Müze iç mekân ve sergi deneyimini haritalama yöntemleri ile okumak
Analyzing museum interior and exhibition experience through mapping methods
- Tez No: 900769
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GAMZE ERGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, İç Mimari ve Dekorasyon, Müzecilik, Architecture, Interior Design and Decoration, Museology
- Anahtar Kelimeler: Davranış haritalama, Mekan dizimi analiz yöntemi, Sanat müzeleri, Sergi mekanları, İzleyici deneyimi, İç mekan, Behavioral mapping, Space syntax analysis method, Art museums, Exhibition spaces, Audience experience, Interior space
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ziyaretçilere çok yönlü deneyimler sunmayı amaçlayan çağdaş müzecilik stratejileri ve misyonları arasında, müze mimarisi, galeri morfolojisi ve sergi tasarımlarına yeni metodolojilerin ve teknolojik girişimlerin dahil edilmesi bulunmaktadır. Tasarım kararlarının alınması ve yapılı çevrelerin işlevsel performanslarının optimize edilmesi için, kullanıcı-mekân etkileşimini değerlendirmede haritalama metodolojilerinin gerçek zamanlı tasarım ve veri görselleştirme ve iş birlikçi tasarım çözümlemeleri gibi potansiyellerinden yararlanılmaktadır. Yazılım veya dijital ekipman destekli nicel ve kuramsal haritalama metodolojileri, gelecekteki yeni sergi ve galeri düzenleri konusunda küratöryal ekibe, sergi tasarımcılarına veya müze mimarisi alanında çalışan meslek gruplarına ziyaretçi deneyimlerine ilişkin içgörüler sağlamaktadır. Araştırmanın çıkış noktası, çağdaş müzecilik bağlamında galeri mekânlarındaki hareket kalıplarının ve sergi deneyiminin araştırılmasında haritalama metodolojilerinin sunduğu analitik potansiyelin değerlendirilmesi ve toplanan verilerin karşılaştırılmasıdır. Antrepo işlevine özgü mimari karakterinden izler taşıyarak çağdaş sanat müzesi işleviyle tasarlanmış olan İstanbul Resim ve Heykel Müzesi, araştırmanın örneklem alanı olarak belirlenmiştir. Veri gruplarının yapılandırılması için mekân dizim (space syntax) ve davranışsal haritalama (behaviour mapping) yöntemleri nitel ve nicel veri toplama aracı olarak benimsenmiştir. Sistematik dışarıdan gözlem ile sentaktik incelemelerin paralel yürütülmesi, çalışmayı karma yöntem (mixed-methods) yaklaşımı içinde konumlandıran temel unsurdur. Tezin metodolojisi, müzenin yalnızca mekânsal konfigürasyonun ziyaretçi dolaşım örüntüsüne etkilerini ele almakla sınırlı değildir; aynı zamanda gözlemci temelli veri setleri üzerinden mekânın davranışsal boyutlarını ve sergi deneyimini tartışmayı sağlamaktadır. Yöntemsel bütünlüğün sağlanması amacıyla, saha çalışmaları dijital veri toplama araçları ile desteklenmiştir. Araştırmada ziyaretçilerin dolaşım örüntüsü ve keşif rotaları harita katmanları ile oluşturulmuş, bununla beraber durma davranışlarının sayısı ve konumunun belirlendiği bir ölçüm protokolü uygulanmıştır. Temel analiz stratejisi“Depthmap X”mekân dizimi yazılımı kullanılarak geliştirilmiş, sentaktik ölçümler ve veri endeksleri yöntemin alan yazın temelinde ele alınmıştır. Müzenin dört katı izovist alan (isovist area), görünülürlük grafiği analizi (VGA), eksenel harita (axial map), konveks harita (convex map), ajan simülasyonu dahil olmak üzere geçiş grafiği (justified graph), bütünselleşme/entegrasyon (integration), ortalama derinlik (mean depth), rölatif asimetri (relative assymetry), gerçek rölatif asimetri (real relative assymetry) gibi temel sentaktik değerler ve parametreler kapsamında incelenmektedir. Müzedeki sentaktik analizler ve davranışsal haritaların, sergi salonları veya katlar arasındaki kullanım yoğunluğu, dolaşım örüntüleri ve sergi deneyimini etkileyen mekânsal değişkenler bakımından karşılaştırılabilir bulgular sunduğunu göstermektedir. Bu değerlendirmeler, mekân dizim ve davranışsal haritalama arasındaki metodolojik korelasyonları ve farklılıkları sistematik olarak saptamaya imkân tanımış, böylelikle bulgular literatürdeki benzer çalışmalarla karşılaştırıldığında örtüşme sergilemiştir. Sonuç bölümünde, entegrasyon düzeyinin yüksek olduğu alanlar ile durma eğilimi arasında düzenli bir örüntü oluşma durumu değerlendirilmiştir. Dahası sergi salonları ve galeri konfigürasyonunda ziyaretçi sirkülasyonu, alternatif rotalar, mekân düzeninin görsel bağlantılarla desteklenmesi, ziyaretçilerin sanat eserlerine ve salondaki temaya odaklanma eğilimlerinin birbirleriyle olan ilişkilerine değinilmiştir. Çalışma sürecinde ortaya çıkan bağlamsal ve metodolojik sınırlılıklar dikkate alınarak, ileride gerçekleştirilecek çalışmalara öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
