0-12 aylık bebeği olan annelerin ek gıdaya başlamazamanı ve ek gıdayla beslenmeyle ilgili farkındalıklarının belirlenmesi
Determining the awareness of mothers with 0-12month-old infants regarding the timing of introduction to complementary foods and nutrition related to complementary feeding
- Tez No: 913138
- Danışmanlar: PROF. DR. OKTAY SARI
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: bebek beslenmesi, ek gıda, farkındalık, baby nutrition, complementary food, awarene
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bebeğin doğumu ile başlayıp bebek iki yaşına gelene kadar devam eden dönem, büyüme ve gelişmenin çok hızlı olduğu ve buna bağlı olarak bebeğin ihtiyaçlarının fazla olduğu bir dönemdir. Anne sütü tek başına altıncı aydan itibaren bebeğin tüm beslenme ihtiyaçlarını karşılayamaz. Ek gıda ile beslenme dönemi, bebeklerin anne sütü veya formül sütle birlikte katı gıdaları almaya başladığı kritik bir süreçtir. Bu dönem, bebeğin gelecekteki fiziksel ve zihinsel sağlığı açısından büyük önem taşır. Çalışmamızda, 0-12 ay arasında bebeği olan annelerin, ek gıdaya geçiş zamanı ve ek gıdaya geçiş dönemi ile ilgili bilgi düzeylerinin, uygulamalarının ve farkındalıklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın verileri 01.12.2023-31.05.2024 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğine bağlı olarak hizmet vermekte olan Sağlam Bebek İzlem Polikliniğine başvuran, 0-12 aylık bebeği olan, çalışmaya katılmaya gönüllü olan 220 anneden anket yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Uygulanan anket formunda; sosyodemografik özellikler (yaş, meslek, öğrenim durumu, gelir düzeyi), annelerin ek gıdaya başlama konusundaki farkındalıklarını ölçen sorular, ek gıdaya geçişle ilgili bilgi düzeyini ölçmek için 10 önerme ve annelerin ek gıdaya geçişle ilgili davranışlarını belirlemek için sorular yer almaktadır. Analizler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 25.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza katılan annelerin yaş ortalamaları 29,52±4,93 yıldır. Annelerin %49,1'i (n=108) üniversite mezunudur. Ortalama çocuk sayısı 1,68±0,83 çocuktur. Bebeklerin yaş ortalaması 5,45±3,16 aydır. Ek gıda hakkında bilgisinin yeterli olduğunu düşünen katılımcıların oranı %59,1'dir (n=130). Bebeğin 6 ayın üzerinde olması, ek gıdaya başlamış olmak ve katılımcının birden fazla çocuğunun olması bilgi seviyesinin yeterli olma düşüncesi ile ilişkili olarak saptanmıştır (p=0,035, p=0,029, p<0,001). Ek gıda hakkında en sık bilgi alınan kaynak %56,4 (n=124) oranında sağlık çalışanları, %41,8 (n=92) oranında internet/sosyal medya olarak bulunmuştur. Çalışmamızda annelerin %29,4'ü (n=28) ek gıdaya 6. aydan önce başlamış olup, erken başlama nedeni en sık farklı tatlara alıştırma isteği (%28,6) (n=8) olarak bulunmuştur. Bilgi önermelerinin doğru cevaplanma ortalaması %83,5'tir. En fazla yanlış yanıt verilen %52,7 (n=116) oranında“Bebeğe ilk altı ayda kaynatılmış- soğutulmuş su verilebilir.”önermesi olarak bulunmuştur. Çalışmamızda katılımcıların üniversite mezunu olmasının (p=0,001), anne yaşının 30 yaş ve altı olmasının (p=0,038), bebeğin 6 aydan daha büyük olmasının (p=0,023) ve ek gıdaya başlamış olmasının (p=0,036) daha yüksek puan alma ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %60'ı (n=57) ek gıdaya geçiş döneminde endişe duyduğunu belirtmiştir. İnternet/sosyal medyayı ek gıda bilgi kaynağı olarak gösteren katılımcıların anlamlı şekilde daha fazla endişe duyduğu saptanmıştır (p=0,043). Sonuç: Çalışmamızda annelerin yaklaşık üçte birinin ek gıdaya 6. aydan önce başladığı, yaklaşık yarısının ek gıda bilgi seviyesini yetersiz hissettiği bulunmuştur. Ek gıda hakkında en sık bilgi alınan kaynağın sağlık çalışanları olması ve hekim önerisiyle ek gıdaya başlama ile ek gıdaya geçiş zamanı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkinin bulunması sağlık çalışanlarının ek gıda hakkında ne kadar önemli göreve sahip olduğunu göstermektedir. Katılımcıların bilgi önermelerine verdikleri yanıt yüzde ortalaması yüksek olmasına rağmen bazı önermelere yüksek oranda yanlış yanıt verilmesi annelerde bilgi eksikliği olduğunu göstermektedir. Ek gıda ile beslenme döneminin bebeğin büyümesi ve erişkin dönem sağlığı üzerindeki etkisi göz önüne alındığında eğitimlerin artırılması, bilgilendirmelerin bebeğin doğumundan itibaren başlayarak düzenli olarak yapılması önemlidir.
