İklim değişikliğinin ve sosyo-ekonomik parametrelerin altyapı projeleri üzerindeki etkisinin yapay zekâ kullanılarak tahmin edilmesi: Adana ili örneği
Predicting the impact of climate change and socio-economic parameters on infrastructure projects using artificial intelligence: The case of Adana province
- Tez No: 918623
- Danışmanlar: PROF. DR. TAYFUN DEDE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Makine öğrenmesi, SWARA yöntemleri, Machine learning, SWARA methods
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Altyapı projelerinin büyüklüğü ve karmaşıklığı, toplumun uzun vadeli ihtiyaçlarını karşılamada kritik bir öneme sahiptir. Bu projeler, sürdürülebilir ve güvenilir altyapılar oluşturarak, gelecek nesillere yaşanabilir bir çevre sunmayı hedeflemektedir. Bu tez çalışmasında, Adana ilinde iklim değişikliği ve sosyo-ekonomik parametrelerin içme suyu ve atıksu altyapı projeleri üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yapay zekâ destekli makine öğrenmesi algoritmaları kullanılmıştır. Modellerde kullanılacak parametrelerin belirlenmesi için SWARA (Adım Adım Ağırlık Değerlendirme Oranı Analizi) ve PCA (Temel Bileşen Analizi) yöntemleri uygulanmıştır. 2006-2023 yılları arasındaki veriler dikkate alınarak, dağıtım debisi ve buna bağlı olarak içme suyu ve atıksu proje büyüklüklerinin geleceğe yönelik tahmini için Lasso, Ridge, XGBoost ve SVR gibi makine öğrenmesi algoritmaları kullanılmıştır. Kurulan modellerin performansı MAE, RMSE, R² ve Nash-Sutcliffe Verimliliği (NSE) katsayıları ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar, şehir gelişmişliği, yerleşim nüfusu ve kayıtlı abone sayısı gibi üç sosyo-ekonomik parametre ile Aydeniz Kuraklık İndeksi (sıcaklık, güneşlenme süresi, yağış miktarı ve nem) olmak üzere toplam dört bağımsız değişkenin, altyapı projelerinin maliyet bileşenleri üzerinde belirgin etkiler oluşturduğunu göstermiş olup bu etkilerin, altyapı projelerinin planlama ve tasarım süreçlerinde dikkate alınmasının önemi vurgulanmıştır.
Özet (Çeviri)
The scale and complexity of infrastructure projects are critically important for meeting the long-term needs of society. These projects aim to establish sustainable and reliable infrastructure systems, ensuring a livable environment for future generations. In this thesis, machine learning algorithms were employed to examine the impacts of climate change and socio-economic parameters on drinking water and wastewater infrastructure projects in Adana Province. To determine the parameters to be used in the models, SWARA (Step-wise Weight Assessment Ratio Analysis) and PCA (Principal Component Analysis) methods were applied. Based on data from 2006 to 2023, Lasso, Ridge, XGBoost, and SVR were used to forecast distribution flow rates and, consequently, the future scale of drinking water and wastewater projects. The performance of the developed models was evaluated using MAE, RMSE, R² and Nash-Sutcliffe Efficiency (NSE) metrics. The results demonstrated that three socio-economic parameters urban development, population, and registered subscribers along with the Aydeniz Drought Index (a combination of temperature, sunshine duration, precipitation and humidity), significantly influenced the cost components. These findings emphasize the importance of considering such factors in the planning and design processes of infrastructure projects.
Benzer Tezler
- Relationship between watershed management and spatial planning in terms of sustainable development
Sürdürülebilir kalkınmada su havzası yönetimi ve mekansal planlama ilişkisi
SAHAR POUYA
Doktora
İngilizce
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN TÜRKOĞLU
- Bazı sert çekirdekli meyve türlerinde döllenme biyolojisi üzerinde yöntem çalışmaları
Başlık çevirisi yok
ATBİMOĞLU ADALET
- Makro besin elementlerinin (NPK) İzmir'de Mayıs ayında açığa dikilen 4-6 cm çevre büyüklüğündeki Gladiolus cinsine ait“hunting song”ve“Novalüx”kültür çeşitlerinin yumrularının gelişmeleri üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
TAHA ALİ AMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN HATİPOĞLU
- Bromtimol mavisi, bromkresol moru ve klorfenol kırmızısı indikatörleri katılmış özel besiyerlerinin sütlerde antibiyotik belirtilmesine uygunluğu üzerine araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ESENGÜL TUNCER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiSüt Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN YAYGIN