EVLİYÂ ÇELEBİ‟NİN SEYAHATNÂME‟SİNDE GÖRSEL SANAT ESERLERİNİN TASVİRİ: EKFRASTİK BİR YAKLAŞIM
EVLİYÂ ÇELEBİ‟NİN SEYAHATNÂME‟SİNDE GÖRSEL SANAT ESERLERİNİN TASVİRİ: EKFRASTİK BİR YAKLAŞIM
- Tez No: 748990
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAVVA NURAN TEZCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2020
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi
- Enstitü: Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Antik Yunan ve Roma kültüründe retorik uygulamalarının bir parçası olan ekphrasis en temel anlamıyla, görsel bir nesnenin sözle ifade edilmesidir ve zaman içinde yazınsal bir araç haline gelmiĢtir. Homeros'un İlyada'sında Akhilleus'un kalkanının tasvir ediliĢinden bu yana ekphrasis, yazarların, tarihçilerin, sanat eleĢtirmenlerinin sıklıkla baĢvurduğu bir yazınsal uygulamadır. Görsel sanat eserlerinin Ģiir, roman gibi kurmaca metinler aracılığıyla tasviri olarak uygulandığı gibi; tarih, sanat eleĢtirisi ve seyahat alanında yazılan düzyazı metinlerinde de karĢımıza çıkar; yazarın tasvir ettiği nesneyi ele alıĢ biçimini çözümlemek için incelenir. Ekphrasis incelemeleri, yazarın nesnellik ve öznellikle kurduğu iliĢkinin, dıĢavurduğu öznelliğinin yapıtaĢlarının yazınsal unsurlar aracılığıyla saptanmasına imkan verir. Bu tezde, seyyah-yazar Evliyâ Çelebi'nin Seyahatnâme'de ayrıntılı olarak tasvir ettiği camileri, kiliseleri ve manastırları, resim ve heykelleri nasıl bir ―ekfrastik‖ yaklaĢımla ele aldığı incelenecek, bilhassa estetik değerlendirmesine etki eden öznel faktörlerin yazı pratiğinde nasıl ortaya çıktığı irdelenmeye çalıĢılacaktır. Özünde dilsiz nesneyi konuĢturma eylemi olan ekfrasis, Evliyâ Çelebi'nin temsilinde nasıl bir kurmaca diline iĢaret eder? Bu dilin yarattığı orijinal nesneden bağımsız yeni görüntüler, baĢka bir deyiĢle Evliyâ'nın oluĢturduğu imgeler nasıl özellikler gösterir? Evliyâ Çelebi'nin ―ekfrastik‖ anlatısında gözlemlenen kiĢisel beğeninin ve kültürel konumlanmanın yansıması estetik bakıĢa nasıl bir etkide bulunur? Bu sorgulama Seyahatnâme yazarının estetik bakıĢının nasıl Ģekillendiğini gözlemlemeye ve metnin bu konu üzerinden saptanacak yeni yazınsal özelliklerini ortaya koymaya yönelik bir yaklaĢımın modeli olmayı hedeflemektedir. Sosyal bilimlerin çeĢitli alanlarına inceleme konusu olmuĢ Seyahatnâme'nin kurmaca disiplini içinde daha kapsamlı değerlendirilebilmesi için imkan sağlayan ekphrasis meselesi, görsellik ve yazı iliĢkisine dayandığı için Seyahatnâme çalıĢmalarına yeni bir disiplinlerarası bakıĢ kazandıracaktır. Anahtar Kelimeler Evliyâ Çelebi, Seyahatnâme, ekfrasis, estetik bakıĢ, görsellik ve yazın
Özet (Çeviri)
As a part of the ancient Greek and Roman rhetorical practices, ekphrasis basically means the verbalisation of a visual object, and it has become a literary tool in time. Since the description of Achilles' shield in Homer's İlliad, ekphrasis has been a frequently used literary practice which writers, historians, art critics apply. Ekphrasis can be applied as the description of visual art objects through the fictional forms such as poetry and novel as well as it occurs in the prose concerning history, art criticism and travelogues; it is studied in order to analyse writer's handling with the description of the object. Ekphrasis studies enable to capture the writer's relationship between objectivity and subjectivity, the elements of his/her expressed subjectivity, through literary tools. This study will examine Evliyâ Çelebi's ―ekphrastic‖ approach in describing mosques, churches and monasteries, paintings and sculptures in Seyahatnâme (The Book of Travels), especially focusing on how the subjective factors determining the writer's aesthetic appreciation occur in his literary practice. What kind of a fictive language does ekphrasis, which is essentially the act of making the silent image talk, show in Evliyâ Çelebi's representation? What are the characters of the new images created by this language, which is independent from the original objects, in other sense the images which Evliyâ created on his own way? How does the reflection of personal taste and cultural positioning affect aesthetic view of Evliyâ Çelebi's ―ekphrastic‖ narrative? This questioning aims to observe how the aesthetic view of Seyahatnâme's author takes shape and to be a model of an approach to put forth the new literary qualities of Seyahatnâme's in the light of ekphrasis study. The problem of ―ekphrasis‖ enables Seyahatnâme which has been already a study topic for various social sciences, to be evaluated in the discipline of fiction more widely. As the issue concerns basically the relationship between visuality and writing, it would bring a new interdisciplinary approach to Seyahatnâme studies. Keywords Evliyâ Çelebi, Seyahatnâme (The Book of Travels), ekphrasis, aesthetic view, visuality and literature
Benzer Tezler
- Evliyâ Çelebi'nin Seyahatnâme'sinde görsel sanat eserlerinin tasviri: Ekfrastik bir yaklaşım
Description of the visual art objects in Evliyâ Çelebi's book of travels: An ekphrastic approach
NİLAY KAYA
Doktora
Türkçe
2016
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURAN TEZCAN
- Anadolu Türkçesi ile yapılan en eski Tezkiretü'l-Evliya tercümesi ve dil özellikleri (2 cilt)
Başlık çevirisi yok
ORHAN YAVUZ
Doktora
Türkçe
1986
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. A. MERTOL TULUM
- Kraft kağıt fabrikaları atık sularının ozonlama ile temizlenmesi
Başlık çevirisi yok
MÜFİDE DİNÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HUNAY EVLİYA