Eski Uygurcada değerli taş terminolojisi
Gemstones terminology in Old Uyghur Turkish
- Tez No: 858787
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜSEYİN YILDIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Değerli taşlar, Eski Uygur Türkçesi, Terminoloji, Gemstones, Old Uighur Turkish
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Değerli taşlar renkleri, yapıları ve doğada az bulunmalarından dolayı ilk insanlardan beri ilgi konusu olmuştur. Değerli taşlar farklı alanlarda insanlar tarafından kullanılmıştır. Değerli taşlar zenginler ve soylular için güç anlamında kullanılmasından ziyade sanat, şifa ve dini ritüeller gibi amaçlar için yararlanılmıştır. Eski Uygurca, 8. ila 13. yüzyıllar arasında Orta Asya'da Uygur Kağanlığı ve Uygur Devleti dönemlerinde kullanılan bir Türk diliydi. Bu dönemde, mücevherler, değerli taşlar ve madenler önemli ticari ve kültürel değerlere sahipti. Eski Uygurca yazılı belgeler, bu döneme ait değerli taşlarla ilgili bazı terimleri içerebilir. Eski Uygurların yeni din olan Budizm'in benimsenmesiyle değerli taşlar kendine ait bir kavram alanı oluşturmuştur. Eski Uygurcada yer alan değerli taş ve madenler mitolojik ve sembolik bir şekilde kullanılmıştır. Değerli taşlar ile ilgili çalışmalar yer almasına rağmen Eski Uygurcaya ait sözvarlığı çalışması rastlanamamıştır. Bu çalışmada Eski Uygurcaya ait metinler incelenmiştir. Çalışma, Eski Uygurca değerli taş ve madenler ile ilgili kelimeler tespit edilmiş ve Eski Uygurca metinlerinden alıntılarla örneklendirilmiştir. Eski Uygurcaya ait sözlüklerde yer alan değerli taşlar çalışmaya dahil edilmiştir. Tespit edilmiş kelimelerin metin içindeki kullanımı incelenmiştir. Tespit edilen değerli taş ve madenler terminolojik açıdan analiz edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Precious stones have been a subject of interest since the first people due to their colours, structures and rarity in nature. Precious stones have been used by people in different fields. Precious stones have been used for purposes such as art, healing and religious rituals, rather than being used in the sense of power for the rich and nobles. Old Uyghur was a Turkic language used during the periods of the Uyghur Khaganate and Uyghur State in Central Asia between the 8th and 13th centuries. During this period, jewellery, precious stones and metals had important commercial and cultural values. Old Uighur written documents may contain some terms related to precious stones from this period. With the adoption of the new religion of Buddhism by the Old Uighurs, precious stones formed a conceptual field of their own. Precious stones and metals in Old Uighur were used in a mythological and symbolic way. Although there are some studies on precious stones, there is no study on the vocabulary of Old Uyghur. In this study, texts of Old Uyghur were analysed. In this study, Old Uyghur words related to precious stones and metals were identified and exemplified with quotations from Old Uyghur texts. The precious stones in the dictionaries of Old Uyghur were included in the study. The usage of the identified words in the text was analysed. The identified precious stones and minerals were analysed terminologically.
Benzer Tezler
- Eski Uygur Türkçesi metinlerinde organ adları
Names of organs in old Uyghur Turkic texts
BOTAN CUDİ EKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ELMALI
- Eski türk şiirinde budizme ilişkin alıntı sözcükler
Loanwords related to buddhism in old Turkic poetry
ŞEYMA ŞENGÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıYıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM YİGİTOĞLU
- Çin'de yapılan arkeolojik araştırma ve kazılara göre İslamiyet'ten önce Türk'lerde kültürel hayat (en eski çağlarda IX. yüzyılın ortalarına kadar)
Cultural life of the Pre-Islamic Turkish people according to the archeological researches and excavations in China (from ancient ages to the middle of IX. century)
EYÜP SARITAŞ
- Ehet Turdi'nin Beḫtsiz Se'idiye romanındaki türemiş kelimeler üzerine tarihsel-karşılaştırmalı inceleme
Historical-comparative analysis on derived words in Ehet Turdi's novel Beḫtsiz Se'idiye
EBRU KARAMAN
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA KASAPOĞLU ÇENGEL
- Kaşgar ve Yarkend ağzı sözlüğü
Kashghar and Yarkand dialect dictionary
FİKRET YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Türk Dili ve EdebiyatıYıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ZÜHAL ÖLMEZ