Segâh Tekbir ve Segâh Salât-ı Ümmîye'nin Kalkandelen'deki icrası ve yayılma kuramı üzerinden incelenmesi
Performance of Segâh Tekbir and Segâh Salat-i Ummiye in tetovo and examination via diffussionism
- Tez No: 766261
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİKMET TOKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Sanat Tarihi, Music, Art History
- Anahtar Kelimeler: Buhurizade Mustafa Itri Efendi, Dini müzik, Etnomüzikoloji, Hakim kültür, Kalkandelen, Makamlar, Müzik eserleri, Segah makamı, İcra, İslam kültürü, Buhurizade Mustafa Itri Efendi, Religious music, Ethnomusicology, Dominant culture, Kalkandelen, Modes, Music works, Segah mode, Performing, Islamic culture
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dinî müzik hemen her kültürde karşımıza çıkan bir olgudur. Dinî duyguların perçinlenmesi, ibadet ve toplumsal birliğin sağlanması gibi amaçlar başta olmak üzere yüzyıllar hem dinî hem de harici mekânlarda icra edilmektedir. İslamiyet ele alındığında dinî müziği cami ve tekke müziği olmak üzere ikiye ayırmak mümkündür. İslam coğrafyasında geniş kitlelerce bilinen ve okunan yüzlerce dinî müziğin içinde Segâh Tekbir ve Segâh Salat-ı Ümmiye belki de en bilinenleridir. Bu çalışmada Itrî'ye ait Segâh Tekbir ve Segâh Salat-ı Ümmiye adlı eserlerin Kuzey Makedonya'nın Kalkandelen şehrindeki varlığı çeşitli Sosyal Bilim kavramları üzerinden incelenmiştir. Eserlerin Kalkandelen'deki varlığı İslamiyet'in bölgeye yayılımıyla doğru orantılı olarak ortaya çıkmış, dinî müzik oluşlarının yanı sıra eserler kültürel bir meta olarak da ele alınmıştır. Çalışmada H. R. Rivers, A.C. Haddon, G. E. Smith'in katkıda bulunduğu yayılma kuramından (difüzyonizm), H.G. Gadamer'in ufukların kaynaşması (fusion of horizons) fikrinden ve kültürleşme teorisinden yararlanılmıştır. Söz konusu eserler bir kod olarak ele alınmış, yayılma sonrasındaki varlığı kod ve kodun çözümlenmesi şeklinde analiz edilmiştir. Çalışmada literatür taramasının yanı sıra kotalandırılmış anket ve yarı yapılandırılmış görüşme teknikleri kullanılmış, bu sayede söz konusu eserlerin Kalkandelen'deki icrası birebir deneyimlenmiştir. Söz konusu eserler bölge halkınca dinî bir eser olarak kabul edilmenin yanı sıra Türk kültürüyle de ilişkilendirilmektedir. Eserlerin Kalkandelen'deki varlığı kültürel ve müzikal olmak üzere 2 temel başlıkta ele alınmıştır. Çalışma sonucunda eserlerin Kalkandelen'deki kullanım alanı ve amacı hususunda yani eserlerin Kalkandelen'deki kültürel varlığında bir değişiklik saptanmamış, Türk kültürüyle paralel kullanım alanları ve amaçları olduğu tespit edilmiştir. Ancak müzikal açıdan icra pratiklerinde gözle görülür farklar saptanmış ve bu farklar sahadan alınan kayıtların notaya aktarılması üzerinden gösterilmiştir.
Özet (Çeviri)
Religious music is an element that we encounter in almost every culture. It has been performed in both religious and external places for centuries, especially for purposes such as riveting religious feelings, worship and ensuring social unity. Considering Islam, it is possible to divide religious music into two sections as mosque music and tekke / dervish lodge music. Segâh Tekbir and Segâh Salat-ı Ümmiye are perhaps the most well-known of the hundreds of religious songs that are widely known and sung in the Islamic geography. In this thesis, the performance of Itrî's Segâh Tekbir and Segâh Salat-ı Ümmiye in the city of Tetovo, North Macedonia were examined. The existence of the pieces in Tetovo has emerged in direct proportion to the spread of Islam in the region, and besides being religious music, the pieces are also considered as a cultural elements. In the study, H. R. Rivers, A.C. Haddon, from diffusionism contributed by G. E. Smith, and H.G. Gadamer's idea of fusion of horizons, and acculturation theory was utilized. The pieces in question were considered as a code, and their existence after difussionism was analyzed in the form of code and code analysis. In addition to the literature review, quota survey and semi-structured interview techniques were used in the thesis, so that the performance of the pieces in question in Tetovo was experienced one-on-one. The pieces in question are accepted as a religious element by the people of the region, and the same time they are strongly associated with Turkish culture. The existence of these pieces in Tetovo is discussed under two main headings: cultural and musical. As a result of the thesis, there was no change in the usage area and purpose of the artifacts in Tetovo, that is, in the cultural existence of the artifacts in Tetovo, and it was determined that they had parallel usage areas and purposes with the Turkish culture. However, in terms of musical performance, visible differences have been detected and these differences have been shown through the transfer of the recordings taken from the field to notation.
Benzer Tezler
- Buhûrîzâde Mustafâ Itrî Efendi'nin Segâh Ayîn-i Şerîfi'nin elde bulunan beş önemli nüshasının karşılaştırılarak incelenmesi
Comparative research of Buhûrîzâde Mustafâ Itrî Efendi's available five important copies of Segâh Ayîn-i Şerîf
İSMAİL YÖRÜKÇÜOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
MüzikGazi ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EMRAH HATİPOĞLU
- Son iki yüzyılda geleneksel Türk sanat musikisinin makam dağarındaki değişmeler
Başlık çevirisi yok
SERHAD DURMAZ
- Segah makamında tar için taksim çeşitlemeleri
Başlık çevirisi yok
NEVCİVAN ÖZEL SEVİNDİK
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiGüzel Sanatlar Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. ŞENEL ÖNALDI
- Neyzen Ali Doğan Ergin'in Ferahnâk Aşîran Mevlevî Âyîn-i'nin makam, usûl ve ezgisel yönden incelenmesi
The observation Ferahnak Asiran Mevlevi ritual by ney player Ali Doğan Ergin in terms of style and pattern
MUHAMMET SEFA POLAT