Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin ebeveynlerinin psikolojik dayanıklılık özelliklerinin çocuk ve ergenlerin yaşam kalitesi ve işlevsellikleri ile ilişkisi
The relationship between the psychological resilience characteristics of parents of children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder and the quality of life and functionality of children and adolescents
- Tez No: 910849
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATMA SİBEL DURAK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
GİRİŞ: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) yaşam kalitesi ve işlevsellik üzerinde olumsuz etkilere sahip bir klinik durumdur. DEHB'li çocuklarda yaşam kalitesi ve işlevsellik üzerinde etkili birçok faktör tanımlanmıştır. Ancak ebeveynlerin psikolojik dayanıklılıklarının çocukların yaşam kalitesi ve işlevselliği üzerindeki etkisini araştıran çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmada ebeveynlerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin DEHB'li çocukların yaşam kalitesi ve işlevselliği üzerine etkisini araştırmak ve bu etkiyi ilaç kullanma durumlarına göre incelemek amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma kesitsel bir çalışma olarak İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Kliniği'nde gerçekleştirildi. DEHB tanısı konmuş 7-12 yaş arası ilaç kullanan ve kullanmayan kız ve erkek olgular ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilen sağlıklı kontrol grubu olmak üzere çalışma 3 grup ile gerçekleştirildi. Çalışmada Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam boyu Şekli Türkçe uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T), 4-18 Yaş Çocuk ve Gençler İçin Davranış Değerlendirme Ölçeği: Çocuk Davranış Değerlendirme Ölçeği (Child Behavior Check-List = CBCL), Turgay Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (YDB-TDÖ), Barkley Çocuk Dikkat Anketi, Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu (WISC-R), Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YİPDÖ), WİBÖ-E (Weiss İşlevsellikte Bozulma Ölçeği-Ebeveyn Formu), ÇİYKÖ-Ebeveyn (Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği-Ebeveyn Formu), ÇİYKÖ-Çocuk (Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği-Çocuk Formu) formları kullanıldı. Sonlanım değişkenleri WİBÖ-E, ÇİYKÖ-E ve ÇİYKÖ-Ç ile değerlendirildi. Verilerin analizi Statistical Package for Social Sciences (SPSS) Windows 26 paket programı (Chicago, İllinois, USA) kullanılarak yapıldı. Sayısal veriler için ikiden fazla grup karşılaştırmasında ANOVA veya Kruskal Wallis testleri kullanıldı. Korelasyon analizinde normal dağılan verilerde Pearson, normal dağılıma uymayan verilerde Spearman korelasyon testi uygulandı. ÇİYKÖ çocuk, ÇİYKÖ ebeveyn, WİBÖ-E ve YİPDÖ puanları için yordayıcı faktörlerin saptanmasında lineer regresyon analizi kullanıldı. Tüm testler için istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. BULGULAR: çalışmaya kontrol grubunda 51, ilaç kullanan DEHB grubunda 54, ilaç kullanmayan DEHB grubunda 58 olmak üzere toplam 163 katılımcı alındı. WİBÖ-E ve ÇİYKÖ ebeveyn ve çocuk formlarında DEHB gruplarının toplam puanlarda ve alt kategorilerin tamamına yakınında kontrol grubuna göre işlevsellik ve yaşam kalitelerinin daha düşük olduğu saptandı. Ayrıca ÇİYKÖ ebeveyn ve çocuk puanları arasında anlamlı negatif korelasyon bulundu. Aynısı WİBÖ-E ile değerlendirilen işlevsellik için de geçerli bulundu. ÇİYKÖ çocuk formu puanları için anlamlı yordayıcılığa sahip faktörler YİPDÖ toplam puan ve YDB-TDÖ dikkat eksikliği puanları idi. ÇİYKÖ ebeveyn formu puanları için anlamlı yordayıcılığa sahip faktörler ise katılımcı grubu (kontrol, ilaç kullanan DEHB ve ilaç kullanmayan DEHB), YDB-TDÖ toplam puan ve YDB-TDÖ KOKGB toplam puanları idi. WİBÖ-E puanları üzerinde yordayıcı faktörler YİPDÖ, YDB-TDÖ dikkat eksikliği toplam puan ve KOKGB toplam puanları olarak saptandı. SONUÇ: Ebeveynlerin psikolojik dayanıklılığı düştükçe DEHB'li çocukların yaşam kalitesi ve işlevselliğinin de bozulduğunu saptadığımız bu çalışmada; çocukların dikkat eksikliği semptom şiddeti arttıkça ebeveynlerin psikolojik dayanıklılığının da düştüğünü dolayısıyla bu ilişkinin iki taraflı olduğunu gösterdik. Her ne kadar sonlanım parametreleri üzerinde ilaç kullanımının olumlu etkisi olduğunu gösteren bulgular elde etmiş olsak da DEHB'li çocukların tedavileri yönetilirken aileleri ile beraber bütüncül bir yaklaşımın göz ardı edilmemesi ve ebeveyn eğitimleri ile destek programlarının çocukların yaşam kalitesi üzerine olumlu etkisi olacağı kanaatindeyiz.
