XI. yüzyıl Basra Mu'tezilesi'nde ma'dûmun şeyiyyeti ve ezelîlik problemi
Thingness of the ma'dum and the problem of eternity in the 11th century Basrian Mu'tazila
- Tez No: 712113
- Danışmanlar: PROF. DR. MAHMUT AY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: 11. yüzyıl, Ezelilik, Eş`ari, Kelam, Kur'an-ı Kerim, Mutezile, Yokluk, İslamiyet, 11. century, Eternal, Eş`ari, Islamic theology, Koran, Mutazila, Absence, Islam
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kelam ve felsefe tarihinde; varlığın yanı sıra yokluk (adem) da tartışma konusu edilmiştir. Basra Muʻtezilesi Ekolü'nün; maʻdûmun (var olmayanların) da nesne ve şey olduğuna yönelik iddiası; Eşʻarîlerin şiddetli itirazlarıyla karşı karşıya kalmıştır. Eşʻarîlere göre bu iddia; âlemin ezelîliği düşüncesini de içinde barındırmaktadır. Oysaki kelam düşüncesinde Tanrı'dan başka ezelî varlık kabul etmek mümkün değildir. Bu tez; Eşʻarîlerin âlemin ezelîliği yönündeki itirazını hem Muʻtezilî hem de Eşʻarî kaynaklardan yararlanarak ele almıştır. Çalışma boyunca; maʻdûmun şeyliği düşüncesinin âlemin ezelîliği anlamına gelip gelmediği tartışılmıştır. Bu tartışmada, XI. yüzyılda yaşamış Muʻtezilî ve Eşʻarî düşünürlerin eserleri ana odak noktası seçilmiştir. Yokluk ve ezelîlik ilişkisi; bu konuyla irtibatlı olan“varlığın doğası”,“yoktan yaratma”,“ilahî bilgi”ve“ilahî zât”konularıyla koordineli bir şekilde tartışılmıştır. Bu minval üzere tezimiz; yokluk konusunu önce ontolojik, sonra da teolojik bağlamda incelemiştir. Bu analizler neticesinde; yokluk düşüncesinin Muʻtezile'nin Tanrı ve âlem tasavvuruyla bütünlük ve uyumluluk arz ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Var olmayanların da bir tür gerçekliğe sahip olması; Muʻtezilî kelam sisteminde âlemin ezelîliği gibi bir sonuca götürmemektedir. Maʻdûmun şeyiyyeti; onların ezelî varlık olduğunu değil, Tanrı'nın ilim ve kudretinin nesnesi olarak ezelden beri var olma imkânını taşıdığını ifade eder.
Özet (Çeviri)
In the history of kalâm and philosophy, non-existence (adam) is a subject of discussion as well as existence. The claim of Basrian School of that the ma'dum (non-existent) is also an object and a thing has faced strong objections from the Ashʻarites. According to the Ashʻarites, this claim also contains the idea of the eternity of the universe. However, in the concept of kalam, it is not possible to accept an eternal existence other than God. This thesis discussed the objection of the Ashʻarites to the eternity of the universe by making use of both Muʻtezilite and Ashʻarite sources. Throughout the study, it has been discussed whether the idea of thingness of the ma'dum implies the eternity of the universe. In this debate, the works of Muʻtazilite and Ashʻarita thinkers who lived in the 11th century were chosen as the main focus. The association between non-existence and eternity has been discussed together with the relevant topics such as“nature of being”,“creation out of nothing”,“divine knowledge”and“divine essence”related to this subject. Thus, our thesis examined the subject of absence first in an ontological and then theological context. As a result of these analyzes; It has been concluded that the idea of absence presents integrity and compatibility with Muʻtazila's conception of God and the universe. The fact that non-existence ones also have some kind of reality does not lead to a conclusion like the eternity of the universe in the Muʻtazilite kalam system. The fact that maʻdûms are shay (things), does not mean they are eternal entities. It means that maʻdûm has the opportunity of existing from eternity as the object of God's knowledge and power.
Benzer Tezler
- Karşılaştırmalı olarak islam siyasi düşüncesinde otorite kavramı
Başlık çevirisi yok
HALUK ALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NİYAZİ ÖKTEM
- Ebû Ali el-Gassânî ve Takyîdü'l-Mühmel isimli eseri
Abū ʻAli al-Ghassānī and His Work Taqyīd al-Muhmal
ALİ YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA MACİT KARAGÖZOĞLU
- Bizans imparatoru VI. İoannes Kantakouzenos ve dönemi (1347-1354)
Byzantine emperor John VI Cantacuzene and his reign (1347-1354)
MEHMET BUĞRA BAŞER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
TarihMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT KEÇİŞ
- Türkiye rüzgarlarının alan-zaman modellemesi
Spatio-temporal modeling winds of Turkey
AHMET DURAN ŞAHİN
- Aspect verbal en grec Istanbouliote: modele de description fonctionnaliste
Başlık çevirisi yok
EMİNE YAVAŞGEL
Yüksek Lisans
Fransızca
1993
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NÜKHET GÜZ