Sağlık okuryazarlığı ve sağlık sistemlerine güvensizlik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between health literacy and distrust in health care systems
- Tez No: 808114
- Danışmanlar: PROF. DR. YUNUS EMRE ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Güven, Okuryazarlık, Sağlık Okuryazarlığı, Sağlık Sistemlerine Güvensizlik, Güvensizlik, Sağlık sistemleri, Ölçekler, Trust, Literacy, Health Literacy, Distrust in Health Systems, Confidence, Insecurity, Health systems, Scales
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İçinde bulunduğumuz çağda mevcut sağlık sistemleri, hızla artan ilerlemelerle beraber daha karmaşık ve belirsiz bir hal almıştır. Sağlık sistemlerinde taraflardan biri olan hastaların, bu durumda kendilerini daha güvensiz hissetmeleri mümkündür. Sağlık sisteminde hastaların da söz sahibi olmaları, beklenti ve şikayetlerini daha doğru dile getirmeleri ve kendilerini daha iyi hissetmeleri için sağlık okuryazarlığı düzeylerinin yükseltilmesi gerekir. Yüksek sağlık okuryazarlığına sahip bireylerin sağlıklarına daha fazla dikkat ettiği görülmüştür. Kişilerin sağlık okuryazarlığı yüksek olduğunda hekim-hasta ilişkisi ve iletişimi daha sağlıklı olacaktır. Doğru iletişim karşılıklı güven ortamı oluşturur. Tanı ve tedavi sürecinde güven, hem hasta hem sağlık sistemi açısından olumlu etkilere sahiptir. Araştırmanın amacı bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile sağlık sistemlerine güvensizlik durumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış olup örneklem büyüklüğü 450 kişiden oluşmaktadır. Veri toplama aracında demografik bilgi sorularının yanı sıra; Suka ve arkadaşları (2013) tarafından geliştirilen ve Türkoğlu ve Kılıç (2021) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılmış Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ile Rose ve arkadaşları (2004) tarafından geliştirilen ve Yeşildal ve arkadaşları (2019) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılmış Sağlık Sistemlerine Güvensizlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin %56'sı (252 kişi) kadın, %35,1'i (158 kişi) 30 yaş ve üzerinde, %65,6'sı (295 kişi) bekar, %50,2'si lisans mezunudur. Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması x̄=3,80 ve Sağlık Sistemlerine Güvensizlik Ölçeği puan ortalaması x̄=2,91 olarak bulunmuştur. Kişilerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri cinsiyet, medeni hal, yaş, öğrenim durumu ve yaşanılan yere bağlı olarak değişirken; bu faktörlerin kişilerin sağlık sistemlerine güvensizlik düzeylerini etkilemediği görülmüştür. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve alt boyutları ile Sağlık Sistemlerine Güvensizlik Ölçeği arasında yapılan Pearson Korelasyon analizine bakıldığında aralarında negatif yönde zayıf düzeyde ilişki bulunmaktadır. Buna göre kişilerin sağlık okuryazarlığı seviyeleri arttıkça sağlık sistemlerine duydukları güven de artmaktadır. Regresyon analizi incelendiğinde ise sağlık sistemlerine güvensizlikte gerçekleşen değişimin %4,4'ü sağlık okuryazarlığı tarafından açıklanmaktadır.
Özet (Çeviri)
In the age we live in, the existing health systems have become more complex and uncertain with the rapidly increasing progress. It is possible for patients, who are one of the parties in health systems, to feel more insecure in this situation. Health literacy levels should be increased in order for patients to have a say in the health system, to express their expectations and complaints more accurately, and to feel better. It has been observed that individuals with high health literacy pay more attention to their health. When people's health literacy is high, physician-patient relationship and communication will be healthier. Correct communication creates an environment of mutual trust. Confidence in the diagnosis and treatment process has positive effects on both the patient and the health system. The aim of the study is to examine the relationship between individuals' health literacy levels and their distrust in health systems. Quantitative research method was used in the study and the sample size consisted of 450 people. In addition to demographic information questions in the data collection tool; The Health Literacy Scale developed by Suka et al. (2013) and adapted to Turkish by Türkoğlu and Kılıç (2021), and the Health System Distrust Scale developed by Rose et al. (2004) and adapted into Turkish by Yeşildal et al. (2019) were used. 56% (252 people) of the individuals participating in the research are women, 35.1% (158 people) are 30 years old and over, 65.6% (295 people) are single, 50.2% are undergraduates. Individuals' Health Literacy Scale mean score was x̄=3,80 and Health Systems Distrust Scale mean score was x̄=2,91. While people's health literacy levels vary depending on gender, marital status, age, education level and place of residence; it has been observed that these factors do not affect the level of distrust of people's health systems. When the Pearson Correlation analysis made between the Health Literacy Scale and its sub-dimensions and the Health Systems Insecurity Scale is examined, there is a weak negative relationship between them. Accordingly, as people's health literacy levels increase, their trust in health systems also increases. When the regression analysis is examined, 4.4% of the change in distrust of health systems is explained by health literacy.
Benzer Tezler
- Sağlık hizmeti kullanıcılarının tele-tıp kullanımı ve sağlık sistemine güven düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the tele-medicine use of healthcare users and the relationship between their level of distrust in healthcare system
SEDA VARDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sağlık YönetimiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK USLU
- Sağlık haberleri ile biyoteknoloji tutumu arasındaki ilişkide sağlık sistemine güvensizliğin rolü
The role of distrust in the health system in the relationship between health news and biotechnology attitudes
BÜŞRA ŞÜHEDA KAYADELEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halkla İlişkilerSüleyman Demirel ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RUKİYE ÇELİK
- Sağlık kaygısı, algılanan stres, çevrimiçi sağlık bilgisi arama (siberkondri), sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiler
Relationships between health anxiety, perceived stress, online health information search (cyberchondria), health literacy
ESMA ATALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sağlık YönetimiSelçuk ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEBNEM YÜCEL
- Yetişkinler için Sürdürülebilir Beslenme Okuryazarlığı Ölçeğinin geliştirilmesi ve uygulanması
Developing and implementing the Sustainable Nutrition Literacy Scale for Adults
ELİF GÖKMEN
Doktora
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikSelçuk ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZAN AKTAŞ
- Erişkinlerde sağlık okuryazarlığının sağlık sistemlerine güvensizlik ve anksiyeteyle ilişkisi
Effect of health literacy on health system distrust and anxiety among adults
ÖYKÜM KALENDER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY