Yazma eserlerde görülen mürekkep ve boyar madde bozulmalarının tespiti ve koruma onarım önerisi 15. yüzyıla ait el yazması üzerinde incelemeler
Determination of ink and dyeing materials in manuscripts and conservation proposal examination on 15th century manuscript
- Tez No: 831263
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLDER EMRE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Güzel Sanatlar, Arkeometri, Archeology, Fine Arts, Archaeometry
- Anahtar Kelimeler: Demir mazı mürekkebi, korozyon, antioksidan, konservasyon, XRF, Raman, Güzel sanatlar, Klasik arkeoloji, Tarihi koruma, Türk el sanatları, Iron gall ink, corrosion, antioxidant, conservation, XRF, Raman, Fine arts, Classical archeology, Historic preservation, Turkish handcrafts
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Taşınabilir Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yazma eserlerde görülen mürekkep ve boyar madde bozulmalarının tespiti konulu bu çalışmanın amacı demir mazı mürekkebinin bozulma durumunun araştırılması ve konservasyon yönteminin belirlenmesidir. Bu çalışmada 15. yüzyıla ait olan El-Mebsut adlı yazma eserin bozulmuşluk durumu fiziksel ve kimyasal olarak incelenmiştir. Bu incelemeler, yazma eserin yoğun korozyonlu sayfası üzerinde pH ölçümleri, Bathophenanthroline Gösterge kâğıdı incelemeleri, UV incelemeleri, X-Işınları Floresans (XRF) Spektroskopisi ve Raman Spektroskopisi analizlerinin gerçekleştirilmesiyle yapılmıştır. Hasar derecesine göre gruplandırılan bölümlerin farklı alanlarından alınan yüzey pH'ı hasarlı alanlarda 1,90-2,30; hasarsız alanlarda 5,28-6,02; orta hasarlı alanlarda ise 3,02-4,15 aralığındadır. Selüloz degradasyonunda önemli role sahip olan asit derecesi El-Mebsut'ta kabul edilebilir değerlerin oldukça altındadır. Korozyonun gözle görülebilir olduğu alanlarda Bathophenanthroline Gösterge kâğıdı ile yapılan testte demir iyonlarının test kağıdına transfer olduğu görülmüştür. UV ışık ile yapılan incelemelerde mürekkebin etrafı ve mürekkeple doğrudan temas halinde olan alanlarda görülen floresans kaydedilmiştir. El-Mebsut üzerinde gerçekleştirilen XRF analizi ile demir mazı mürekkebi oluşturan bileşenler tayin edilmiştir. XRF analizi sonucunda mürekkep hattının majör elementi olarak demir (Fe) ve klor (Cl) tespit edilmiştir. Yüksek şiddette tespit edilen demir sinyal şiddetinin mürekkep hattında görülen bozunmadan ötürü olduğu anlaşılmıştır. El-Mebsut'un 640-a sayfasının siyah mürekkep hattında kullanılan pigmentin karakterizasyonu çalışması için Raman Spektroskopi gerçekleştirilmiştir ve sonucunda demir mazı mürekkebi ile karbon siyahının birlikte kullanılmış olduğu anlaşılmıştır. Tüm bu analiz çalışmalarının sonuçları demir mazı mürekkebi korozyonu ile alakalı literatür taramasından elde edilen veriler ile karşılaştırılarak uygun bir koruma önerisi sunulmuştur. Bu öneride demir mazı mürekkebi korozyonu hasarı mevcut olan El-Mebsut yazmasının konservasyonu için Kalsiyum Fitat tedavisinin gerekliliği ve nedenleri açıklanmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of the thesis on the determination of ink and dyestuff deterioration in manuscripts is to examine the deterioration status of the 15th century manuscript called El-Mebsut physically and chemically. pH measurements, Bathophenanthroline Indicator paper examinations, UV examinations, X-Ray Fluorescence (XRF) Spectroscopy and Raman Spectroscopy analyzes were performed on the artifact. Surface pH in the areas grouped according to the degree of damage is between 1.90-2.30 in damaged areas, 5.28-6.02 in undamaged areas, and 3.02-4.15 in moderately damaged areas. In the test performed with Bathophenanthroline Indicator paper in areas where corrosion is visible, it was observed that iron ions were transferred to the test paper. In the examinations made with UV light, the fluorescence seen around the ink and in the areas in direct contact with the ink was recorded. The components that make up the iron gall ink were determined by XRF analysis performed on El-Mebsut. As a result of XRF analysis, iron (Fe) and chlorine (Cl) were determined as the major elements of the ink line. It was understood that the iron signal intensity detected at high intensity was due to the degradation seen in the ink line. Raman analysis was carried out for the characterization of the pigment used in the black ink line of El-Mebsut's 640-a page, and it was understood that iron gall ink and carbon black were used together. Calcium Phytate treatment has been suggested for the conservation of El-Mebsut. The necessity of treatment and its reasons are explained.
Benzer Tezler
- Sportif oyunlardan (hentbol'de) sporcu beslenmesi ve kahvaltı yapmanın performansa etkisi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MELİH SALMAN
- Konut bölgelerinde parsel düzeni uygulamasının kent topraklarının rasyonel kullanımı çerçevesinde mimari açıdan değerlendirilmesi
An Architeet's Criticism of the Currently Practised method of plot formation in residential areas from the point of View of rational utilization of urban deatories
SUZAN ESİRGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMAN
- Kam yapma aparatı
Cam milling attachment
ORHAN UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİ ERCAN
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ERCAN
- Mikrobilgisayar kullanarak tarım işletmesi analizi üzerine bir çalışma
Başlık çevirisi yok
BÜLENT MİRAN