Bireylerin sağlık kontrol odaklarının sigara kullanım durumlarına etkisi
The effect of individuals' health locus of control on smoking status
- Tez No: 912561
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM, DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN ŞİMŞEK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, her yıl sekiz milyon kişi sigara kaynaklı hastalıklardan hayatını kaybetmektedir. Sağlık kontrol odağı, kişinin sağlık sorumluluğunu kime atfettiğini ifade eder ve iç, dış ve güçlü diğer kişi odakları olarak sınıflandırılır. Çalışmamız, birinci basamakta bireylerin sigara kullanımına yönelik sağlık kontrol odaklarının etkilerini incelemektedir. Aile hekimlerinin bu odakları değerlendirerek sigara bırakma sürecine kişiselleştirilmiş müdahaleler geliştirebileceği düşünülmektedir. Gereç̧ ve Yöntem: Araştırma, gözlemsel kesitsel bir anket çalışmasıdır. Anketler, 06/06/2024-30/08/2024 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Aile Hekimliği ve Sigara Bırakma Polikliniklerine başvuran rastgele seçilmiş hastalara uygulanmıştır. Çalışmada, Çok Boyutlu Sağlık Kontrol Odağı Ölçeği (ÇBSKOÖ) A formu ile sosyodemografik özellikler ve sigara kullanımını sorgulayan sorular kullanılmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 371 bireyin %39,9'u (n=148) kadın, %60,1'i (n=223) erkektir. Bireylerin %7,0'si (n=26) ortaokul ve altı mezunu, %19,1'i (n=71) lise mezunu, %73,9'u (n=274) lisans ve üstü mezunudur. Sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin iç kontrol puan ortalaması 26,04±5,72, sigara bırakma polikliniğine başvurmamış aktif sigara içenlerin 24,99±5,81, hiç sigara içmemiş bireylerin 23,99±5,55'tir. Sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin güçlü diğer kişi kontrolü puan ortalaması 23,63±6,44, sigara bırakma polikliniğine başvurmamış aktif sigara içenlerin 21,15±6,91, hiç sigara içmemiş bireylerin 21,36±5,71'dir. Gruplara göre bireylerin dış kontrol puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Sonuç: Çalışmamızda, sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin güçlü diğer kişi ve iç kontrol odaklarına sahip olduğu, iç kontrol odağı puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Her iki kontrol odağının da sigara bırakma ile ilişkili olduğu, iç kontrol odağının ise özellikle sigarayı bırakma isteği ve kararlılığıyla daha güçlü bağlantılı olduğu görülmüştür. Hekimlerin, bireylerde güçlü diğer kişi kontrol odağını desteklemenin yanı sıra, özellikle iç kontrol odağını geliştirmeye yönelik yaklaşımlar benimsemeleri önemlidir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: According to the World Health Organization, eight million people die each year due to smoking-related diseases. Health locus of control refers to the attribution of responsibility for one's health and is categorized into internal, external, and powerful others loci of control. Our study examines the impact of health locus of control on smoking behavior among individuals in primary care settings. It is suggested that family physicians could develop more effective and personalized interventions for smoking cessation by evaluating these locus of control. Materials and Methods: The study is an observational cross-sectional survey. The surveys were administered to randomly selected patients who visited the Family Medicine and Smoking Cessation Clinics at Ankara Bilkent City Hospital between 06/06/2024 and 30/08/2024. The study utilized the Multidimensional Health Locus of Control Scale (MHLC) Form A, along with questions assessing sociodemographic characteristics and smoking behavior. Statistical analyses and calculations were performed using IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) and MS Excel 2007 programs. A statistical significance level of p<0.05 was considered. Results: Of the 371 individuals participating in the study, 39.9% (n=148) were female, and 60.1% (n=223) were male. Among the individuals, 7.0% (n=26) were middle school graduates or below, 19.1% (n=71) were high school graduates, and 73.9% (n=274) held a bachelor's degree or higher. The mean internal control score was 26.04±5.72 for individuals applying to the smoking cessation clinic, 24.99±5.81 for active smokers, and 23.99±5.55 for those who had never smoked. The mean powerful others' control score was 23.63±6.44 for individuals applying to the smoking cessation clinic, 21.15±6.91 for active smokers, and 21.36±5.71 for individuals who had never smoked. No statistically significant difference was found between the groups regarding external control scores (p>0.05). Conclusion: In our study, it was determined that individuals applying to the smoking cessation clinic exhibited a strong powerful others locus of control and internal locus of control, with higher scores observed for the internal locus of control. Both types of locus of control were found to be associated with smoking cessation, with internal locus of control showing a particularly strong connection to the desire and determination to quit smoking. It is important for physicians to adopt approaches that not only support the powerful others locus of control in individuals but also specifically aim to enhance their internal locus of control.
Benzer Tezler
- Sigara bırakma tedavisinde tele-konsültasyon ile yapılan danışmanlığın sigara bırakma başarısı üzerine etkisi: Randomize kontrollü deney
The effect of tele-consultation counseling on smoking cessation success in smoking cessation therapy: Randomized controlled trial
HASAN SEMİH DOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiDokuz Eylül ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VİLDAN MEVSİM
DOÇ. DR. MAKBULE NESLİŞAH TAN
- Adölesanların digital oyun oynama alışkanlıkları, oyun özelliklerinin değerlendirilmesi
Digital game playing habits of adolescents, evaluation of game features
UFUK İNALTUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık BakanlığıÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM AKÇABOY
- Romatoid artrit ve spondiloartritlerde metabolik sendrom sıklığı ve hastalık aktivitesinin metabolik sendrom ile ilişkisi
Research of the frequency of metabolic syndrome in patients with rheumatoid arthritis and spondyloarthropathies and relation between metabolic syndrome and disease activity
EZGİ AĞADAYI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
RomatolojiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN FATMA GÜL YURDAKUL
- Akciğer kanseri tanısı alan hastalarda olumsuz yaşam olaylarının kanser etiyolojisine etkisi
The impact of adverse life events on the etiology of cancer in patients diagnosed with lung cancer
BEYZA YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Göğüs HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KIYIK
- COVİD-19 tanısı ile Hacettepe Üniversitesi erişkin hastanesinde izlenen hastaların hastalık ile ilgili risk algıları ve yaşam tarzı değişikliği planlarının değerlendirilmesi
Evaluation of disease-related risk perceptions and lifestyle change plans of patients followed up at Hacettepe University adult hospital with the diagnosis of COVİD-19
KAMIL ZARNISHANOV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İç HastalıklarıHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY SAİN GÜVEN
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEL ÇALIK BAŞARAN