In the contemporary museum milieu, there is a discernible trend towards multifaceted visitor experiences, characterised by the integration of novel methodologies and technological initiatives into various facets of museum architecture, gallery morphology, and exhibition design. In order to reach decisions regarding the design of built environments and optimise their functional performance, methodologies are employed for the purpose of evaluating user-space interactions. These methodologies leverage the potential for real-time design, data visualisation, and collaborative design analysis. Software or technology supported quantitative and theoretical mapping methodologies have been shown to provide insights into visitor experiences to curatorial teams, exhibition designers, or professional groups working in the field of museum architecture regarding future new exhibition and gallery layouts. The research commences with an evaluation of the analytical potential offered by mapping methodologies in investigating movement patterns and exhibition experiences in gallery spaces within the context of contemporary museology. The collected data is then compared. The Istanbul Museum of Painting and Sculpture, which was designed as a contemporary art museum while retaining traces of its architectural character specific to its warehouse function, was selected as the sample area for the research. The adoption of space syntax and behavioural mapping methodologies as qualitative and quantitative data collection tools enabled the structuring of data groups. The fundamental element that positions the study within a mixed-methods approach is the parallel execution of systematic external observation and syntactic analysis. The methodology of the thesis is not confined to addressing the effects of the museum's spatial configuration on visitor circulation patterns; it also facilitates discussion of the behavioural dimensions of the space and the exhibition experience through observer-based data sets. In order to ensure methodological integrity, fieldwork was supported by digital data collection tools. In the research, visitors' circulation patterns and exploration routes were created with map layers, and a measurement protocol was applied to determine the number and location of stopping behaviours. The fundamental analysis strategy was formulated utilising the“Depthmap X”spatial configuration software, with syntactic measurements and data indexes being addressed in accordance with the extant field literature pertaining to the method. The museum's four floors were analysed using isovist area, visibility graph analysis (VGA), axial map, convex map, agent simulation, justified graph, integration, mean depth, relative asymmetry, and real relative asymmetry. The syntactic analyses and behavioural maps in the museum present comparable findings in terms of usage intensity between exhibition halls or floors, circulation patterns, and spatial variables affecting the exhibition experience. These evaluations have enabled the systematic identification of methodological correlations and differences between spatial configuration and behavioural mapping. A comparison of the findings with similar studies in the literature shows overlap. In the conclusion section, a regular pattern of formation between areas exhibiting a high level of integration and the tendency to stop was evaluated. Moreover, the study examined the correlation between visitor circulation, alternative routes, and the visual connections that facilitate the spatial arrangement in exhibition halls and gallery configurations. It also investigated visitors' propensity to focus on artworks and the thematic content of the hall. It is recommended that future studies take into account the contextual and methodological limitations that emerged during the course of the present study.
Benzer Tezler
- Müze sergi mekanlarının oyunlaştırılmasına yönelik sergileme tasarım ilkeleri
Exhibition design principles for the gamification of museum exhibition space
ZÜLEYHA AYKUT
Doktora
Türkçe
2025
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İPEK FİTOZ
- Virtual reality based decision support model for design process ofmuseum exhibition projects
Müze sergileme projeleri tasarım süreci içinsanal gerçeklik tabanlı bir karar destek modeli
UMUT DURMUŞ
Doktora
İngilizce
2023
Müzecilikİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSNÜ MURAT GÜNAYDIN
- Sergileme tasarımında yeni yaklaşımlar: Senografi ile anlatı mekanları ve kapsayıcı mekan deneyimleri yaratmak
New approaches in exhibition design: Creating narrative spaces and immersive spatial experiences through scenography
MÜGE AVAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL EMRE KAVUT
- Bağlam ve hafıza çerçevesinde müze iç mekanlarının fenomenolojik yaklaşımla incelenmesi: Antakya Müze Otel örneği
A phenomenological analysis of museum interiors within the framework of context and memory: The example of Antakya Museum Hotel
GÖKTUĞ GÖRKEM MARDİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İç Mimari ve DekorasyonMarmara Üniversitesiİç Mimarlık Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDEN ODABAŞIOĞLU
- Çağdaş müze mekânlarının tasarımında kullanıcı deneyiminin bir bağlam yaratma aracı olarak kullanımı
Use of user experience as a contextual tool in the design of contemporary museum spaces
MERVE ÖZLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İç Mimari ve DekorasyonTobb Ekonomi ve Teknoloji ÜniversitesiTasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHA ASLAN