Plandanîna zimanê Kurdî (Kurmancî-Soranî) di mînakên korî Zanyarî Kurd û Enstîtuya Kurdî ya Parîsê da
Kürt Bilim Akademisi ve Paris Kürt Enstitüsü örneklerinde Kürt dili planlaması (Kurmanci-Sorani)
- Tez No: 908303
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN ASLANOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Kürtçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 386
Özet
Dil planlaması başat batılı dillerde görüldüğü gibi dil akademileri ile başlasa da ulus devletlerin kuruluşu ile gündeme gelir. Ortak ulusal bir dilin belirlenmesini hedefleyen dil planlaması, ulus devletlerin amaçlarına ulaşması için önemli bir yere sahiptir. Ortak ulusal dilin halk arasında yaygınlaştırılması ve ulusal amaçlara hizmet edebilmesi için de bu dillerin standartlaştırılması, sadeleştirilmesi, geliştirilmesi ve modernleştirilmesi bir zorunluluk olarak görülür. Kürt aydınları dönemin gelişmelerinin etkisi altında ilk kez İkinci Meşrutiyetten sonra bu konuya yönelir ve İstanbul'daki yayınları ile Kürt dil planlamasının temellerini atarlarlar. Osmanlı Devletinin dağılmasından sonra bu çalışmalar akamete uğrar. Yeni dönemde Kürtler beş farklı devletin sınırları içinde bölündükleri için ortak bir dil planlaması imkanından mahrum kalırlar. Bundan dolayı Kürt aydınları ve dil bilimcileri 1970 yılına kadar İstanbul'daki gibi bazı yayınlar etrafında dil planlaması çerçevesinde bazı önemli işlere imza atsalar da 1970 yılında Irak'ta kurulan Kürt Bilim Akademisi ve 1983'te Paris'te kurulan Paris Kürt Enstitüsü ile Kürt dil planlaması çalışmaları kurumsal bir veçhe kazanır ve yeni bir aşamaya geçer. Bu çalışmada öncelikle dil planlamasının arka planını, Kürt dili ile ilişkili komşu dillerin nasıl planlandıklarını ve genel olarak dil planlaması teorilerini inceledikten sonra bu temel üzerine başlangıçtan 1970 yılına kadar Kürtlerin yaşadıkları farklı ülkelerdeki Kürt dili planlaması çalışmalarını tasvir ediyoruz ve özel olarak da Kürt Bilim Akademisi ve Paris Kürt Enstitüsünün çalışmaları üzerine yoğunlaşıyoruz. Bu iki kurum kendilerinden önceki Kürt dil planlamasının devamı olarak Kürt dil planlamasını Kürtçenin iki temel lehçesi olan Kurmanci ve Sorani lehçeleri üzerine inşa ederler. Bundan dolayı Kürt Bilim Akademisi Soraniyi ve Paris Kürt Enstitüsü ise Kurmanciyi esas alır. Bu çalışma ile Kürt dil planlamasının modelini, her iki kurumun çalışmalarının tanıtılmasını ve bu iki lehçenin planlanma düzeylerini karşılaştırmayı amaçlıyoruz.
Özet (Çeviri)
Although language planning starts with language academies as seen in the dominant western languages, it comes to the agenda with the establishment of nation states. Language planning, which aims to determine a common national language, has an important place for nation states to achieve their goals. The standardization, simplification, development and modernization of these languages are seen as a necessity in order for the common national language to become widespread among the people and serve national purposes. Under the influence of the developments of the period, Kurdish intellectuals first turned to this issue after the Second Constitutional Monarchy and laid the foundations of Kurdish language planning with their publications in Istanbul. After the disintegration of the Ottoman Empire, these efforts came to a halt. In the new era, Kurds are deprived of the opportunity to plan a common language because they are divided within the borders of five different states. Therefore, although Kurdish intellectuals and linguists carried out some important work in the framework of language planning around some publications such as the one in Istanbul until 1970, Kurdish language planning studies gained an institutionalized aspect and entered a new stage with the Kurdish Science Academy established in Iraq in 1970 and the Paris Kurdish Institute established in Paris in 1983. In this study, we first examine the background of language planning, how the Kurdish language and its neighboring languages were planned and the theories of language planning in general, and then build on this foundation to describe Kurdish language planning efforts in the different countries where Kurds lived from the beginning until 1970, with a special focus on the work of the Kurdish Academy of Sciences and the Kurdish Institute of Paris. These two institutions, as a continuation of their predecessors, based Kurdish language planning on the two main dialects of Kurdish, Kurmanji and Sorani. Therefore, the Kurdish Academy of Sciences is based on Sorani and the Kurdish Institute of Paris on Kurmanji. With this study, we aim to introduce the model of Kurdish language planning, the work of both institutions and compare the level of planning of these two dialects.
Benzer Tezler
- Çankırı Karatekin Üniversitesi Orman Fakültesi Araştırma Ormanında büyük memeli türlerinin aktivite örüntüsü ve orman amenajman planına yansıması
Activity pattern of large mammal species in the Research Forest of Çankırı Karatekin University Forest Faculty and its reflection on forest management plan
TUĞBA DUDU GÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
BiyolojiÇankırı Karatekin ÜniversitesiYaban Hayatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TARKAN YORULMAZ
- BIM'e geçiş süreçlerinde anlaşmazlık ve uyuşmazlıkların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
KADİR DEMİRCAN
- İmar planlarına yapılan müdahalelerin ulaşım şebekesine etkisinin sorgulanması: izmir yeni kent merkezi revizyon imar planı
Query of effects on transportation network of interventions on development plans: Revision development plan of İzmir new city centre
PELİN TATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
UlaşımKaradeniz Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. GÖKHAN HÜSEYİN ERKAN
- Ders planlarına verilen geribildirimlerin öğretmen adaylarının ders planı hazırlama yeterliğine etkisi
The effect of feedback on the lesson plans on teacher candidates competence of preparing lesson plan
İNAYET ÖZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MatematikSiirt ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT PESEN
- Koruma planlarına ilişkin uygulama sorunlarının irdelenmesi: Beykoz Boğaziçi bölgesi
Examining the implementation problems of protection plans: Beykoz Bogazici region
HAYRİYE GÜL TOTU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge PlanlamaBahçeşehir ÜniversitesiKentsel Sistemler ve Ulaştırma Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BELİNDA TORUS