Investigating the semantic similarity effect on delayed free recall using word embeddings
Kelime gömme modelleri kullanılarak semantik benzerlik etkisinin gecikmeli geri çağırma görevi üzerindeki etkisinin incelenmesi
- Tez No: 919666
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BARBAROS YET, DOÇ. DR. ASLI KILIÇ ÖZHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Psychology, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Enformatik Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilişsel Bilim Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Olaysal bellek, bağlamlarıyla ilişkili kişisel deneyimleri kodlayan ve geri getiren bir tür uzun süreli bellektir. Önceki epizodik bellek çalışmaları, bağlamın veya geri getirilen bilgilerle ilgili önceden var olan bilginin, hafıza görevlerinin performansını etkileyebileceğini göstermiştir. Bu nedenle, bellek görevi performansını farklı anlamsal ilişki düzeyleriyle karşılaştırarak anlamsal yakınlık etkisini incelemek çok önemli hale gelmiştir. Doğal dil işleme çalışmalarında anlamsal ilişkiler, sinir ağları kullanılarak geniş bir metin derlemindeki kelime vektörlerinin öğrenilmesiyle başarılı bir şekilde temsil edilebilir. Çalışmada, sinir ağları aracılığıyla elde edilen semantik olarak ilgili ve ilgisiz kelime listelerini içeren kelime listeleri oluşturarak semantik faktörlerin gecikmeli serbest hatırlama görevi üzerindeki etkisini araştırmak ve anlamsal ve zamansal yakınlık etkilerinin hatırlama performansını nasıl etkilediğini göstermek amaçlandı. Türkçe kelime temsillerini elde etmek ve kelimeleri semantik ilişkilerine göre düzenlemek için fastText ve Word2Vec kullanıldı ve insan değerlendiriciler, kelime listelerindeki kelimeleri doğruladı. Daha sonra anlamsal ilişkinin hatırlama dinamiklerini nasıl etkilediğini incelemek için dört durum karşılaştırıldı (fastText-ilişkili, fastText-ilişkisiz, Word2Vec-ilişkili, Word2Vec-ilişkisiz). Sonuçlar, kosinüs benzerliği değerleri ile insan muhakemesi arasındaki anlamlı pozitif korelasyonun ve anlamsal ve zamansal yakınlık etkilerinin hatırlama olasılığını etkilediğini gösterdi. Ayrıca, farklı düzeylerde anlamsal ilişki ve kelime gömme modeli seçimi, hatırlama ve doğruluk olasılığında rol oynamıştır. Bu nedenle, bu tez çalışması, sinir ağlarının bellek çalışmalarındaki anlamsal ilişkileri temsil edebildiğini ve manipüle edebildiğini ve anlamsal ve zamansal yakınlık etkilerinin, farklı düzeylerde anlamsal ilişki hatırlama dinamiklerini etkilediğini ileri sürmektedir.
Özet (Çeviri)
Episodic memory is a type of long-term memory that encodes and retrieves personal experiences associated with their context. Previous episodic memory studies showed that the context or pre-existing knowledge about retrieved information may influence the performance of memory tasks. So, it becomes crucial to study the semantic proximity effect by comparing memory task performance with different levels of semantic relatedness. In natural language processing studies, semantic relations can be successfully represented by learning word vectors in a large text corpus using neural networks. The study aimed to investigate the impact of semantic factors on delayed free recall task by creating word lists that included semantically related and unrelated word lists obtained through neural networks and show how semantic and temporal proximity influence recall performance. fastText and Word2Vec were used to obtain Turkish word representations and organize words according to their semantic relatedness, and human raters validated words in the word lists. Later, to investigate how semantic relatedness affects recall dynamics, four conditions were compared (fastText-related, fastText-unrelated, Word2Vec-related, Word2Vec-unrelated). Results showed that a significant positive correlation between cosine similarity values and human judgments, and semantic and temporal proximity effects influenced the recall probability. In addition, different levels of semantic relatedness and choice of word embeddings played a role in the likelihood of recall and accuracy. Therefore, this thesis suggests that neural networks can represent and manipulate semantic relations in memory studies and that semantic and temporal proximity influence recall dynamics at varying levels of semantic relatedness.
Benzer Tezler
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Kuyruk modelleri ve analizi üzerine bir uygulama
Başlık çevirisi yok
DİDEM ÖZPULAT
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
İstatistikEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET İKİZ
- Samsun ve çevresinde tarla sarmaşığı (conuolvulus arvensis L.)'na karşı biyolojik savaşa esas olacak fauna tespiti
Investigations on the insect fauna of the field binweed (Conuolvulus arvensis L.) related to its biological control in Samsun Province
YASEMİN UFUK GERMAN
- Gebelik ve doğum olgularında prolaktin düzeylerinin değerlendirilmesi
The Evaluation of prolactin values during pregnancy labour and in deliveries
TÜLİN AKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- Bromtimol mavisi, bromkresol moru ve klorfenol kırmızısı indikatörleri katılmış özel besiyerlerinin sütlerde antibiyotik belirtilmesine uygunluğu üzerine araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ESENGÜL TUNCER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiSüt Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN YAYGIN