Özet (Çeviri)
INTRODUCTION: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a clinical condition that negatively impacts quality of life and functionality. Numerous factors affecting the quality of life and functionality of children with ADHD have been identified. However, studies investigating the effect of parental psychological resilience on the quality of life and functionality of children are limited. This study aimed to examine the effect of parental psychological resilience levels on the quality of life and functionality of children with ADHD and to evaluate this effect according to medication use. MATERIAL AND METHODS: This cross-sectional study was conducted at the Izmir Dr. Behçet Uz Children's Hospital, Department of Child and Adolescent Psychiatry. The study included three groups: boys and girls aged 7–12 with a diagnosis of ADHD who were either on medication or not, and a healthy control group matched by age and gender. The study used the Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version adapted for Turkish, the Child Behavior Checklist (CBCL) for children and adolescents aged 4–18, the DSM-IV-Based Screening and Assessment Scale for Disruptive Behavior Disorders (DBD Rating Scale), the Barkley Child Attention Questionnaire, the Wechsler Intelligence Scale for Children-Revised (WISC-R), the Adult Resilience Scale (ARS), the Weiss Functional Impairment Rating Scale-Parent Form (WFIRS-P), and the Pediatric Quality of Life Inventory Parent Form (PedsQL-Parent) and Child Form (PedsQL-Child). The primary outcome variables were assessed using WFIRS-P, PedsQL-Parent, and PedsQL-Child. Data analysis was performed using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS) Windows 26 (Chicago, Illinois, USA). For comparing more than two groups in numerical data, ANOVA or Kruskal-Wallis tests were used. For correlation analysis, Pearson's test was applied to normally distributed data, and Spearman's test was used for non-normally distributed data. Linear regression analysis was used to determine predictive factors for PedsQL Child, PedsQL Parent, WFIRS-P, and ARS scores. Statistical significance was set at p < 0.05 for all tests. RESULTS: A total of 163 participants were included in the study: 51 in the control group, 54 in the medicated ADHD group, and 58 in the non-medicated ADHD group. Scores on the WFIRS-P and both PedsQL Parent and Child forms indicated that functionality and quality of life were lower in the ADHD groups compared to the control group in most total scores and subcategories. Additionally, a significant negative correlation was found between the PedsQL Parent and Child scores, as well as with functionality assessed by WFIRS-P. Significant predictors for the PedsQL Child scores were the total ARS score and the attention deficit scores on the DBD Rating Scale. For the PedsQL Parent scores, significant predictors included group category (control, medicated ADHD, and non-medicated ADHD), the total DBD score, and the total Oppositional Defiant Disorder scores on the DBD Rating Scale. Predictors for WFIRS-P scores included the ARS score, total attention deficit scores on the DBD, and total Oppositional Defiant Disorder scores. CONCLUSIONS: This study demonstrated that as parental psychological resilience decreases, the quality of life and functionality of children with ADHD also decline. We found a bidirectional relationship, indicating that as the severity of children's attention deficit symptoms increases, parental psychological resilience decreases. While our findings suggest a positive impact of medication use on outcome parameters, we believe that a holistic approach, involving families, should not be overlooked in managing the treatment of children with ADHD. Supporting parents with education and intervention programs may positively impact children's quality of life.
Benzer Tezler
- Ebeveynler arası yakın partner şiddetine tanık olmuş ergenlerde psikolojik sağlamlık, bağlanma stilleri ve ebeveyn tutumları
Attachment styles, resilience, and parenting attitudes among adolescents exposed to interparental intimate partner violence
FULYA AKTOK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İREM DAMLA ÇİMEN
- Kronik dermatolojik hastalığı olan çocuk ve ergenlerde aile işlevsellik düzeylerinin eşlik eden psikiyatrik bozukluklar ve baş etme becerileri üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of family functioning levels on comorbid psychiatric disorders and coping skills in children and adolescents with chronic dermatological diseases
DİDEM AYYILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriMarmara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEŞE PERDAHLI FİŞ
- Bir eğitim ve araştırma hastanesinin çocuk psikiyatri kliniğine başvuran boşanmış ebeveynlere sahip çocuk ve ergenlerde akran zorbalığı rolleri ve ilişkili psikopatolojiler
Peer bullying roles and related psychopathologies in children and adolescents with diverse parents attending the child psychiatry clinic of a training and research hospital
BİLGE DİDEM TUNALI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. İBRAHİM ADAK
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısında akran zorbalığı rolleri: Ergenler ve anneleri
Bullying roles in attention deficit hyperactivity disorder: adolescents and mothers
CEMRE YAŞÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZALP EKİNCİ
- Klinik örneklemde internet oyun oynama bozukluğu prevalansının belirlenmesi, eşlik eden psikopatoloji ve ebeveyn tutumlarına yönelik müdahaleler sonrası bozukluk şiddeti değişiminin değerlendirilmesi
Determining the prevalence of internet gaming disorder in a clinical sample, evaluating the change in disorder severity after interventions on comorbid psychopathology and parental attitudes
ŞAZİYE MERT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELMA TURAL HESAPÇIOĞLU