that of the section one but in a“U”shape. The entirety of the collection in this section consists of broken stones that are displayed separately. Again, in this section, as it is in the first section, there are tombstones brought from the burial ground located in Gülbahar Hatun sepulchre. Close to 60 tombstones are located within the grounds of Ayasofya Museum and mosque. The number of tombstones discussed here is twenty, three of which are displayed within the area together with their sarcophagi. Studies have concluded that two brothers were interred within the same sarcophagus. Three sarcophagi were found within Boztepe cemetery. These sarcophagi are in the same area in the western section of the cemetery. The sarcophagus located in the northern side of this section contains one tombstone. The two sarcophagi located in the southern side are placed side-by-side. The one that is located to the west contains two tombstones, while the one located to the east contains three. These tombstones have the distinction of being coloured black. The adornments, ornamentations, and the motifs used on the stones were examined. In addition, the personal information given on the tombstones, the writing styles and the material used were also examined.

Benzer Tezler

  1. Tarihi yapı ve çevrelerinin görsel peyzaj kalite analizi: Trabzon Kenti örneği

    The visual Landscape quality analysis of historic buildings and their environment: The case of Trabzon City

    YILDIZ DEMİRBAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Peyzaj MimarlığıAtatürk Üniversitesi

    Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. IŞIK SEZEN

  2. Trabzon ilinde kültür turizmi ve turizm planlamasına etkisi

    Culture tourism in Trabzon and its effects on tourism planning

    DENİZ SAĞLAM YÜKSEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    CoğrafyaÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

    Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. OKAN YAŞAR

  3. Pivoting on the church of St. John Exoteichos: From the empire to modern Trabzon

    Aziz Yahya Exoteıchos kilisesi ekseninde: Trebizond imparatorluğundan modern Trabzon'a

    GÖNÜLNUR DEMET

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Mimarlıkİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. BURCU ŞENYAPILI ÖZCAN

    DOÇ. DR. AYŞE BELGİN HENRY

  4. Tarih öğretiminde öğrencilerin somut kültürel miras farkındalığına ilişkin görüşleri: Bir yerel tarih çalışması

    Students' views on tangible cultural heritage awareness in history teaching: A local history study

    CELALEDDİN BABA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimAtatürk Üniversitesi

    Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYDIN GÜVEN

  5. Bilgisayar simülasyonu yöntemi ile camilerin akustik açıdan değerlendirilmesi ve düzenlenmesi: Trabzon ve Rize örneği

    The evaluation of acoustics of mosques with computer simulation method: The case of Trabzon and Ri̇ze

    BARIŞ İLBAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    MimarlıkKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA KAVRAZ