Özet (Çeviri)
Aim: The period that begins with the birth of the baby and continues until the baby turns two is a period in which growth and development are very rapid and, accordingly, the needs of the baby are high. Breast milk alone cannot meet all the nutritional needs of the baby from the sixth month onwards. The complementary feeding period is a critical period when babies begin to receive solid foods along with breast milk or formula milk. This period is of great importance for the baby's future physical and mental health. In our study, it was aimed to evaluate the knowledge levels, practices and awareness of mothers with babies aged 0-12 months regarding the transition to complementary food and the transition period to complementary food. Materials and Methods:. The data of the study were collected through a survey method from 220 mothers who had 0-12 month-old babies, volunteered to participate, and visited the Well Baby Follow-up Clinic affiliated with the Department of Pediatrics at Gülhane Training and Research Hospital between December 1, 2023, and May 31, 2024. In the applied survey form; It includes sociodemographic characteristics (age, occupation, education level, income level), questions measuring mothers' awareness about starting complementary food, 10 propositions to measure the level of knowledge about switching to complementary food, and questions to determine mothers' behaviors regarding the transition to complementary food. Analyzes were performed using the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 25.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) statistical package program. Results: The average age of the mothers participating in our study is 29.52±4.93 years. 49.1% (n=108) of mothers are university graduates. The average number of children is 1.68±0.83 children. The average age of babies is 5.45±3.16 months. The rate of participants who think that their knowledge about complementary food is sufficient is 59.1% (n = 130). The baby being over 6 months old, having started complementary feeding, and the participant having more than one child were found to be associated with the idea that the level of knowledge was sufficient (p=0.035, p=0.029, p<0.001). The most common source of information about complementary food was found to be healthcare professionals at 56.4% (n=124) and internet/social media at 41.8% (n=92). In our study, 29.4% (n=28) of the mothers started complementary food before the 6th month, and the most common reason for starting early was the desire to get used to different tastes (28.6%) (n=8). The average of correct answers to information propositions is 83.5%. The most incorrect answer given by 52.7% (n=116) was“The baby can be given boiled-cooled water in the first six months.”was found to be a proposition. In our study, participants being university graduates (p=0.001), the mother's age being 30 years or less (p=0.038), the baby being older than 6 months (p=0.023) and having started complementary food (p=0.036) were associated with higher scores was found to be related. 60% of the participants (n=57) stated that they were worried during the transition to complementary food. It was found that participants who cited the internet/social media as a source of additional food information were significantly more concerned (p=0.043). Conclusion: In our study, it was found that approximately one-third of the mothers started complementary food before the 6th month, and approximately half of them felt their level of knowledge about complementary foods was insufficient. The fact that the most common source of information about complementary food is healthcare professionals and the fact that there is a statistically significant relationship between the time of starting complementary food with the recommendation of a physician and the time to switch to complementary food shows how important the role healthcare professionals have regarding complementary food. Although the average response percentage of the participants to the information propositions was high, the high rate of incorrect answers to some propositions shows that mothers have a lack of knowledge. Considering the impact of the complementary feeding period on the infant's growth and health in adulthood, it is important to increase educational efforts and provide regular information from the time of the baby's birth.
Benzer Tezler
- Denizli il merkezinde 6-12 ay bebeği olan annelerin emzirme ve tamamlayıcı beslenme ile ilgili bilgi düzeyleri ve uygulamaları
Knowledge levels and practices of mothers with 6-12 months old babies regarding breastfeeding and complementary nutrition in Denizli city center
FATMA ETİK KARAÇAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikPamukkale ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ERGİN
- 0-12 aylık bebeklerde konstipasyon görülme sıklığının belirlenmesi
Determination of prevalence of constipation in 0-12 months infants
HACER SÜTCÜ ÇAĞLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
HemşirelikNecmettin Erbakan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ HİSAR
- Aydın Efeler'de erken ek gıdaya başlamanın anne sütüyle beslenme üzerine etkisi: 2015 yılında kesitsel bir çalışma
Effect of the beginning of early complementary food on breastfeeding in Efeler district of Aydin province: A crosssectional study in the year 2015
TUĞBA AKBAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Aile HekimliğiAdnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
- 0-24 aylık bebeği olan annelerin anne sütü ve emzirme konusunda bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge and behaviors about breastfeeding of mothers who have babies aged from zero to twenty four monthd of age
HÜLYA ŞAHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Aile HekimliğiErciyes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELÇUK MISTIK
- 4-18 ay arası bebekleri olan annelerin tamamlayıcı beslenme bilgi düzeylerine kısa bir eğitimin etkisi
The effect of a short training on the complementary nutrition knowledge levels of mothers with babies aged between 4-18 months
İSA BİLGİN UYAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiDicle ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PAKİZE GAMZE ERTEN BUCAKTEPE