Er Sogotoh Destanında yer alan ekolojik unsurlar
Ecological elements in the Epic of Er Sogotoh
- Tez No: 855545
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERİÇ HARMANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Halk Bilimi (Folklor), Turkish Language and Literature, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Er Sogotoh Destanı, Ekoloji, Doğa, Hayvan, Bitki, Epic of Er Sogotoh, Ecology, Nature, Animal, Plant
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ekoloji, insanın doğayla bedenen ve ruhen etkileşim içinde olduğu alanın bilimsel ifadesidir ve insanın doğa ile kurduğu ilişkiyi incelemektedir. Doğadan uzaklaşan insan ile arkaik bir kültürde doğayla iç içe yaşayan insanın doğaya bakış açısı birbirinden farklıdır. Doğada yaşayan ve her türlü ihtiyacını zorunlu olarak doğadan karşılayan insan profilinin sahip olduğu ekolojik bilinç, modern dünyaya başka bir perspektif sunmaktadır. Bu ekolojik bilinç, toplumun kültürüne ve edebiyatına sirayet etmektedir. Mekân ve zaman açısından değerlendirildiğinde bilhassa arkaik destanlar, bu etkinin yoğun olarak tespit edilebildiği metinlerdir. Ekolojik yaklaşımların ilke edinildiği bu çalışmada; halk edebiyatı ürünleri ve Saha/Yakut Türklerinin destan geleneği arasında önemli bir yer tutan Er Sogotoh destanı ele alınmaktadır. Bu doğrultuda incelemenin ana kaynağı Prof. Dr. Metin Ergun'un hazırlamış olduğu Yakut Destan Geleneği ve Er Sogotoh isimli çalışmadır. Er Sogotoh, epik destan özelliği göstermekte ve evrenin yaratılışından başlayarak üç bahadırın dünyalar arası mücadele döngüsünü aktarmaktadır. Yakut Türklerine hâkim olan Şamanizm ve Türk mitolojisi, onların tabiat unsurlarına bakışını şekillendirmiştir. Bu çalışmada, Er Sogotoh destanında insanların doğaya ve doğaya ait unsurlara yaklaşımları incelenmiştir ve unsurlar; dünya, toprak, dağ, ormanlar, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar, ateş ve su şeklinde alt başlıklara ayrılmıştır. İncelemede, doğada yer alan unsurların kutsal ile nasıl ilişkilendirildiği, soğuk iklim ile doğa arasında kurulan ilişki ve ekolojinin arkaik dönemde insan düşüncesine olan tesiri ortaya konulmuştur. Araştırmada var oluşunu ve çevresini anlamlandırmaya çalışan insanın doğadaki her hareket ve oluşuma yükledikleri anlam üzerinde durularak geleneksel insanın doğaya karşı düşüncelerini saptamak amaçlanmaktadır. Günümüzde sanayileşme ve çevre kirliliğinin artması doğanın alma-verme dengesini bozmuştur, bu nedenle geçmişin izini taşıyan eserleri incelemek, insan-doğa ilişkisini hatırlatmada, ekolojik unsurları görünür kılmada ve doğanın korunması adına yapılacak çalışmalarda önem arz etmektedir. Er Sogotoh, alma-verme dengesinin korunduğu, doğanın insanlar tarafından muhafaza edilmesi gerektiği bilincine sahip bir dönemi aktarmaktadır. Geçmiş ile günümüz doğa algısının değişimini göstermek adına bir köprü görevi görmektedir.
Özet (Çeviri)
Ecology is the scientific expression of the field in which humans interact with nature physically and spiritually. The perspective of a person who moves away from nature and a person who lives in touch with nature in an archaic culture is different from each other. The ecological consciousness of the human profile that lives in nature and necessarily meets all its needs from nature offers another perspective to the modern world. This ecological consciousness permeates the culture and literature of the society. When evaluated in terms of space and time, archaic epics are the texts in which this influence can be intensely detected. In this study where ecological approaches are adopted as a principle; The Epic of Er Sogotoh, which has an important place among folk literature products, is discussed. In this regard, the main source of the review is the work titled Yakut Epic Tradition and Er Sogotoh, prepared by Prof. Dr. Metin Ergun. The Epic of Er Sogotoh has the characteristics of an heroic epic and tells the cycle of the interworld struggle of the three heroes, starting from the creation of the universe. The Shamanism belief and Turkish mythology that dominate the Yakut Turks shape their perspective on natural elements. In this study, people's approaches to nature and natural elements in the The Epic of Er Sogotoh are examined. These elements in the study are divided into following subheadings: world, soil, mountains, forests, trees, plants, animals, fire and water. In the analysis, how the elements in nature are associated with the sacred, the relationship between the cold climate and nature, and the impact of ecology on human thought in the archaic period are revealed. The aim of the research is to determine the thoughts of traditional people, who try to make sense of their existence and their environment, towards nature by focusing on how they attach meaning to every movement and formation in nature. Today, industrialization and the increase in environmental pollution disrupt the balance of nature's give and take, so examining works that bear the traces of the past is important in reminding the human-nature relationship, making ecological elements visible, and in the work to be carried out for the protection of nature. Er Sogotoh presents the reader with a period in which the balance of giving and taking was preserved and the awareness that nature should be preserved by people. It serves as a bridge to show the change in the perception of nature between the past and the present.
Benzer Tezler
- Kuzey Sibirya (Saha/ Yakut ve Dolgan) Türk destanlarında at
Horse in Northern Siberian (Sakha/Yakut and Dolgan) Turkic epics
HİLAL ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM DİLEK
- Tabib Ramazan'ın“Er-Risale El-Fethiy-ye Es-Süleymaniyye”si
Başlık çevirisi yok
NECATİ AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
TarihAnkara Üniversitesiİslam Medeniyeti ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN GAZİ YURDAYDIN
- Er Töştük Destanında bildirme kipleri çekimleri
Başlık çevirisi yok
CAŞTEGİN TURGUNBAEV
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Türk Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRÜ HALUK AKALIN
- Er-Samır Destanı
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM DİLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSA ÖZKAN